AWANS INFORMACJE FORUM Dla nauczyciela Dla ucznia LOGOWANIE


Katalog

Anna Przybylska, 2017-09-28
Bydgoszcz

Pedagogika, Artykuły

Wspomaganie rozwoju dziecka w wieku przedszkolnym

- n +

Wychowanie przedszkolne obejmuje wspomaganie rozwoju i wczesną edukację dzieci. Jest ono realizowane w przedszkolach, oddziałach przeszkolnych w szkołach podstawowych i innych formach wychowania przedszkolnego. Podstawę pracy wychowawczo-dydaktycznej stanowi program wychowania jaką jest Podstawa programowa wychowania przedszkolnego stanowiąca załącznik 1 do Rozporzadzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolngo oraz ksztacenia ogólnego w poszczególnych typach szkól z dnia 23 grudnia 2008. Zgodnie z zapisem celem wychowania przedszkolnego jest:

1. wspomaganie dzieci w rozwijaniu uzdolnień oraz kształtowanie czynności intelektualnych potrzebnych im w codziennych sytuacjach i w dalszej edukacji;
2. budowanie systemu wartości, w tym wychowywanie dzieci tak, żeby lepiej orientowały się w tym, co jest dobre, a co złe;
3. kształtowanie u dzieci odporności emocjonalnej koniecznej do racjonalnego radzenia sobie w nowych i trudnych sytuacjach, w tym także do łagodnego znoszenia stresów i porażek;
4. rozwijanie umiejętności społecznych dzieci, które są niezbędne w poprawnych relacjach z dziećmi i dorosłymi;
5. stwarzanie warunków sprzyjających wspólnej i zgodnej zabawie oraz nauce dzieci o zróżnicowanych możliwościach fizycznych i intelektualnych;
6. troska o zdrowie dzieci i ich sprawność fizyczną; zachęcanie do uczestnictwa w zabawach i grach sportowych;
7. budowanie dziecięcej wiedzy o świecie społecznym, przyrodniczym i technicznym oraz rozwijanie umiejętności prezentowania swoich przemyśleń w sposób zrozumiały dla innych;
8. wprowadzenie dzieci w świat wartości estetycznych i rozwijanie umiejętności wypowiadania się poprzez muzykę, małe formy teatralne oraz sztuki plastyczne;
9. kształtowanie u dzieci poczucia przynależności społecznej (do rodziny, grupy rówieśniczej i wspólnoty narodowej) oraz postawy patriotycznej;
10. zapewnienie dzieciom lepszych szans edukacyjnych poprzez wspieranie ich ciekawości, aktywności i samodzielności, a także kształtowanie tych wiadomości i umiejętności, które są ważne w edukacji szkolnej.
Cele te są realizowane we wszystkich obszarach działalności edukacyjnej przedszkola. W każdym z obszarów podane są umiejętności i wiadomości, którymi powinny wykazywać się dzieci pod koniec wychowania przedszkolnego.
Stymulowanie rozwoju dzieci jest jednym z ważniejszych zadań wychowania przedszkolnego. Nie zawsze wiek rozwojowy jest zgodny z wiekiem biologicznym. Wśród przedszkolaków występują także dzieci które nie rozwijają się w sposób harmonijny, czasami wystepują u nich zaburzenia, dysfunkcje czy choroby. Dostrzeganie wystepowania tych trudności u dzieci jest podstawowym obowiązkiem nauczyciela przedszkola. Najczęściej występuące zaburzenia w wieku przedszkolnym to:
zaburzenia mowy pod wzgledem fonetycznym- szeplenienie, seplenienie, reranie, dyslalia całkowita, jąkanie,
niezręczność ruchowa ciała – dziecko ma "kanciaste" nieskoordynowane ruchy, maja trudności w zabawach zręcznosciowych, nie potrafią powtórzyć pewnych ruchów,
niezręcznosć manualna – trudnosci w prawidłowym chwycie kredki, posugiwaniu się nożyczkami, zasznurowaniu butów czy zapięciu guzików,
zaburzenia lateralizacji – dziecko preferuje prawą rękę w wykonywaniu czynności, ma więc trudności
w przyswajaniu pojęć określających stosunki przestrzenne i okeślaniu stron ciała,
zaburzenia w spostrzeganiu wzrokowym powodujące brak dostrzegania szczegółow, wyodrębniania ich
z całości, dostrzegania różnic między podobnymi do siebie przedmiotami, trudności w odwzorowywaniu graficznym i przestrzennym znaków graficznych, rozumieniu materiału obrazkowego i wnioskowaniu z nim związanym.

Do przedszkola także uczęszczają dzieci ze zdiagnozowanymi zaburzeniami, u których tempo rozwoju jest globalnie lub częściowo opóźnione a zakłócony rytm rozwoju daje dysharmonie rozwojowe. Nieprawidłowy rozwój można stwierdzić wtedy gdy zaobserwować można u niego takie objawy, które wyraźnie odbiegają od rozwoju idealnego, a ich rodzaj i nasilenie mogą w sposób istotny utrudniać dziecku prawidlowe funkcjonowanie i powodować dyskomfort życia. Według Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego zaburzenia zdiagnozowane w dzieciństwie to:
uogólnione zaburzenia rozwoju, charakteryzujące się upośledzeniem zdolności porozumiewania się i nawiązywania relacji z innymi połączone z ograniczeniem i stereotypizacją wzorów zachowań; zalicza się tu np. Zespół Retta, zespoł Aspergera, dezintegracyjne zaburzenia dziecięce,
upośledzenie umysłowe w którym występuje obniżony poziom funkcjonowania intelektualnego i ograniczenia w zakresie zdolności przystosowawczych – np. Zespół Downa
zaburzenia uczenia się – osiągniecia dziecka są niższe niż oczekiwane dla danego wieku,
zaburzenia emocjonalne związane z lękiem i stanami depresyjnymi,
deficyty uwagi i destrukcyjne zaburzenia zachowania związane z problemami dotyczącymi zaburzonej koncentracji uwagi, z nadruchliwością i impulsywnoscią – np. ADHD, oraz z zachowaniami niszczycielskimi (zaburzenia zachowania);
zaburzenia komunikowania się – np. zaburzenie fonologiczne, zaburzenie ekspresji języka.
U dziecka może także wystąpić stagnacja rozwoju, czyli zastopowanie dziecka na jakims etapie, bez utraty tego czego sie już nauczyło. Może być to zjawisko przejściowe ale może też być zapowiedzią regresu rozwojowego – utratą osiągnietych funkcji lub wyraźne ich pogorszenie. Niepokojącym jest regres bez żadnej przyczyny zewnętrznej – pogorszenie się lub utrata chodu, ubożenie mowy, pogarszający się wzrok czy sluch. Mogą być one spowodowane uszkodzeniem układu nerwowego lub chorobą somatyczną.
Zgodnie z Konwencją o Prawach Dziecka przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych w dniu 20 listopada 1989 roku dziecko niepełnosprawne winno mieć zapewnione pełne i normalne życie, w warunkach zabezpieczających jego godność, umożliwiających osiągniecie niezależności oraz ułatwiających aktywne uczestnictwo w życiu spolecznym.
Dostrzeganie wystepujących u dziecka pewnych dysfunkcji, zaburzeń, trudności w nauce, a także diagnozowanie ich i prowadzenie zajęć mających na celu ich niwelowanie jest ważnym elementem pracy zespołu pedagogicznego w przedszkolu. Podstawowym warunkiem na to by zlikwidować bądź przynajmniej częściowo złagodzić defekty czy opóźnienia rozwojowe jest poznanie ich przyczyny. Wymaga to wnikliwej obserwacji dziecka, jego zachowań, poznanie sytuacji rodzinnej i zdrowotnej, wiedza o dotychczasowym rozwoju psychofizycznym. Stałe wzbogacanie wiedzy o dziecku jest podstawą świadomej działalności pedagogicznej, pomaga kierować rozwojem dziecka, planować pracę stymulującą rozwój, czuwać nad ujednolicaniem oddziaływań wychowawczych i dydaktycznych domu i przedszkola, a także pozwala odwołac się do pomocy specjalistów w zakresie korygowania zaburzeń oraz nieprawidłowości rozwojowych.
Gruntowna wiedza na temat dziecka pozwala nauczycielowi na stosowanie wobec niego odpowiednich metod pracy, na pomaganie i właściwe ukierunkowywanie rodziców a także poszukiwanie ewentualnej pomocy u innych specjalistów.
Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 stycznia 2003 roku w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach pomoc ta dotyczy:
1) diagnozowania środowiska ucznia;
2) rozpoznawania potencjalnych możliwości oraz indywidualnych potrzeb ucznia
i umożliwianiu ich zaspokojenia;
3) rozpoznawania przyczyn trudności w nauce i niepowodzeń szkolnych;
4) wspierania ucznia z wybitnymi uzdolnieniami;
5) organizowania różnych form pomocy psychologiczno-pedagogicznej;
6) podejmowania działań wychowawczych i profilaktycznych wynikających z programu wychowawczego szkoły i programu profilaktyki, oraz wspieraniu nauczycieli w tym zakresie;
7) prowadzenia edukacji prozdrowotnej i promocji zdrowia wśród uczniów, nauczycieli i rodziców;
8) wspierania uczniów, metodami aktywnymi, w dokonywaniu wyboru kierunku dalszego kształcenia, zawodu i planowaniu kariery zawodowej oraz udzielaniu informacji w tym zakresie;
9) wspierania nauczycieli w organizowaniu wewnątrzszkolnego systemu doradztwa oraz zajęć związanych z wyborem kierunku kształcenia i zawodu;
10) wspierania nauczycieli i rodziców w działaniach wyrównujących szanse edukacyjne ucznia;
11) udzielania nauczycielom pomocy w dostosowaniu wymagań edukacyjnych wynikających z realizowanych przez nich programów nauczania do indywidualnych potrzeb psychofizycznych i edukacyjnych ucznia, u którego stwierdzono zaburzenia i odchylenia rozwojowe lub specyficzne trudności w uczeniu się, uniemożliwiające sprostanie tym wymaganiom;
12) wspierania rodziców i nauczycieli w rozwiązywaniu problemów wychowawczych;
13) umożliwiania rozwijania umiejętności wychowawczych rodziców i nauczycieli;
14) podejmowania działań mediacyjnych i interwencyjnych w sytuacjach kryzysowych.

Wszystkie te zadania realizowane są wspólnie z rodzicami i nauczycielami przedszkola, a jeżeli zachodzi taka potrzeba także z poradniami psychologiczno-pedagogicznymi czy poradniami specjalistycznymi.
Dla dzieci z dysfunkcjami i zaburzeniami utrudniającymi funkcjonowanie społeczne, z upośledzeniami i dla tych
u których stwierdzono specyficzne trudności w uczeniu się prowadzone są na terenie przedszkola specjalistyczne zajęcia o charakterze terapeutycznym. Prowadzone są one w grupach liczących od 3 do 10 dzieci lub indywidualnie. Zajęcia te prowadzą nauczyciele posiadający przygotowanie w zakresie terapii pedagogicznej, socjoterapeuci, logopedzi, pedagodzy specjalni – oligofrenopedagodzy, tyflopedagodzy, surdopedagodzy. Udział dziecka w zajęciach specjalistycznych trwa do momentu wyeliminowania lub złagodzeniem danego problemu zwiazanego z wystepowaniem zaburzen czy dysfunkcji u dziecka.
Stymulowanie rozwoju dziecka odbywa sie także poprzez organizowanie psychoedukacyjnych zajęć
i warsztatów dla rodziców i nauczycieli. Celem tych zajęć jest wspomaganie wychowawczej funkcji rodziny, zapobieganie występowania u dzieci zachowań dysfunkcyjnych oraz doskonalenia umiejętności komunikacji społecznej
i umiejętności wychowawczych. Zajęcia te prowadzą pedagog, psycholog, nauczyciele posiadający przygotowanie do prowadzenia zajęć specjalistycznych.
Wczesne wspomaganie rozwoju polega na pobudzaniu psychoruchowego i spłecznego rozwoju dziecka od chwili wykrycia niepełnosprawności aż do czasu podjęcia przez nie nauki w szkole. Nazywane jest wczesnym dlatego, że podjęte oddziaływania powinny byc podjete w jak najszybszym czasie od momentu uzyskania przez rodziców informacji o nieprawidłowościach rozwoju u ich dziecka. Jest ono szansą na najbardziej optymalny rozwój. Warunki organizowania wczesnego wspomagania określa Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 4 kwietnia 2005 roku (Dz. U. z 2005 r. Nr 68, poz. 587.) Może być ono organizowane w przedszkolu, szkole podstawowej a także publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej jeżeli dysponuje ona odpowiednimi środkami dydaktycznymi do prowadzenia takich zajęć. Jednak niezbędnym dokumentem do zakwalifikowania do tego typu zajęć jest opinia
o potrzebie objęcia dziecka wczesnym wspomaganiem wydana przez poradnię psychologiczno-pedagogiczną, po uprzedniej obserwacji i postawieniu diagnozy przez specjalistów. Zajęcia w ramach wczesnego wspomagania rozwoju dziecka przeprowadza się w wymiarze od 4 do 8 godzin w miesiącu – w zależności od możliwości psychofizycznych dziecka. Prowadzi je zespól wczesnego wspomagania powołany przez dyrektora określonej placowki. W skład zespołu wchodzą osoby posiadające odpowiednie przygotowanie do pracy z dziećmi o zaburzonym rozwoju psychoruchowym – pedagog (oligofrenopedagog, tyflopedagog, surdopedagog), psycholog, logopeda i inni specjaliści, w zależności od potrzeb dziecka i jego rodziny.
Zespół ten spotyka się w celu omówienia najkorzystniejszych form i metod pracy z dzieckiem, ustala liczbę godzin przeznaczonych na terapię i terminy spotkań terapeutycznych.Omawia formy pomocy dla rodziny i warunki współracy
z rodziną i ewentualnie innymi instytucjami wspierającymi rozwoj dziecka. Praca z dzieckiem przebiega na podstawie opracowanego indywidualnego programu terapeutyczno-edukacyjnego, z którym zapoznawani są rodzice dziecka.
W czasie systematycznie odbywających się zajęć terapeutycznych specjaliści udzielają rodzicom niezbędnych porad
i informują jak pracować z dzieckiem w domu. Udostępniają im także materiały metodyczne, pomoce dydaktyczne, przeprowadzają szkolenia. Cała terapia jest dokumentowana i omawiana na zebraniach zespołu. Ocenia się wtedy efekty terapii, wyznacza kierunki dalszej pracy, modyfikuje i zmienia indywidualny program wczesnego wspomagania jeżeli zachodzi taka potrzeba. O wszelkich postępach dziecka lub zmianach w prowadzonej terapii informowani są rodzice.
Głównym celem pracy zespołu specjalistów wczesnego wspomagania jest systematyczne dążenie do poprawy jakości życia dziecka przy pełnym wykorzystaniu potencjału rozwojowego jakim dysponuje w zakresie funkcji poznawczych, rozwoju ruchowego, komunikacji i kontaktów spolecznych. Zakres wspomagania może dotyczyć rozwoju motorycznego, stymulacji polisensorycznej, rozwoju mowy, języka, orientacji i poruszania się w przestrzeni, usprawniania widzenia, słuchu, umiejętności samoobsługi i funkcjonowania w środowisku.
Istotnym warunkiem prawidowo przeprowadzonej terapii z dzieckiem dysfunkcyjnym jest nie tylko wyznaczenie celu i zadań ale także świadomość przestrzegania określonych zasad postępowania wobec niego. Należy tutaj wymienić:
- zasadę akceptacji – akceptowanie dziecka takim jakim ono jest, bez względu na jego osiągnięcia czy zaburzenia,
- zasadę pomocy – ukierunkowana na pomoc dziecku w przezwyciężeniu wszelkich trudności oraz aktywizowanie go,
- zasadę indywidualizacji – dostosowanie zajęć do indywiduanych możliwości psychofizycznych dziecka,
- zasadę terapii pedagogicznej – dokładne poznanie dziecka w oparciu o wnikliwą diagnozę w celu zastosowania właściwych środków terapeutycznych i całej terapii,
- zasadę współpracy z rodziną – ścisłe współdziaanie placówki i domu rodzinnego w celu wspomagania każdego wysiłku dziecka w drodze jego usprawniania.
Rodzice dzieci z zaburzeniami rozwoju muszą sprostać wielu trudnym wyzwaniom wynikających z rozwojowych i zdrowotnych problemów dziecka. Często czują sie bezradni, nie są przygotowani psychicznie, nie posiadaja odpowiedniej wiedzy gdzie szukać pomocy i wsparcia dla swojego dziecka i dla siebie. Potrzebują pomocy profesjnalistów, poradnictwa i edukacji w zakresie obserwowania i interpretowania zachowań dziecka i odpowiedniego postepowania z nim. Dużą rolę odgrywa waśnie wsparcie rodziców w wychowywania dziecka z dysfunkcjami czy zaburzeniami rozwojowymi. Pomoc ta powinna odbywac się w takich aspektach jak:
kompetentna informacja i pomoc w uzyskiwaniu specjalistycznego wsparcia,
przekazanie odpowiedniej wiedzy z zakresu wychowania dzieci o specjalnych potrzebach edukacyjnych,
przekazanie wiedzy z zakresu idei integracji,
pomoc w nabyciu umiejętności radzenia sobie z problemami wychowawczymi, zdrowotnymi i rewalidacyjnymi,
kształtowanie umiejetności udzielania dziecku odpowiedniej pomocy,
rzetena informacja dotycząca indywidualizacji nauczania dziecka,
modyfikowanie postaw rodziców wobec dzieci.
Jedną z funkcji wychowania przedszkolnego jest doradztwo i wspieranie działań wychowawczych rodziny. Działalność ta polega na pomaganiu rodzicom w rozpoznawaniu możliwości rozwojowych ich dziecka i podjęciu wczesnej interwencji specjalistycznej – jeżeli takowa pomoc jest nieodzowna. Z tego właśnie powodu specjaliści pracujący w przedszkolu organizują zajęcia psychoedukacyjne dla rodziców z myślą o wspomaganiu wychowawczej roli rodziny, zapobieganiu zachowaniom dysfunkcyjnym i wspieraniuich rozwoju ich dzieci.
Ważnym jest także ukazanie rodzicom że upośledzenie ich dziecka jest częścią ogólnego problemu ludzkich niedoskonałości. Każdy człowiek jest pod jakimś względem niesprawny, a szczególnie wymagał pomocy w latach swego dzieciństwa i bedzie jej potrzebowal w okresie starości. Każdy z rodzicow styka się z probemem akceptacji niedoskonałosci swego dziecka (róznica dotyczy rodzaju tych niesprawności i ich zasiegu). Upośledzenie jakiejkowiek natury stanowi więc integralny element istoty ludzkiej, jest cechą naszego bytowania. Przyjęcie tej prawdy przez rodziców pomaga im w pozbyciu się poczucia inności, nietypowości, tajemniczej aury, która ich otacza.
Prawidłowe kontakty między środowiskiem przedszkonym a środowiskiem rodzinnym dziecka powinny być utrzymywane w myśl określonych zasad, do których można zaliczyć:
zasadę pozytywnej motywacji,
zasadę partnerstwa, gdzie nauczyciel i rodzic są równorzędnymi sobie osobami,
zasadę wielostronnego przepływu informacji,
zasadę jedności oddziaływań wychowawczych, które mają zgodne cele, metody i formy pracy dzieckiem zarówno w domu rodzinnym jak i w placowce,
zasadę aktywnej i systematycznej współpracy.
Rodzice powinni także wiedzieć, że ich dziecko podlega takim samym prawom rozwojowym i ma takie same potrzeby emocjonalne jak dzieci rozwijające sie harmonijnie. Ma ono także swoje mocne i słabe strony – w niektórych dziedzinach rozwija się prawidłowo a w innych wymaga pomocy specjalistów. Powinni być poinformowani o możliwościach dziecka – czego można od niego wymagać a w czym należy wspierać. A także że problemy wychowawcze z ich dzieckiem nie są nietypowe i jedyne w swoim rodzaju, a wręcz przeciwnie – wiekszość tych problemow jest wspólna wszystkim rodzicom bo związana jest często z fazą rozwojową i sytuacją wychowawczą w ich domu.


Bibliografia:

1. Bobkowicz-Lewartowska L., Niepenosprawność intelektualna. Diagnozowanie, edukacja i wychowanie, Gdańsk 2011
2. Cieszyńska J., Korendo M., Wczesna interwencja terapeutyczna. Stymulacja rozwojowa dziecka od noworodka do 6 roku życia, Kraków 2007
3. Dziopa M., Trzcina V., Wczesne wspomaganie. Organizacja wsparcia
i świadczenia socjalne, Kraków 2009
4. Franczyk A., Krajewska K., Program psychostymulacji dzieci w wieku przedszkolnym z deficytami i zaburzeniami rozwoju, Kraków 2014
5. Kaczan T., Śmigiel R.(red.) Wczesna interwencja i wspomaganie rozwoju
u dzeci z chorobami genetycznymi, Kraków 2012
6. Klim-Klimaszewska A., Pedagogika przedszkolna. Nowa podstawa programowa, Warszawa 2010
7. Serafin T.(red.) Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka od chwili wykrycia niepełnosprawności do podjęcia nauki w szkole, Warszawa 2005
8. Strabmeiet W., Interwencja wczesnodziecieca, Gdańsk 2012
9. Walczak G.(red.) Wczesne wspomaganie rozwoju dzieci z uszkodzoym wzrokiem z dodatkowymi niepełnosprawnościami, Warszawa 2005
10. Wyczesany J., Mikruta A.(red.) Kształcenie zintegrowane dzieci o specjalnych potrzebach edukacyjnych, Kraków 2002


Opracowała Anna Przybylska

Zgłoś błąd    Wyświetleń: 0


Uwaga! Wszystkie materiały opublikowane na stronach Profesor.pl są chronione prawem autorskim, publikowanie bez pisemnej zgody firmy Edgard zabronione.


BAROMETR


1 2 3 4 5 6  
Oceń artukuł!



Ilość głosów: 0