AWANS INFORMACJE FORUM Dla nauczyciela Dla ucznia LOGOWANIE


Katalog

AGNIESZKA PRZEŹDZIECKA, 2018-03-07
Puławy

Awans zawodowy, Artykuły

Z myślą o przyszłości. Państwo obywatelskie.02

- n +

W drugim artykule z cyklu „Z myślą o przyszłości”, zapraszam Państwa do dalszych rozważań dotyczących procesu wychowawczego w nauczaniu. Jak poprzednio wspomniałam, dzisiaj zechcę rozpocząć od podstaw teoretycznych pojęć, jakimi posługujemy się we wspomnianym obszarze aktywności nauczyciela.
Spróbujmy sobie odpowiedzieć na pytanie podstawowe, wręcz fundamentalne dla naszych rozważań. Jak zdefiniować wychowanie i czym ono jest w swej istocie?
Gdy spojrzymy na bogaty dorobek naukowy w tym obszarze, to stwierdzamy, że wychowanie, mimo wielu prób stworzenia jednej precyzyjnej definicji … wymyka się prostemu zdefiniowaniu. Wręcz charakterystyczna jest ilość różniących się od siebie poglądów.
Według Otto Specka wychowanie to: „pomaganie dorastającemu pokoleniu w jego życiowym rozwoju” (1).
Polski pedagog i psycholog, profesor Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie prof. Mieczysław Łobodzki, kładł nacisk na inny aspekt, według którego wychowanie, to także świadome organizowanie działań dzieci i młodzieży, które łączy w sobie praktykę wychowawczą z teoretycznymi założeniami wychowania (2).
Inne jeszcze spojrzenie przedstawia Lawrence M. Brammer, wg którego wychowanie jest dawaniem wsparcia dla budowania przez wychowanków poczucia własnej wartości. To co możemy zrobić dla drugiego człowieka, to wesprzeć go w pomaganiu samemu sobie. Wychowawca ma być tym, który stworzy klimat i da instrumenty do rozwoju w podopiecznych posiadanych zdolności i wykorzystywania posiadanych zasobów intelektualnych. To nauczyciel pomaga budować młodemu człowiekowi własną tożsamość, pomaga uwierzyć mu w swoje umiejętności, w zdolność prawidłowego kształtowania swojego życia (3).
Przejdźmy teraz do zdefiniowania tzw. tradycyjnych sposób wychowania. Zgodnie z tym poglądem, zadaniem osób odpowiedzialnych za wychowanie, podstawowym jest przekazywanie uczniom norm społecznych i nauczenie ich stosowania w codzienności, co ma zapewnić prawidłowe funkcjonowanie społeczeństwa. Najprościej mówiąc wychowawca tłumaczy wychowankowi jak ma postępować i jeżeli realizuje on otrzymane zalecenia to zostaje nagrodzony. W przypadku naruszenia norm jest karany. W ten sposób dowiaduje się jak ma postępować w życiu prywatnym i publicznym (4).
Wreszcie należy przytoczyć definicję encyklopedyczną wychowania: „Wychowanie - to całość zamierzonych oddziaływań środowiska społecznego, przyrodniczego na jednostkę, trwające całe życie. W zakres pojęcia wchodzi: wychowanie naturalne pod wpływem środowiska w którym jednostka funkcjonuje – rodzina, kontakty społeczne, obyczaje, religia; wychowanie instytucjonalne – celowe, planowe oddziaływanie instytucji wychowujących takich jak: przedszkola, szkoły, internaty, domy dziecka; samowychowanie-oddziaływanie to ma wpływ na stosunek jednostki do otaczającego świata, kształtowanie się systemu wartości, norm, celu życia. W pedagogice istnieją definicje, które kładą nacisk na celowe dokonywanie zmian w osobowości człowieka pod wpływem czynników zewnętrznych. Jednostka stanowi w nich przedmiot oddziaływań. Druga grupa definicji mówi o wychowaniu indywidualnym, czyli wspomaganiu rozwoju jednostki poprzez pobudzanie do działania, ale pośrednio, wpływając nie na wychowanka lecz na warunki w których działa. Wychowanie przekazuje jednostkom dziedzictwo kulturowe, wzory zachowań - utrzymuje ciągłość kulturową społeczeństw, a jednocześnie przygotowuje do uczestnictwa i przekształcania rzeczywistości społecznej. Naczelnym celem wychowania jest ukształtowanie osobowości wolnej, która kierując się własną wolą, dokonywać będzie wyborów zgodnych z moralnymi zasadami oraz funkcjonować w środowisku, którego jest ogniwem” (5).
Po tej dawce teorii jesteśmy w dobrym miejscu do zaakcentowania wagi niezbędności wzajemnego uzupełniania się oraz wzbogacania teorii i praktyki pedagogicznej. Praktykom wykorzystanie twierdzeń teoretycznych daje szerszy punkt widzenia i głębszą refleksję. Teoretycy nie mogą ograniczać swoich ustaleń do samych spekulacji i domysłów. Niezbędna jest weryfikacja empiryczna ich twierdzeń. Teoria potwierdzona praktycznym wykorzystaniem może być dopiero skutecznym narzędziem pracy wychowawczej (6).
Dlaczego? Otóż cele kształcenia nie ograniczają się do prostego przekazu wiedzy, lecz obejmują sferę emocjonalną. Rolą wychowawcy jest nauczyć swoich podopiecznych odbierania i reagowania na zewnętrzne zdarzenia skierowane wobec nich. Uczeń powinien, ponad to nabyć umiejętności wartościowania zdarzeń i postaw oraz prawidłowo identyfikować wartości moralne w ogólnym powszechnie przyjętym systemie wartości. I co najważniejsze dzięki prawidłowo przeprowadzonemu procesowi nauczania potrafi postępować zgodnie z uznanymi wartościami, które stanowią drogowskazy na drodze jego postępowania. Nauczenie ucznia reguł nie stanowi pełnego procesu nauczania. Nic bowiem po znajomości zasad postępowania, jeżeli poznający je nie przyjmą ich i nie zaakceptują do stosowania w swoim życiu. To jest jeden ze sposobów na wychowywanie społeczeństwa obywatelskiego. Nawet reguły zachowywania się na lekcjach (zajęciach), gdy są przestrzegane z przekonaniem przez uczniów (studentów) stają się elementami wychowania społecznego. Najprostsza umiejętność zachowania kolejności odpowiedzi przekłada się w przyszłości na rozwój kultury obywatelskiej, na rozwój dyskursu społecznego (7).
Podsumowując dzisiejsze rozważania, przy przyjęciu założenia, że podstawowym celem szkoły jest nauczanie, to należy stwierdzić zdecydowaną przewagę poglądu, że szkoły powinny również wychowywać uczniów.
Kończąc zapraszam na następny artykuł. Poszukamy w nim odpowiedzi na pytanie: Co jest najważniejsze w wychowaniu młodego pokolenia?


Agnieszka Przeździecka
nauczyciel dyplomowany

Przypisy
1. O. Speck, Być nauczycielem, Gdańsk, 2005, s. 14
2. M. Łobocki, Wybrane problemy wychowania, Lublin, 2004, s.126
3. L.M. Brammer, Kontakty służące pomaganiu, Warszawa 1984, s. 14.
4. M. Chmoczyńska-Miliszkiewicz, Wychowanie jako dawanie wsparcia i budowanie poczucia własnej wartości, w: M. Łobocki, Praca wychowawcza z dziećmi i młodzieżą, Lublin 1998, s. 51
5. Wikipedia, wolna encyklopedia, Internet
6. Z. Mysłakowski, O kulturze współżycia. Rozważania i propozycje, Warszawa 1967, s. 6
7. R. I. Arends, Uczmy się nauczać, Warszawa, 1994, s. 80-81, 189
Zgłoś błąd    Wyświetleń: 0


Uwaga! Wszystkie materiały opublikowane na stronach Profesor.pl są chronione prawem autorskim, publikowanie bez pisemnej zgody firmy Edgard zabronione.


BAROMETR


1 2 3 4 5 6  
Oceń artukuł!



Ilość głosów: 0

Serwis internetowy, z którego korzystasz, używa plików cookies. Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, poprawy jakości świadczonych usług w tym dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania behawioralnego reklamy (dostosowania treści reklamy do Twoich indywidualnych potrzeb). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do Internetu oraz w Polityce prywatności plików cookies.
Dowiedz się więcej.