Scenariusz przedstawienia Wigilia - Boże Narodzenie

Dekoracja:
papierowe ozdoby wiszące u sufitu, stoły nakryte białymi obrusami i zastawione potrawami wigilijnymi, świąteczne stroiki, teksty kolęd, Biblia, szopka z Dzieciątkiem, choinka

Osoby występujące:
Aniołowie, Pasterze, Gwiazdor, Trzej Królowie, Maryja, Józef, Dzieciątko

1. Uroczystość rozpoczyna się od podkładu muzycznego - kolędy "Wśród nocnej ciszy".

"Wśród nocnej ciszy głos się rozchodzi
Wstańcie pasterze Bóg się wam rodzi
Czym prędzej się wybierajcie
Do Betlejem pośpieszajcie przywitać Pana

Poszli znaleźli Dzieciątko w żłobie
Z wszystkimi znaki danymi sobie
Jako Bogu cześć Mu dali
A witając zawołali z wielkiej radości:

Ach witaj Zbawco z dawna żądany
Tyle tysięcy lat wyglądany!
Na Ciebie króle prorocy
Czekali a Tyś tej nocy nam się objawił"

2. Na scenie widoczny jest stół wigilijny. Dzieci stają przy oknie i wypatrują gwiazdki.
Jeden z uczniów recytuje wiersz Józefa Barana "Wigilia".

"jacy jesteśmy w tym dniu
do siebie podobni
jeden niesie karpia
drzewko i życzenia
za nim setny i milionowy
kolejne całki tego samego Człowieka
który rozprysnął się ongiś na Ziemi
w ułamki tęskniące za Jednością

a kiedy już jesteśmy
upodobnieni wigilijnie
przychylamy sobie opłatek nieba
z pierwszą gwiazdą
która choć raz w roku
wschodzi wszystkim w oku jednocześnie
i łamiemy się Słowem
Które Było Na Początku Wszystkiego"

3. Uczniowie zasiadają do stołu i opowiadają o tradycjach związanych ze świętami Bożego Narodzenia.

- dzień wigilijny rozpoczynano od ustrojenia drzewka - choinki. Jej zielone gałęzie stanowiły symbol płodności, radości i życia. Ozdabiano ją jabłkami, orzechami, piernikami, elementami wykonanymi
z wydmuszek, piórek, słomy, kolorowego papieru;
- do przygotowania potraw na wieczerzę używano zazwyczaj ziaren zbóż, maku, miodu, orzechów, grzybów, grochu, fasoli, bobu, jabłek, suszonych owoców, a w bogatszych domach szczególnie szlacheckich wielu gatunków ryb;
- kiedy pojawił się znak z nieba, pierwsza gwiazda, wszyscy rozpoczynali uroczystą wieczerzę wigilijną, składali sobie życzenia i dzielili się opłatkiem;
- na obrusie lub na płachcie stała figurka ukrzyżowanego Chrystusa tzw. pasyjka, obok leżał chleb, a pod obrusem siano;
- do kolacji wigilijnej zasiadała parzysta liczba biesiadników, bowiem wierzono, że nieparzysta oznacza śmierć jednego z uczestników w następnym roku;
- jadano najrozmaitsze zupy: migdałową, barszcz z żytniej mąki, polewkę z maku z jagłami (kasza jaglana), zupę grzybową, grochówkę, a także pierogi z grzybami albo jabłkami, śliwkami, postną kapustę, śledzie, kaszę gryczaną z sosem grzybowym. Na deser podawano strucle makowe, pierniki, i inne ciasta. Wigilię kończył kompot z suszonych owoców, kisiel owsiany lub żurawinowy;
- domownicy pozostawiali wolne miejsca przy stole i odkładali po trosze różnych potraw dla zmarłych;
- gospodarze pamiętali o zwierzętach, dzielili się z nimi również opłatkiem i resztkami potraw wigilijnych, które miały je chronić przed chorobami i urokami;
- po uroczystej wieczerzy śpiewano kolędy i słuchano opowieści starszych ludzi o niezwykłych wydarzeniach nocy wigilijnej. Robiono żarty. Niejeden gospodarz odnajdował swój pług, wóz na dachu chałupy lub stodoły. Domy w których mieszkały panny na wydaniu, łatwo rozpoznawano po zamalowanych wapnem oknach. A w Boże Narodzenie nie wolno było ich myć;
- przed północą wszyscy szli na pasterkę. Kiedy w kościele trwało uroczyste nabożeństwo i rozbrzmiewały kolędy ku czci narodzonego Chrystusa, młodzież wyczyniała różne psoty np. wlewała atrament do kropielnicy z wodą święconą albo zszywała ubrania modlących się. Tej wyjątkowej nocy przymykano oczy na takie żarty;
- w okresie od Bożego Narodzenia do Trzech Króli, gospodarze bacznie obserwowali zmianę aury, sądzili bowiem, iż na tej podstawie można przepowiedzieć pogodę na cały przyszły rok - każdy kolejny dzień odpowiadał jednemu miesiącowi.

4. Występujący śpiewają kolędę "A wczora z wieczora".

"A wczora z wieczora z niebieskiego dwora
Przyszła nam nowina Panna rodzi syna

Boga prawdziwego nieogarnionego
Za wyrokiem Boskim w Betlejem żydowskim

Pastuszkowie mali w polu wtenczas spali
Gdy anioł z północy światłość z nieba toczy

Chwałę oznajmując szopę pokazując
Gdzie Panna z Dzieciątkiem wołem i oślątkiem"

5. Chłopiec przebrany za starca odczytuje z Biblii ewangelię (według świętego Łukasza 2, 1-7) "O Narodzeniu Jezusa".

"W owym czasie wyszło rozporządzenie Cezara Augusta, żeby przeprowadzić spis ludności w całym państwie. Pierwszy ten spis odbył się wówczas, gdy wielkorządcą Syrii był Kwiryniusz. Wybierali się więc wszyscy, aby się zapisać, każdy do swego miasta. Udał się także Józef z Galilei, z miasta Nazaret, do Judei, do miasta Dawidowego, zwanego Betlejem, ponieważ pochodził z domu i rodu Dawida, żeby się dać zapisać z poślubiona sobie Maryją, która była brzemienna. Kiedy tam przebywali, nadszedł dla Maryi czas rozwiązania. Porodziła swojego pierworodnego Syna, owinęła go w pieluszki i położyła w żłobie, gdyż nie był dla nich miejsca w gospodzie."

6. Dzieci śpiewają fragment kolędy "W żłobie leży..."

"W żłobie leży któż pobieży kolędować Małemu
Jezusowi Chrystusowi dziś nam narodzonemu
Pastuszkowie przybywajcie
Jemu wdzięcznie przygrywajcie jako Panu naszemu

My zaś sami z piosneczkami za wami pospieszymy
A tak tego Maleńkiego niech wszyscy zobaczymy
Jak ubogo narodzony płacze w stajni położony
Więc Go dziś ucieszymy"

7. Pasterze podchodzą do żłóbka, z przodu stołu i siadają wokół; przekazują sobie Dziecię mówiąc po jednym wersie. W tym czasie Aniołowie adorują małego Jezusa.

"Przed lat 4 tysiące od grzechu Adama
Wszystkim ludziom zamknięta do niebios brama
Lecz się Ojciec niebieski zlitował nad światem
Zesłał syna swojego, by się stał nam bratem
On się dziś dla nas z czystej Panny urodził
Pokój światu przynosi, ciężar życia słodzi
Gloria, Gloria in excelsis Deo"

8. Od stołu wstają królowie Kacper, Melchior i Baltazar niosą dary, które ofiarują Dzieciątku. (Wejście królów może być zasygnalizowane kolędą "Mędrcy świata monarchowie"). Jedno z dzieci, przy stole, mówi wiersz Jerzego Lieberta "Pasterka".

"Ptaki niby dzwoneczkami cieszą się kolędą -
Chrystus nam się narodził i nowe dni będą.

Do stajni Betlejemskiej aż do brzegów Wisły
Z ptakami smukłe sarny dziwować się przyszły.

Wiewiórka zęby szczerzy i w niebo się patrzy,
Jak dwa gołębie płyną na błękitnej tarczy.

I kwiaty, choć to zima, czas mroźny i cichy.
Niosą mirrę, kadzidło i złote kielichy.

I pawie przyfrunęły z krajów cudzoziemskich,
By swe pióra przyrównać do skrzydeł anielskich. (...)"

9. Kolejny z uczniów recytuje utwór Jana Twardowskiego "Wiersz dla dzieci o mędrcach".

"przybyli mędrcy
plackiem padli
złożyli dary
odjechali

wół miał pretensje:
powinni zaraz wziąć Jezusa
ukryć
ratować Go przed wrogiem
przed panem diabłem i Herodem

Kasprze Melchiorze Baltazarze
wół dyskutował tupał szurał

puknij się w głowę rzekł osiołek
bo przecież Matka Boska czuwa"

10. Dziewczynka tuląca Jezusa śpiewa kolędę "Lulajże Jezuniu".

"Lulajże Jezuniu moja perełko
Lulaj ulubione me pieścidełko
Lulajże Jezuniu, lulajże lulaj
A ty Go Matulu w płaczu utulaj

Zamknijże znużone płaczem powieczki
Utulże zemdlone łkaniem usteczki
Lulajże Jezuniu..."

11. Gasną światła, palą się tylko świece. Wszyscy wspólnie śpiewają kolędę "Cicha noc".

"Cicha noc święta noc
Tobie cześć chcemy nieść
Czuwa Józef i Maryja niech więc Boska ich Dziecina
W błogim pokoju śpi

Cicha noc święta noc
Tobie cześć chcemy nieść
Boś pastuszkom oznajmiony przez Anielskie Alleluja
Jezu witamy Cię"

12. Na scenę wychodzi Gwiazdor mówiąc słowa:

"Za kolędę dziękujemy zdrowia, szczęścia Wam życzymy,
abyście nam długo żyli z narodzenia Pana się cieszyli
Bądźcie Państwo weseli, jako w niebie Anieli
Na ten Nowy Rok! Na ten Nowy Rok!"

13. Na końcu wszyscy wstają, jedna osoba wysuwa się do przodu i składa oficjalne życzenia:

"Mam tu biały opłatek i stoję przed Wami.
Opłatek zawsze świętość wyobraża.
Chcę się Nim podzielić z dziećmi, rodzicami.
Ojców to naszych obyczaj prastary,
symbol braterstwa, miłości i wiary.
Na usta się cisną serdeczne życzenia.
Lecz gdy teraz cieszyć się będziemy,
pamiętajmy również, że są ludzie smutni
niepotrzebni nikomu, opuszczeni
i nikt z nimi słowa nie zamieni.
Pamiętajmy, że gdy łamiemy opłatek
to nie tylko z najbliższymi - matką, ojcem, bratem,
ale także z obcymi, jakby z całym światem.
W ten niepowtarzalny dzień i wieczór wigilijny
całym sercem radośnie się życzy:
żeby oczy nie płakały niczyje,
żeby w sercu nie było goryczy; życzy się dni lepszych,
dni pełnych miłości, niechaj więc radość i szczęście
w naszych domach gości!"

Bibliografia:
1. Anita Gis: Zrozumieć słowo, Język polski 1, Podręcznik do kształcenia literackiego, Poznań 2001.
2. Anita Gis: Zrozumieć słowo, Język polski 1, Podręcznik do kształcenia językowego, Poznań 2001.
3. Renata Hryń - Kuśmierek, Zuzanna Śliwa: Encyklopedia tradycji polskich, Poznań 2002.
4. Modlitewnik, Droga do nieba, Opole 1981.
5.Danuta Wójcik: Jasełka wystawione przez klasę autorską na uroczystość - Wspólnie kolędujemy, [w: ] Zeszyty kieleckie 1988, nr 4.

Opracowanie: mgr Renata Cichecka mgr Barbara Siwek - Niedźwiecka

Wyświetleń: 13771