Literatura i Internet.

Historia związku literatury z Internetem nie jest długa, ponieważ sam Internet jest zaledwie dwudziestoletnim medium, jednak nie czas gra tu rolę, ale olbrzymie możliwości, jakie literaturze daje sieć. Związki literatury z Internetem są już bardzo rozległe, dlatego przedstawię najważniejsze funkcje, jakie sieć pełni wobec literatury.

Przedstawiane treści mają przede wszystkim zachęcić nauczycieli humanistów do sprawdzenia zawartości przedstawionych adresów www i linków. Opisanie wszystkiego, co się pod tymi odnośnikami kryje, jest niemożliwe, dlatego wskażę ciekawe i przydatne adresy i pewne zjawiska. Mogą one stać się pewnego rodzaju przewodnikiem, służącym wynajdywa-niu interesujących literacko miejsc w sieci.

Internet w sensie literackim jest wykorzystywany na kilka sposobów:
- Jako forma publikacji książek elektronicznych (e-book);
- Jako sposób archiwizacji literatury;
- Jako medium generujące środowisko literackie;
- Jako źródło motywów literackich.

Książka elektroniczna, czyli e-book

Upowszechnienie się Internetu przyczyniło się do powstania nowej formy publikacji tekstów, nie tylko zresztą literackich, czyli książek elektronicznych, e-booków. Książką elek-troniczną nazywa się wciąż albo urządzenie do odczytywania tekstu zapisanego w postaci cyfrowego zbioru danych lub też samą, dostępną dla danego formatu (programu) plik zawie-rający tekst. Popularnymi modelami e-booków są dziś Rocket e-Book o Millenium Reader, natomiast wśród programów największą popularnością cieszy się Adobe Acrobat Reader (www.adobe.com). Książka elektroniczna ma przed sobą duże perspektywy, szacuje się że za rok liczba e-czytelników osiągnie ponad ćwierć miliarda.

Z uwagi na to powstały vortale literackie oferujące literaturę w postaci plików PDF. Są one wirtualnymi bibliotekami, z których nauczyciel - polonista może pobierać na swój użytek fragmenty albo całość danego tekstu. Mogą to robić również uczniowie. Zawartość serwisów literackich jest zadawalająca, składa się bowiem zazwyczaj z klasyki literatury pol-skiej i obcej. W przypadku nauczyciela polonisty korzystanie z darmowych tekstów zdecy-dowanie ułatwia pracę i przygotowanie materiałów na lekcję. Po ściągnięciu danego pliku nauczyciel ma możliwość wybrania dowolnego fragmentu i powielenia go w potrzebnej licz-bie egzemplarzy. Na takiej kopii zarówno nauczyciel jak i uczeń mogą nanosić swoje uwagi, podkreślenia, swobodnie pracować z tekstem.

Jednakże nie wszystkie serwisy literackie czy wydawnicze udostępniają za darmo pliki tekstowe, np.: www.literatura.net.pl jest serwisem komercyjnym i żeby w pełni korzy-stać z wszystkich pozycji umieszczonych w katalogu należy uiścić opłatę abonamentową. Portal wydawniczy literatura.net.pl powstał jako jeden z pierwszych w Polsce i należy do największych wirtualnych księgozbiorów. Czytelnicy mogą wybierać w różnorodnych pozy-cjach wydawniczych, a zaletą serwisu jest również to, że publikowane są w nim także książki, które nie ukazały się jeszcze na rynku wydawniczym, tak więc czytelnicy mają dostąp do no-wości wydawniczych. Innym przykładem vortalu literackiego jest http://www.poezja-polska.art.pl/, a jego nazwa mówi o zawartości tematycznej.

Środowiska literackie w sieci

Internet nie tylko archiwizuje teksty literackie, ale również generuje życie literackie, które przejawia się w różnej postaci. Pierwszy sposób to wykorzystanie możliwości komuni-kacyjnych sieci do spotkań autorów z czytelnikami, czyli czaty z twórcami. Spotkania takie organizują zazwyczaj wielkie portale, np.: onet.pl, interia.pl, wp.pl. Nauczyciel i uczniowie mogą uczestniczyć w wirtualnym spotkaniu, zadawać pytania, śledzić tok dyskusji, wykorzystać zapisy tych rozmów w praktyce szkolnej, kopiując je i posługując się nimi na lekcjach. Ma to szczególnie znaczenie dla nauczycieli pracujących w szkołach oddalonych od dużych miast i centrów kultury.

Istnieją również strony poświęcone twórczości pisarzy, np.: www.lem.pl (strona Stanisława Lema), www.milosz.pl (strona Czesława Miłosza), www.promail.pl/~kolebuk/nowak. (strona Tadeusza Nowaka).

Innym przykładem związków literatury z Internetem są czasopisma sieciowe, któ-rych najlepiej wyszukiwać w specjalistycznym serwisie www.witryna.czasopism.pl. Zawiera on informacje o periodykach kulturalnych ukazujących się w Polsce w wersjach elektronicz-nej i drukowanej. Niektóre artykuły są również udostępniane użytkownikom, można je więc przeczytać lub wydrukować. W ten sposób witryna czasopism staje się źródłem informacji dla nauczyciela oraz wzbogaca jego warsztat dydaktyczny.

Wokół pism sieciowych powstają grupy i społeczności literackie. Życie literackie w sieci jest odbiciem rzeczywistego życia literackiego. Trwa tu ożywiona wymiana poglą-dów, odbywają się konkursy literackie, następuje prezentacja utworów. Do tego typu adresów należą, m.in.: www.ha.art.pl, www.barmleczny.com, www.nnk.art.pl, www.twozywo.art.pl, www.belle.art.pl.

Internet wkroczył również do literatury jako jeden z jej motywów. Do najbardziej znanych utworów opartych na motywach sieciowych należą "Samotność w Sieci" J. L. Wi-śnewskiego, "Cz@t" K. Rudowskiego, "E-mail" T. Dąbrowskiego.

Innym ciekawym zjawiskiem literackim związanym z Internetem jest powieść hi-pertekstowa, która może istnieć wyłącznie w postaci zapisu cyfrowego. Za pierwszą taką po-wieść uznaje się "Afternoon" M. Joyce'a z 1987 roku. Natomiast pierwszą polską powieść hipertekstową "Koniec świata Emeryka" napisał R. Nowakowski. Można ją przeczytać pod adresem http://www.wici.kielce.pl/emeryk.

Zasoby światowej sieci są ogromne i ciągle się powiększają. Jak widać, nie brakuje w niej również ciekawych, aktualnych zjawisk literackich. Warto, by również nauczyciel po-lonista wykorzystał zawartość Internetu w swej praktyce dydaktycznej i we własnym rozwo-ju.

Bibliografia:
Ablewicz J. Zjawiska literackie w sieci [w:] "Język Polski w Gimnazjum", Wydawnictwo Pedagogiczne ZNP, Kielce 2003, nr 2.
Ablewicz J. Fenomen sieci [w:] "Język Polski w Gimnazjum", Wydawnic-two Pedagogiczne ZNP, Kielce 2003, nr 1.
Liternet. Literatura i Internet, red. Piotr Marecki, Wyd. Rabid, Kraków 2002.

Opracowanie: Leszek Truś

Wyświetleń: 1781