Krakowskim szlakiem Stanisława Wyspiańskiego - scenariusz wycieczki przedmiotowej z j. polskiego

Wstęp

Jedną z form pracy dydaktyczno - wychowawczej są wycieczki szkolne. Dodać należy, że są one atrakcyjne dla młodzieży, nauczycielowi zaś dają szansę przeprowadzenia ciekawej i efektywnej lekcji.

Taką lekcję - wycieczkę proponuję zorganizować podążając krakowskim szlakiem Stanisława Wyspiańskiego. Pamiętając, że wrażliwość artystyczną i osobowość twórczą autora "Wesela" ukształtowała atmosfera Krakowa, warto odwiedzić w mieście te miejsca, które nieodłącznie się z nim kojarzą. Już od wczesnego dzieciństwa miała na Wyspiańskiego wpływ tradycja kulturowa i historyczna miasta będącego niegdyś stolicą Polski. Wszak młody Stanisław mieszkając z ojcem w zabytkowym Domu Długosza na ul. Kanoniczej 25, miał w swoim sąsiedztwie majestatyczne Wzgórze Wawelskie.

Z konieczności wśród wielu miejsc związanych z Wyspiańskim musimy wybrać klika najistotniejszych, tych, które znajdują się wystarczająco blisko siebie, by można było zobaczyć je w czasie jednodniowej wycieczki.

Cele:

1. Utrwalenie i poszerzenie wiadomości związanych z biografią i twórczością Stanisława Wyspiańskiego oraz utrwalenie pojęć z wiedzy o sztuce.
2. Kształcenie umiejętności poszukiwania i opracowywania informacji oraz umiejętności ich prezentowania.
3. Kształcenie umiejętności rozpoznawania charakterystycznych cech dzieła plastycznego oraz umiejętności jego opisywania.
4. Kształcenie różnych form wypowiedzi, np. prezentacji, wypowiedzi publicystycznych.

Program:

1.W kawiarni młodopolskiej - "Jama Michalika"
2. Dom Długosza, ul. Kanonicza 25 *
3. Muzeum Stanisława Wyspiańskiego: Życie i twórczość Stanisława Wyspiańskiego na tle epoki.
4. Kościół OO. Franciszkanów - polichromia, witraże *
5.W kawiarni młodopolskiej - "Jama Michalika" *
6. Muzeum Młodej Polski - "Rydlówka" w Bronowicach

Uwagi o realizacji:

1. Wycieczka odbywa się po zapoznaniu uczniów z sylwetką twórczą Stanisława Wyspiańskiego i po omówieniu "Wesela". Ma więc charakter powtórzeniowy, utrwalający, ale także poszerzający kompetencje uczniów.
2. Punkty oznaczone w programie gwiazdką realizują uczniowie, którzy występują w roli przewodników. Przed wycieczką chętni uczniowie pod moim kierunkiem szukają i gromadzą odpowiednie informacje, a następnie je opracowują i przygotowują do wygłoszenia. Wspólnie opracowujemy również program oraz "mini - przewodniki" np. po kawiarni "Jama Michalika" (każdy uczestnik otrzymuje wydrukowany egzemplarz programu i przewodnika). Dużą wagę w trakcie przygotowań przypisuję do sposobu przedstawiania informacji (anegdoty, ciekawostki, pytania i zagadki dla słuchaczy). Witraże i polichromie w kościele OO. Franciszkanów omawiamy już wcześniej na lekcji, następnie dopełniamy informacje w Muzeum Stanisława Wyspiańskiego, a zwiedzanie w kościele OO. Franciszkanów jest sprawdzianem kompetencji uczniów (wypełnianie karty odpowiedzi).
3. Po powrocie z wycieczki przeznaczam lekcję na jej omówienie. Na jednej godzinie podsumowujemy wiedzę o twórczości Stanisława Wyspiańskiego - "przewodnicy" przygotowują konkurs. Oceny dostają wszyscy uczniowie (przewodnicy za oprowadzanie, pozostali uczniowie za "sprawdzian" w kościele OO. Franciszkanów - na podstawie karty odpowiedzi i za wynik konkursu przeprowadzonego po wycieczce).

Trasa wycieczki:

ul. Floriańska

Spacer po Krakowie Wyspiańskiego rozpoczynamy od ul. Floriańskiej (zakładam, że środkiem lokomocji grupy będzie pociąg lub autobus PKS) tam zwiedzić możemy cukiernię Jana Michalika, miał w niej Wyspiański "swój" stolik, tuż pod dużym wiszącym lustrem, w które spoglądając obserwować mógł całą salę, sam tyłem do wszystkich odwrócony, nie niepokojony pozdrowieniami, ukłonami.

Na Floriańskiej także pod nr 41 znajduje się muzeum Jana Matejki, mistrza i nauczyciela Wyspiańskiego, tam też mieści się pracownia twórcy "Bitwy pod Grunwaldem", w której Stanisław spędzał wiele godzin.

ul. Kanonicza

Podążając do Domu Długosza mijamy muzeum Wyspiańskiego (ul. Kanonicza 9), będziemy je zwiedzać powracając z miejsca, w którym ojciec Stanisława miał pracownię rzeźbiarską (ul. Kanonicza 25). Tablica pamiątkowa umieszczona na tym domu zawiera fragment autobiograficznego wiersza Wyspiańskiego
"U stóp Wawelu miał ojciec pracownię.
Wielką izbę białawą wysklepioną,
żyjącą figur zmarłych wielkim tłumem;
tam chłopiec mały chodziłem, co czułem,
to później w kształty mej sztuki zakułem".

Muzeum przy Kanoniczej

Ekspozycja poświęcona Wyspiańskiemu prezentowana jest w kilku salach porządkujących zbiory tematycznie.

Sala parterowa - przedstawia rodowód Wyspiańskiego; sztuka jego ojca, fotografie dokumenty, osobiste pamiątki po artyście: drobiazgi z jego biurka, lustro, aparat inhalacyjny, błękitna chusteczka, którą zakryto twarz zmarłego w lecznicy, szarfy z pogrzebowych wieńców... - oto najciekawsze eksponaty tej sali.
W salach następnych znajdziemy prezentacje licznych dziedzin uprawianej przez Wyspiańskiego sztuki.

Wyspiański - prekursor sztuki użytkowej - w tej części wystawy znajdziemy fragmenty mebli zaprojektowanych przez Wyspiańskiego dla rodziny Żeleńskich, elementy wyposażenia Domu Lekarskiego (żyrandol, kilim, słynna żelazna balustrada z wzorem liści kasztanowca).

Wyspiański inscenizator - sala odnosząca się do tej dziedziny działalności artystycznej Wyspiańskiego mieści szkice dekoracji, projekty kostiumów, kilka oryginalnych strojów scenicznych.

Sala "Akropolis" - wzbudza największe zainteresowanie zwiedzających. Umieszczono tu makietę projektu zabudowy Wzgórza Wawelskiego, projektu opracowanego przez Wyspiańskiego wspólnie z architektem W. Ekielskim a przeznaczonego dla wolnego Wawelu w odrodzonej Polsce. W tej poetycko - malarskiej wizji skupiać miał Wawel - w symbolicznym skrócie - całość dziejów ojczystych: od Piastów, poprzez współczesność do zwycięskiej przyszłości.

"Błękitna pracownia" - zamyka muzealną ekspozycję. Sala pomalowana na ostry szafir, stwarza nastrój słonecznej pracowni artysty przy ul. Krowoderskiej. Sprawiają to działa tu zamieszczone - zwłaszcza słynny cykl pejzaży z kopcem. Znajdziemy tu także pamiątki osobiste i autoportrety.

Muzeum Stanisława Wyspiańskiego daje obraz wszechstronności i wielkości sztuki artysty, ukazuje jego geniusz we wszystkich niemal dziedzinach.

Kościół św. Franciszka

Podążając ul. Grodzką w stronę Rynku odwiedzamy kościół pod wezwaniem św. Franciszka. W nim znajdziemy wiele prac Stanisława Wyspiańskiego. Warto zwrócić uwagę przede wszystkim na monumentalny witraż - "Bóg Ojciec" znany też pod tytułem "Stań się" lub "Stworzenie Świata".

"Bóg Ojciec jest przedstawiany w postaci starca z siwą brodą, ale postaci tej kontury roztapiają się w smugach barw i świateł tęczy. (...) Gdy łuny zachodu rozświetlają witraż, urasta on do potęgi nieziemskiego zjawiska, olśniewającego i przykuwającego oczy".(Tadeusz Szydłowski)

Ważną częścią kościelnej dekoracji jest także:
- dekoracja kwiatowa, do której inspiracją był "Zielnik" artysty pełen szkiców roślinności z polskich pól i łąk;
- niespotykana polichromia, przedstawiająca rozgwieżdżone niebo;
- jedyny w swoim rodzaju cykl witraży umieszczony w prezbiterium kościoła obrazujący cztery żywioły: Powietrze, Ogień, Wodę i Ziemię;
- dwa witraże figuralne prezentujące wizerunki Św. Franciszka i Błogosławionej Salomei.

Rydlówka

Ostatnim punktem programu naszej wycieczki będzie zwiedzanie Muzeum Młodej Polski mieszczącego się w dworku, w którym odbyło się w 1900 roku wesele Lucjana Rydla - krakowskiego poety i Jadwigi Mikołajczykówny - chłopki z Bronowic. Jak wszyscy pamiętamy jednym z gości weselnych był Stanisław Wyspiański. Przebywanie w tym historycznym miejscu jest niezwykłym przeżyciem.

Bronowice - bajecznie kolorowe - to wieś znana z kultywowania tradycji ludowych, z pięknych strojów krakowskich, z urody tamtejszych dziewcząt. Nic dziwnego, że ciągnęli do Bronowic krakowscy artyści, umiejący dostrzec te wszystkie uroki.

 

Opracowanie: Bożena Janus

Wyświetleń: 4512