AWANS INFORMACJE FORUM Dla nauczyciela Dla ucznia LOGOWANIE


Katalog

Jolanta Domżałowicz
Zajęcia zintegrowane, Scenariusze

Wychowawcza rola wycieczek przyrodniczych w pracy z dziećmi w młodszym wieku szkolnym

- n +

Wychowawcza rola wycieczek przyrodniczych w pracy z dziećmi w młodszym wieku szkolnym

Współczesna dydaktyka ogromną rolę w nauczaniu przypisuje metodom aktywizującym, rozwijającym samodzielne myślenie i skłaniającym ucznia do działania. Obserwacja, doświadczenia, ćwiczenia są podstawą zdobywania wiedzy o środowisku przyrodniczym. Wycieczka przyrodnicza łączy wymienione metody. Jest niezbędna nie tylko ze względu na specyfikę edukacji przyrodniczej, ale także z uwagi na cechy fazy rozwojowej i możliwości intelektualne uczniów klas I-III. Trudno nie docenić walorów dydaktycznych, ale wycieczki są również interesującym polem oddziaływań wychowawczych.

Wychowawcza rola wycieczek przyrodniczych jest ogromna. Wycieczki wszelkiego typu, dają mnóstwo sposobności do rozwijania u dzieci właściwego stosunku do przyrody. Sprawa zbliżenia dzieci do przyrody od najmłodszych lat ma tu podstawowe znaczenie. Ochrona przyrody jest ważnym zagadnieniem wychowawczym. W przezwyciężaniu "kryzysu ekologicznego" tak wielką rolę odgrywają przekonania i postawy ludzi, dlatego też musimy wychowywać dzieci już od wczesnych lat w idei poszanowania i chronienia wszystkiego, co żyje.

Przy każdej sposobności, a szczególnie podczas wycieczek, zwracamy uwagę na zachowanie się dzieci, na ich stosunek do otaczającej przyrody. Kształtujemy właściwe zachowania w różnych miejscach i sytuacjach. Nie może ujść bezkarne deptanie trawników, zrywanie dziko rosnących kwiatów, łamanie gałązek, deptanie grzybów, płoszenie ptaków, niszczenie mrowisk, śmiecenie itp. Uczniowie stykając się z przejawami niszczenia przyrody zaczynają rozumieć konieczność jej ochrony. Dziecięca wrażliwość na to, co złe i godne potępienia, pozwala łatwiej i na trwałe ukształtować właściwe postawy wobec środowiska przyrodniczego.

W związku z poszanowaniem przyrody, z ochroną roślin i zwierząt i z całą tą wielkiej wagi sprawą wychowawczą pozostaje regulamin wycieczek, z którym należy zapoznać dzieci i bezwzględnie go przestrzegać. Najlepiej gdyby dzieci pod kierunkiem nauczyciela opracowały taki regulamin na zajęciach. Łatwiej wtedy zmobilizować uczniów do jego przestrzegania.

Poza murami szkoły, w lesie, na polu, na łące mogą pojawić się pewne kłopoty. Często pierwszym odruchem dzieci rozbiegających się dookoła jest zrywanie roślin. Zadaniem nauczyciela jest odzwyczajenie dzieci od zrywania wszelkich roślin na wycieczkach. Przestrzegamy nawet surowo, aby uczniowie nie zrywali żadnej rośliny i nie łamali gałązek. Zbieranie roślin na wycieczce musi mieć wyraźny cel: zrywamy roślinę lub ją wykopujemy wtedy i tylko po to, by się jej dokładnie przyjrzeć, poznać szczegóły jej budowy, oznaczyć jej nazwę i ewentualnie w tym celu, by ją zasuszyć, jako pomoc do dalszej pracy.

Roślin objętych ochroną gatunkową zrywać nie wolno pod żadnym pretekstem. Oglądamy je na wycieczce, obserwując na miejscu. Na początku wycieczki możemy zapoznać uczniów z roślinami chronionymi, występującymi w danym zbiorowisku wykorzystując tablice roślin chronionych. Pozwoli to uniknąć nieświadomego ich niszczenia.

Uczniowie mogą prowadzić zbiory, ale tylko wybranych gatunków i tylko pod kierunkiem nauczyciela. Mogą to być np. chwasty, opadłe liście drzew i krzewów.

Ważnym czynnikiem wychowawczym podczas wycieczek jest świadome ustosunkowanie się do piękna przyrody, umożliwienie dziecku odbioru pewnych wrażeń natury estetycznej, które dają radość i których przeżywanie wzbogaca psychikę dziecka. Możemy zawsze poświęcić chwilę czasu na przyjrzenie się drzewu, kwitnącej łące, krajobrazowi nie tylko dla celów poznawczych.

Na trasie dalszych wycieczek uczestnicy spotykają się nie tylko z krajobrazem danej okolicy, jej charakterystyczną florą i fauną, ale spotykają również obiekty związane z życiem i kulturą człowieka. Pokazywać będziemy nie tylko nowe fabryki, nowoczesne osiedla, zakłady usługowe itp. Mogą to być również jakieś zabytkowe budowle, miejsca związane z doniosłymi wydarzeniami historycznymi. Objaśnienia nauczyciela, wspólne z dziećmi przeżycia o charakterze emocjonalnym, mają ważne znaczenie wychowawcze, łączą teraźniejszość z przeszłością, wiążą uczuciowo z poznawaną częścią kraju. Wycieczki przyrodnicze budzą przywiązanie do ojczystych stron, do swojego kraju, kształtują postawę patriotyzmu.

Wycieczki przyczyniają się do kształtowania u dziecka takich cech jak: zaradność, wytrwałość, wytrzymałość, umiejętność przezwyciężania trudności. Praca w zespołach uczy organizowania zajęć i zdyscyplinowania, wzmaga poczucie odpowiedzialności. Oderwanie uwagi od zjawisk i przedmiotów nie objętych tematyką wycieczki i skupieniu jej na wykonywaniu określonego zadania wymaga dużego wysiłku woli i umiejętności panowania nad sobą. Wycieczki uczą także zachowania się w różnych sytuacjach lub miejscach, często nowych lub nietypowych dla dziecka. Dzieci poznają też zasady bezpiecznego zachowania się i wyrabiania odpowiedzialności za bezpieczeństwo własne i innych.

Wycieczki integrują zespół uczniowski, zbliżają do siebie nauczyciela i uczniów. W czasie ich trwania nawiązać się muszą proste, zwyczajne, serdeczne stosunki szybciej i głębiej, niż to ma miejsce w klasie czy nawet świetlicy. W związku z tym nauczyciel ma sposobność do pełniejszej obserwacji uczniów, gdyż podczas wycieczek czują się oni swobodniej i okazują się takimi, jakimi są istotnie, a nie jakimi wydają się w szkole z powodu panujących zasad, regulaminów zachowania się. Można więc powiedzieć, że wycieczki ułatwiają nauczycielowi poznanie charakterów swych wychowanków, a w związku z tym wychowawczą pracę nad dziećmi.

Prawidłowo przygotowana i przeprowadzona wycieczka wymaga od nauczyciela dużego wkładu pracy, wiedzy i umiejętności organizacyjnych. Biorąc jednak pod uwagę jej walory wychowawcze i dydaktyczne, warto organizować różnego typu wycieczki, dając uczniom możliwość pełniejszego poznanawania otaczającej rzeczywistości przyrodniczej poprzez przeżywanie i doświadczanie.
 

Opracowanie: Alicja Kamińska, Jolanta Domżałowicz

Zgłoś błąd    Wyświetleń: 1428


Uwaga! Wszystkie materiały opublikowane na stronach Profesor.pl są chronione prawem autorskim, publikowanie bez pisemnej zgody firmy Edgard zabronione.


BAROMETR


1 2 3 4 5 6  
Średnia ocena: 5



Ilość głosów: 1

Serwis internetowy, z którego korzystasz, używa plików cookies. Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, poprawy jakości świadczonych usług w tym dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania behawioralnego reklamy (dostosowania treści reklamy do Twoich indywidualnych potrzeb). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do Internetu oraz w Polityce prywatności plików cookies.
Dowiedz się więcej.