"Znaczenie krajoznawstwa i turystyki, szczególnie wycieczek szkolnych, w procesie dydaktycznym, wychowawczym i opiekuńczym." - referat

"Przez poznanie kraju ojczystego do jego umiłowania..." to fragment hasła pionierów ruchu krajoznawczo - turystycznego, który oddaje główny cel tego przedsięwzięcia. Przedsięwzięcie to ma głębokie tradycje.

Już w 1873 roku powstało Polskie Towarzystwo Tatrzańskie, a w 1806 roku Polskie Towarzystwo Krajoznawcze. W 1950 roku towarzystwa te połączyły się w PTTK. Głównym jego celem jest działalność w środowisku młodzieży, organizacja imprez turystyki kwalifikowanej oraz zdobywanie odznak różnej specjalności.

Również głęboko sięgają korzenie PTSM (1926 rok), którego celem jest rozwój sieci schronisk, propagowanie i organizowanie turystyki szkolnej, obozów wędrownych oraz zdobywanie odznak turystyki kwalifikowanej. Obecnie działają też inne organizacje turystyczne i krajoznawcze.

Pojęcia "krajoznawstwo" i "turystyka" traktowane są często zamiennie. Jest to niewłaściwe. Obydwa pojęcia oznaczają coś odmiennego, chociaż
w swojej treści wzajemnie się uzupełniają.

Krajoznawstwo jest wielostronną znajomością kraju, jego przeszłości
i współczesności, którą osiąga się indywidualnie oraz zespołowo w czasie wycieczek po kraju i uzupełnia przez lekturę.

Istota krajoznawstwa szkolnego opiera się na poznaniu przez uczniów zjawisk i procesów zachodzących w środowisku geograficznym i społecznym wraz ze wszystkimi ich uwarunkowaniami.

Krajoznawstwo kształtuje osobowość dzieci i młodzieży w zetknięciu z konkretnym zjawiskiem i przedmiotami, ze sprawami, którymi żyje człowiek i społeczeństwo.

Z pojęciem krajoznawstwa wiąże się szkolny ruch krajoznawczo - turystyczny, który oznacza "społeczne zjawisko wprowadzania w życie przez coraz liczniejsze rzesze młodzieży szkolnej indywidualnych chęci odpoczynku i poznawania kraju".

Zasadniczym celem tego ruchu jest poznanie przez młodzież kraju, a turystyka stanowi środek do osiągnięcia tego celu.

Turystyka jest formą aktywności ruchowej, w której można łączyć pracę nad rozwojem psychofizycznym z działalnością poznawczą, zdrowotną, wychowawcza i kulturalną.

Krajoznawstwo związane jest ze wszystkimi formami turystyki.
Turystyka zasila krajoznawstwo w techniczne środki poznawcze kraju, wiąże z nim dzieci, młodzież i dorosłych poprzez przeżycia i wrażenia, jest źródłem radości i tężyzny fizycznej.

Krajoznawstwo uszlachetnia turystykę, wzbogaca ją w nowe treści, czyni bardziej wszechstronną i użyteczną.

Turystyka i krajoznawstwo przygotowuje młodzież do wspólnego działania, pokonywania trudności wspólnym wysiłkiem, co będzie miało doniosłe znaczenie w dorosłym życiu każdego człowieka. Dlatego krajoznawstwo i turystyka powinny się wzajemnie uzupełniać i tworzyć całość.

Działalność turystyczna obejmuje:

- wycieczki
- rajdy
- złazy
- spływy
- obozy
- biwaki

Najpopularniejszą formą w realizacji ruchu krajoznawczo - turystycznego w szkole są wycieczki. W zależności od sposobu poruszania się dzielimy je na: piesze, rowerowe, kajakowe, narciarskie, autokarowe, turystyki kwalifikowanej ( specjalistyczne).

Szkoła najczęściej organizuje wycieczki piesze, autokarowe, rzadziej rowerowe.

Ze względu na realizowany program można rozróżnić wycieczki:
- historyczne
- społeczne
- przyrodnicze
- terenoznawcze
- do zakładu pracy, instytucji itp.

W czasie wycieczek najczęściej poznaje się;
* zabytki nieruchome tj. budowle o najróżniejszym kształcie i przeznaczeniu, wolnostojące i zespołowe,
* zabytki ruchome:
- dzieła sztuki
- urządzenia, narzędzia
- pamiątki, militaria, broń
- obiekty techniki, instrumenty
- materiały archiwalne
- pracownie wybitnych twórców
- kolekcje i zbiory
* zabytki przyrody:
- drzewa, rezerwaty, parki narodowe i krajobrazowe
- głazy
- zespoły parkowe
* zabytki etnograficzne związane z obyczajowością, wierzeniami, obrzędami, językiem i sztuką ludową.

Na organizacje wycieczki składają się:
- określenie celu i programu
- przygotowanie uczestników
- zabezpieczenie od strony organizacyjnej
- przebieg
- podsumowanie.

W związku z tym należy sporządzić dokumentację, w której skład wchodzą:
- karta wycieczki
- lista uczestników
- oświadczenie rodziców lub opiekunów prawnych
- plan finansowy
- sprawozdanie finansowe
- sprawozdanie opisowe

Krajoznawstwo i turystyka, a szczególnie wycieczki realizują doniosłe cele w procesie dydaktyczno - wychowawczym i opiekuńczym, jak też poszerzają wiedzę z różnych dziedzin życia:

- wspomaganie rodziny i szkoły w procesie wychowania
- upowszechnianie zasad ochrony środowiska i umiejętności korzystania z zasobów przyrody
- podnoszenie kondycji fizycznej uczestników
- upowszechnianie aktywnego wypoczynku
- przygotowanie do wspólnego działania i pokonywania trudności wspólnym wysiłkiem
- kulturalnego zachowania się

Bibliografia:
1. Barłóg S., Jankowski R., ABC organizatora i wychowawcy placówki wypoczynku dzieci i młodzieży, Poznań 1995
2. Łobożewiczowie W. T., Krajoznawstwo i turystyka, Warszawa 1985
3. Szopa A., Krajoznawstwo i turystyka w pigułce, Przemyśl 1997
4. Wycieczki, biwaki, obozy, kolonie opracował Jerzy Gruszka, Jelenia Góra 1994  

Opracowanie: mgr Elżbieta Nienajadło
nauczyciel historii
Gimnazjum Nr 1 w Wielkich Oczach

Wyświetleń: 3049