Katalog

Jolanta Dettlaff
Pedagogika, Referaty

Rola nauczyciela w stymulowaniu aktywności twórczej dziecka

- n +

Rola nauczyciela w stymulowaniu aktywności twórczej dziecka

Nauczyciel odgrywa w wychowaniu dziecka w wieku przedszkolnym ogromną rolę. W tym okresie dzieci bardzo często odwołują się do tego, co powiedziała ich "pani" lub co zrobiła i w jaki sposób.

Nauczyciel jest dla nich autorytetem, dlatego ważne jest to, aby dorosły pracujący z małymi dziećmi odznaczał się odpowiednimi cechami charakteru.

By nauczyciel mógł rozwijać aktywność twórczą, sam powinien odznaczać się postawą twórczą. Wielu pedagogów uważa, że praca pedagogiczna jest rodzajem sztuki, a rola nauczyciela pokrewna roli artysty.

Tak jak każdy artysta odczuwa powołanie do swojego zawodu, tak zawód nauczyciela nie powinien być przypadkowy "...powołanie pedagoga jest podobne do powołania artysty, bo w wychowaniu odrębna osobowość pedagoga oddziaływuje na tworzywo formujące się pod wpływem indywidualnego wzrostu, pewnego stylu". [1]

Według I. Wojnar postawa twórcza nauczyciela powinna charakteryzować się trzema cechami takimi jak:
- Wiedza osobista, która wymaga zaangażowania w całokształt poznawczej problematyki, umiejętność zrywania ze schematem tradycyjnym. Dzięki tej wiedzy nauczyciel może rzeczywistość wychowawczą rozumieć, ale także współtworzyć.
- Wyobraźnia, dzięki niej nauczyciel staje się zdolny do rozszerzania granic własnego doświadczenia.
- Umiejętność tworzenia własnych wartości w wychowywanych ludziach i układach nowego życia społecznego.

M. Kielar - uważa natomiast, iż podstawowym problemem procesu dydaktycznego jest porozumiewanie się. "Rozwijanie skutecznych sposobów komunikowania się nauczyciela z dziećmi oraz dzieci między sobą jest wstępnym warunkiem edukacji" [2].

Nauczyciel powinien zdobyć orientację w różnych sposobach komunikowania się dzieci zarówno werbalnych, jak i nie werbalnych. Według M. Kielar-Turskiej powinien nauczyć się rozumieć nie tylko słowne wypowiedzi dziecka, ale także starać się rozumieć komunikaty nadawane za pomocą gestów, min i spojrzeń.

Odczytywanie niewerbalnych komunikatów jest szczególnie ważne w odniesieniu do dzieci. Komunikaty te obejmują zachowania ekspresywne, które służą wyrażaniu stanów wewnętrznych oraz zachowania komunikacyjne, które są celowe, świadome, odnoszą się do relacji człowiek - człowiek.

M. Kielar w książce "Jak pomagać dziecku w poznaniu świata", proponuje wzorowe postawy uniwersalnego nauczyciela. Jej zdaniem najważniejszym składnikiem osobowości nauczyciela jest empatia "Nauczyciel empatyczny umie dostrzegać, rozumieć i właściwie reagować na emocje innych" [3].

Ważnym czynnikiem jest też to, aby nauczyciel stwarzał sytuacje edukacyjne zaciekawiające dziecko, w których chciałoby ono podjąć działania. W tym przypadku przyjmuję postawę proponowanego, zachęcającego do działania.

Z. S. Wygotski jest zdania, że nauczyciel powinien organizować proces nauczania, który polega na tym, że dziecko - robi to, co chce, ale chce tego, czego chce jego wychowawca. Nauczyciel pracujący z dziećmi w wieku przedszkolnym powinien być dynamiczny.

Nauczyciel dynamiczny w sensie fizycznym to taki, który przemieszcza się razem z dziećmi, urządza salę tak, by część mebli była ruchoma i służyła aranżowaniu przestrzeni.

Natomiast nauczyciel dynamiczny w sensie psychicznym jest otwarty na pomysły dzieci, zmienia także swoje pomysły pod względem oczekiwań i potrzeb dzieci.

Praca z dziećmi małymi wymaga, aby nauczyciel był niedyrektywny. Taki nauczyciel analizuje i wyjaśnia zachowania dzieci, a nie tylko ocenia je i odrzuca. Stosuje propozycje, a nie nakazy.

Nauczyciel powinien realizować zasadę dwuprzedmiotowości w wychowaniu. Zgodnie z nią nie powinien podkreślać własnej kompetencji wobec dziecka, przyjmując, że dziecko jest również kompetentne.

Ważne jest także to, aby nauczyciel był otwarty na dziecko, mógł udzielać pomocy każdemu dziecku, stosownie do jego potrzeb i możliwości. Nauczyciel powinien być otwarty również na siebie. Taki nauczyciel jest nastawiony na własny rozwój, podejmuje pracę nad sobą, poszerza swoją wiedzę zawodową oraz doskonali własne cechy zawodowe. Powinien umieć pozwolić dziecku być sobą, traktować dziecko jak autonomiczną jednostkę, traktować je jako podmiot. Właściwością wieku przedszkolnego jest dominacja zabawy. Zadaniem nauczyciela jest pozwolić dziecku na życie poprzez zabawę. Tego samego zdania jest A. Brzezińska mówiąc iż "...nauczyciel powinien tak organizować zabawę, aby w pełni wykorzystać tkwiące w tym okresie możliwości, aby w pełni rozwinąć postawy twórcze" [4].
.
Rola nauczyciela w zabawie sprowadza się do organizowania środowiska, a także środków materialnych. Może inspirować, zachęcać, pobudzać zwłaszcza dzieci mniej aktywne ale nie może narzucać dzieciom rodzaju działalności.

Oto co mówi D. Gaul na temat "Im bardziej aktywność dziecka będzie spontaniczna, zróżnicowana, samodzielna, tym bardziej będzie ją można nazwać aktywnością twórczą". [5]

A. Gurycka zwraca uwagę na to że, nauczyciel rozbudzając aktywność dziecka musi pamiętać o tym, aby organizując działalność dzieci, wywołać w nich zainteresowanie, zdziwienie. Dziecko, które się nudzi nie podejmuje działań. "Dziecko nie podejmuje działań, nie jest aktywne wówczas, gdy przedmiot tych działań nie przedstawia dla niego wartości wystarczającej, by takie działanie uruchomić". [6]

Mimo okoliczności niesprzyjających rozwojowi oświaty w obecnym okresie, a tym samym niekorzystnymi warunkami dla rozwoju dziecka, rola nauczyciela nie zmienia się. Nauczyciel nadal, w znacznym stopniu decyduje, jakie będzie przyszłe pokolenie, czy będzie twórcze, czy też bierne - nieprzystosowane. Świat, który staje się coraz bardziej ruchliwy, zmienny, wymaga od człowieka dużego wysiłku, w celu przystosowania się. Dlatego wymaga się od nauczyciela, aby stale uczył się, doskonalił, by nadążał za zmianami w swoim otoczeniu.

BIBLIOGRAFIA:
1. Brzezińska A.: Rozwijanie aktywności dziecka w wieku przedszkolnym Instytut Kształcenia Nauczycieli im. W. Spasowskiego, OMP ODN Poznań 1986
2. Gaul D.: Intereakcje dziecko - dorosły a twórcza aktywność dziecka. Wychowanie w Przedszkolu, 1987 nr 6.
3. Gurycka A.: Struktura i dynamika procesu wychowania, PWN, Warszawa 1977.
4. Kielar-Turska M.: Jak pomagać dziecku w poznawaniu świata, WSiP, Warszawa 1992.
5. Szuman S.: Rozwój psychiczny dziecka, Nasza Księgarnia, Warszawa 1959.
6. Wojnar I.: Estetyka i wychowanie, PWN, Warszawa 1964.
Przypisy:
1. S. Szuman, Rozwój psychiczny dziecka, Nasza Księgarnia, Warszawa 1959, s. 97.
2. M. Kielar-Turska, Jak pomagać dziecku w poznawaniu świata, Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1992, s. 28.
3. M. Kielar-Turska, op. cit., s. 31.
4. A. Brzezińska, Rozwijanie aktywności dziecka w wieku przedszkolnym, Instytut Kształcenia Nauczycieli im. W. Spasowskiego, OMP ODN Poznań 1986, s. 6.
5. D. Gaul, Interakcje dziecko - dorosły a twórcza aktywność dziecka, Wychowanie w przedszkolu 1987 nr 6, s. 337.
6. A. Gurycka, Struktura i dynamika procesu wychowania, PWN, Warszawa 1977, s. 19.

 

Opracowanie: Jolanta Dettlaff

Wyświetleń: 2068


Uwaga! Wszystkie materiały opublikowane na stronach Profesor.pl są chronione prawem autorskim, publikowanie bez pisemnej zgody firmy Edgard zabronione.