Teatr - źródło prawdy i autentyczności

William Szekspir powiedział, że "(...) przeznaczeniem teatru, jak dawniej i teraz, było i jest służyć niejako za zwierciadło naturze, pokazywać cnocie własne jej rysy, złości żywy jej obraz, a światu i duchowi wieku postać ich i piętno."

Uczestnictwo młodzieży w kulturze masowej wynika z upowszechnienia i ustawicznego udoskonalania środków masowego przekazu. Telewizja, radio, zwłaszcza komputer i internet przyciągają i pochłaniają młodych ludzi coraz bardziej. Korzystanie z tych "dóbr" - ogólnie istotnych we współczesnym świecie - jest czasem bezkrytyczne i bardzo "płytkie". Wydawało się, że pojawienie się i rozwój telewizji zaszkodzi sztuce scenicznej, ale nawet najwspanialsza technika nie jest w stanie zastąpić wzajemnego oddziaływania na siebie żywych istnień

Żadna dziedzina sztuki nie oddziaływuje tak wychowawczo jak teatr, który spełnia funkcję intelektualną, odradzającą, moralno-polityczną, integrującą i jak żadna inna dziedzina sztuki przemawia do odbiorcy za pośrednictwem żywego człowieka.

Chociaż teatr przeszedł w ciagu swojego rozwoju olbrzymie przekształcenia, to jednak jego podstawowe funkcje nie uległy zmianie i dzisiaj są takie same jak przed setkami lat. W historii tej sztuki widzimy historię zmieniających się koncepcji życia i jednocześnie wieczne problemy ludzkiego losu.

Funkcja intelektualna teatru to inaczej wpływ teatru na rozwój abstrakcyjnego myślenia, wyobraźni, umiejętność analizowania zjawisk.

To wreszcie wzbogacenie wiedzy o świecie, o człowieku, w ogóle o nas samych. Znaki, jakich użyto w spektaklu, nie zawsze są przez widza rozumiane. Zależy to od doświadczenia życiowego, kultury artystycznej, więc obok wychowania przez teatr, istotne jest również wychowanie dla teatru.

Spektakl teatralny pobudza, aktywizuje i kształci wyobraźnię, a wyznanie aktora to próba ukazania autentycznego, prawdziwego człowieka. Miarą prawdy w teatrze są autentyczne doznania i wzruszenia widza.

Teatr od dawna spełniał funkcje dydaktyczne, toteż wcześnie zainteresowała się tym rodzajem sztuki szkoła. W przeszłości jak również we współczesnej placówce oświatowej chodzi o oddziaływanie widowiska na młodzież przez przedstawianie wzorców moralności i cnót obywatelskich, czynny udział dzieci i młodzieży w tworzeniu przedstawienia oraz doskonalenie sztuki wymowy.

To właśnie od nauczyciela języka polskiego zależy, jak wiele dzieci zainteresuje się teatrem i polubi go. Wywiady przeprowadzane wśród ludzi dorosłych dowodzą, że większość tej grupy wiekowej społeczeństwa nie odczuwa potrzeby kontaktu z teatrem. Wiadomą jest rzeczą, iż na częstotliwość uczestniczenia w spektaklu teatralnym mają wpływ różne czynniki, choćby takie jak:
- poziom wykształcenia,
- miejsce zamieszkania,
- zasoby finansowe.

Jednak i te uwarunkowania nie mogą do końca przesądzać o tym, czy ktoś jest stałym odbiorcą sztuki teatralnej. Tutaj potrzebna jest długotrwała działalność wychowawcza i kształcąca w szkole, która ma na celu zbliżenie młodzieży do teatru.

My poloniści mamy w tym zakresie duże możliwości. Przygotujmy najpierw dzieci i młodzież do odbioru przedstawień teatralnych, wyzwólmy w nich możliwości kreacyjne, umożliwiające im zabawę w teatr (czytanie z podziałem na role, analiza recytacyjna tekstu, pantomimiczne odegranie wybranej sceny, opracowanie scenariusza. Teatr szkolny może mieć w swoim repertuarze ballady, bajki, baśnie, utwory liryczne. Mam nadzieję, że każdemu nauczycielowi są już dobrze znane techniki teatralne wykorzystywane do celów edukacyjnych czyli drama. Działania te angażują ucznia emocjonalnie i intelektualnie, w sposób wielostronny dociera się do prawdy i wiedzy. Drama dostarcza doświadczeń ważnych dla rozwoju młodego człowieka, pozwala odkrywać prawdy o życiu, prowadzi do zmiany zachowań, sprzyja wreszcie kształceniu sprawności językowej ucznia.

Jest to forma uczenia się poprzez aktywność.

Aby dostarczyć uczniom przeżyć związanych z odbiorem widowiska teatralnego, należy wybrać się z nimi na wycieczkę dydaktyczną do teatru, pozwolić wypowiadać wrażenia, dbać o posługiwanie się terminami z teorii teatru np. scenografia, światło, ruch, przestrzeń sceniczna, kurtyna, rekwizyt, mimika charaktryzacja itp.

"Żywotność" w praktyce szkolnej zagadnień teatralnych na pewno wzbogaci ogólną kulturę uczniów i wpłynie na rozwój duchowy człowieka.

Teatr jest sztuką bardzo wartościową, uczącą życiowej mądrości, bawiącą widza, stwarzającą możliwość współudziału widza w tworzeniu spektaklu.

Kontakt ze sztuką teatralną, która wycisza hałaśliwe zachowania, skłania do refleksji, łagodzi obyczaje.

"Teatr (...) jest świątynią, gdzie lud sam na siebie wydaje wyroki, gdzie szuka własnej prawdy, gdzie ogląda w czarodziejskim zwierciadle poety oblicze Duszy". / Leon Schiller/.

Litertura:
A. Hausbrandt Elementy wiedzy o teatrze. Warszawa 1982.
A. Hannowa Młodzież i teatr. Warszawa-Wrocław 1990.
H. Machulska, A. Pruszkowska, J. Tatarowicz Drama w szkole podstawowej. W-wa 1997.
E. Borowiecka Poznawcza wartość sztuki. Lublin 1986.
A. Marzec, St. Rzęsikowski Edukacja teatralna, filmowa i radiowa. Kielce 1994.  

Opracowanie: Jadwiga Pałczyńska
Nauczycielka języka polskiego w gimnazjum

Wyświetleń: 751