Wpływ telewizji na powstawanie agresywości u dzieci

Jedym z czynników odpowiedzialnych za rozwój agresywności u dzieci i młodzieży jest telewizja. Wpływ jej na kształtowanie się różnych sfer osobowości jest powszechnie doceniany.
Wiadomo, że dzieci i młodzież szkolna stanowią kategorię odbiorców spędzającą najwięcej wolnego czasu przed telewizorem. Jednocześnie - najbardziej plastyczną i podatną na bodźce płynące z ekranu.
Zdaniem psychologów telewizja zaspokaja dwojakiego rodzaju potrzeby:
- orientacji w zdarzeniach realnego świata,
- ucieczki od życia codziennego w świat fantazji i fikcji.

Sztuka filmowa jest znamiennym zjawiskiem naszej epoki, a kontakt z nią jest stosunkowo łatwy, co powoduje jej olbrzymi zasięg. Mamy miliony widzów kinowych, odbiorców filmów telewizyjnych i filmów wideo. Dziecko inaczej niż dorosły patrzy na film, inaczej go rozumie, przeżywa. Szuka ono wzoru, ideału osobowego przygotowując się do roli dorosłego człowieka.

"Ważne jest dla dziecka, co film pokazuje, a nie jak i co się za tym kryje. U małego widza występuje znaczny brak obiektywizmu. W tok akcji filmowej włącza on elementy subiektywne, własne przeżycia, wspomnienia, pragnienia. W ten sposób film może stać się dla niego ciężkim przeżyciem".¹

Telewizja serwuje nieprawdopodobną wręcz ilość przemocy, zarówno rzeczywistej, ukazywanej "na żywo" przez reporterów relacjonujących z całego świata wojny, masakry, morderstwa, gwałty, jak i zawartej w fikcji filmowej. Dostarcza dzieciom wiedzy i wzorców zachowań, głównie aspołecznych oraz zachowań konsumenckich. Ale to, co pokazuje telewizja jest różne od świata, w którym dzieci i młodzież żyją. Stwierdzoną w wielu krajach prawidłowością jest, że większość dzieci ogląda programy dla dorosłych.

Oglądając je dzieci stykają się z:
- przemocą, czyli jawnym używaniem siły przeciwko innym, zachowaniem przynoszącym ból fizyczny, cierpienie lub śmierć,
- przemocą i drastycznymi scenami (skutkami wojny, okrucieństwa, walki) stanowiącymi elementy wiadomości telewizyjnych,
- atakami fizycznymi w transmisjach z gier zespołowych (piłka nożna, rugby) i z pojedynkami w sportach walki (boks, judo, zapasy).²

Powszechnie sądzi się, że najłatwiej wywołać agresję, gdy się człowieka skrzywdzi. Badania jednak wykazują, że zachowania agresywne można wywołać u osoby, która nie ma podstaw czuć się skrzywdzona, a tylko miała okazję obserwować zachowanie agresywne.

Oglądając programy przeznaczone dla dorosłych widzów dzieci również mają kontakt z przemocą.

Oglądanie przemocy w telewizyjnych programach nierealistycznych (np.kreskówkach) obniża kreatywność dzieci, ponieważ wywołuje u nich pobudzenie emocjonalne (niepokój) i stymuluje impulsywność zachowań.

Dzieci od bardzo wczesnego wieku korzystające z "dobrodziejstw" telewizji, chłoną wszystko "jak leci" z ekranu.

Oglądanie przemocy na ekranie ma następujące skutki:
- dzieci uczą się poprzez obserwację: specyficznych technik przemocy, specyficznych nasyconych agresją ról prezentowanych przez modele,
- znieczula dzieci na agresję,
- sprzyja tworzeniu się u dziecka przekonania, że świat jest zagrażający, a stosowanie przemocy jest normalną akceptowaną reakcją społeczną,
- ogranicza potencjał twórczy oraz prowadzi do zaburzeń w sferze emocjonalnego funkcjonowania.

Agresorodny wpływ oglądania scen przemocy w telewizji na zachowanie jest mniejszy, gdy rodzice omawiają z dzieckiem oglądane sceny i podkreślają nierealisyczność pokazywanej wizji świata.

Masowe kontakty dzieci i młodzieży z filmem oraz jego olbrzymie oddziaływanie sprawiają, że celowe i nawet konieczne wydaje się roztoczenie opieki nad tymi kontaktami. Do młodego odbiorcy powinno trafić przede wszystkim wychowawcze przesłanie filmu.

Bibliografia:
1.Bach-Olasik J.,Odziaływanie telewizji na zachowania agresywne dzieci i młodzieży, "Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze" nr 2, 1993
2.Frączek A.,Pufal-Struzik I.(red.), Agresja wśród dzieci i młodzieży.WP.Kielce 1996
3.Jandy-Brudło E., Wpływ telewizji na agresywne zachowania dzieci i młodzieży, " Problemy Opiekuńczo- Wychowawcze" nr 5, 1993
4.Kirwil J., Wpływ telewizji na dzieci i młodzież, "Problemy Opiekuńczo- Wychowawcze" nr 6, 1995

Przypisy:
1.E.Jandy-Brudło, Wpływ telewizji na agresywne zachowania dzieci i młodzieży, "Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze" nr 5, 1993
2.L.Kirwil, Wpływ telewizji na dzieci i młodzież, "Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze" nr 6, 1995
 

Opracowanie: Jolanta Szumska

Wyświetleń: 571