Zabawy ruchowe dzieci w wieku wczesnoszkolnym

Zabawy ruchowe są formą działalności ruchowej, charakterystyczną dla wieku wczesnoszkolnego, najbardziej odpowiadającą potrzebom dziecka, wynikającą z właściwości jego rozwoju. Wielka ich różnorodność, wszechstronność oddziaływania oraz łatwość organizowania wysuwa je na pierwsze miejsce w pracy z małymi dziećmi.

Zabawy ruchowe wprowadzają radosny nastrój i dobre samopoczucie, dają dziecku możliwość zaspokojenia naturalnej potrzeby ruchu, rozwijają sprawność ruchową ćwicząc i doskonaląc takie elementy, jak:
- chód,
- bieg,
- podskok,
- rzut,
- wspinanie,
- włażenie,
- pokonywanie przeszkód itp.

Podnoszą przy tym stan zdrowia, stwarzają najlepsze warunki do czynnego wypoczynku.

Rozległa i wszechstronna skala różnorodnych ruchów, bogaty materiał specjalnych rodzajów zabaw, pozwala prowadzić je w ciągu całego roku na wolnym powietrzu, przy pełnym wykorzystaniu powietrza, wody i słońca - najpotężniejszych czynników hartowania.

Zabawy ruchowe utrwalają wiele pojęć i wiadomości, kształtują nawyki kulturalne, pozytywne cechy charakteru, a w szczególności świadomą dyscyplinę i karność oraz umiejętność współżycia w zespole dziecięcym.

Za pomocą zabawy rozwijamy spostrzegawczość, orientację w przestrzeni, umiejętność oceny odległości i kierunku, poznawanie stosunków liczbowych, rozpoznawanie barw i kształtów. W zabawach ruchowych pozostawia się swobodę - forma ruchu jest w zasadzie dowolna.

Ta nie krępująca dowolność w sposobie wykonywania zadania odpowiada aktywności dziecka, wyzwala jego inicjatywę, pomysłowość i samodzielność, pobudza wyobraźnię i ambicję - szczególnie w zabawach, w których przypada mu jakaś określona rola.

Zabawa ruchowa jest przygotowaniem do społecznego współdziałania i współżycia, uczy dziecko przystosowania się do całego zespołu. Konieczność dostosowania się i przestrzegania przepisów w zabawie dyscyplinuje dziecko, uczy je opanowania, przyzwyczaja do dokładności, odpowiedzialności i uczciwości.

Udział z zabawie pozwala dziecku oceniać swoje możliwości w porównaniu z innymi, a wynik budzi wiarę we własne siły, staję się źródłem zdrowego optymizmu.

Różnorodność kontaktów, jakie w toku zabaw wytwarzają się między dziećmi na tle rozmaitych przepisów zabaw, stwarza również bogate podłoże do rozwijania uczuć koleżeńskich, umiejętności współdziałania w zespole, uczynności, chęci przyjścia z pomocą innym.

Znaczenie wychowawcze zabawy dobrze zorganizowanej, starannie i konsekwentnie przeprowadzonej, polega przede wszystkim na kształtowaniu cech charakteru i utrwalaniu nawyków koniecznych w życiu społecznym. Duże znaczenie ma treść zabawy, zwłaszcza w pracy z młodszymi dziećmi., które dzięki dużej pobudliwości i żywej wyobraźni mocno przeżywają fabułę, silnie wczuwają się w wyznaczane im role.

Opanowanie przez dzieci dużego zasobu wartościowych i atrakcyjnych zabaw stanie się podstawą do racjonalnego wyzyskania czasu przeznaczonego na zabawy dowolne.

Wartość kształcąca i wychowawcza zabawy zależy, między innymi od właściwego jego przygotowania.

Przed przystąpieniem prowadząca powinna:
- dostosować zabawę pod względem organizacyjnym i ruchowym do możliwości grupy dziecięcej,
- przygotować odpowiednie przybory, wyznaczyć teren i wciągnąć dzieci do przygotowania zabawy, np. zalecić rysowanie gniazd,
- wprowadzić dzieci w tematykę zabawy i zainteresować nią.

Wielką pomocą w organizacji zabawy będzie wdrażanie dzieci do szybkiego ustawiania się, odnajdywania swojego miejsca, zachowania kolejności i porządku przy rozdawaniu i zbieraniu przyborów oraz współpraca przy wyznaczaniu terenu zabawy.

Wszelkie przepisy oraz prawidła należy formułować jasno i zrozumiale. Mają one wyrabiać wolę, szybką reakcję na sygnały, karność, umiejętność współdziałania w zespole.

Przepisy należy podawać w taki sposób, aby osiągały zamierzone cele wychowawcze, a dla dzieci stały się warunkiem dobrej zabawy.

Dla wydobycia właściwej treści i ułatwienia dzieciom zrozumienia zabawy prowadząca pierwsza bierze na siebie trudniejszą rolę.

Po opanowaniu prze dzieci zabawy wciąga się do współdziałania początkowo aktywniejsze dzieci, a następnie, stopniowo wszystkie. Czynny udział nauczycielki jest podstawowym warunkiem dobrej organizacji zabawy, gdyż pozwala na pominięcie zbyt długich objaśnień, które dla małych dzieci są nudne i nużące.

Aby zabawa osiągnęła zamierzony cel, nauczycielka musi przewidzieć właściwy stosunek części organizacyjnej do ruchowej. Chodzi o to, aby rozdawanie przyborów i ustawienie dzieci nie trwało dłużej niż sama zabawa.

Do przeprowadzenia zabawy potrzebne są różne przybory. Używanie ich ułatwia organizację zabawy, zwiększa zainteresowanie, pobudza wyobraźnię i aktywność dzieci.

Duże znaczenie wychowawcze ma przechowywanie, rozdawanie i zbieranie przyborów, aby odbywało się szybko i sprawnie.

Możemy to zorganizować w następujący sposób:
- w określonym miejscu ułożone są przybory, do których kolejno podchodzą dzieci, biorą je do ręki,
- kilkoro wyznaczonych dzieci rozdaje przybory,
- nauczycielka sama rozdaje przybory lub też je rozkłada.

Przybory powinny być utrzymane w dobrym stanie, a ich liczba zgodna z aktualną potrzebą szkoły.

Należy unikać używania w czasie jednej zabawy zbyt wielu przyborów, gdyż rozprasza to uwagę, powoduje zamieszanie i zabiera dużo czasu. Zorganizowana zabawa zespołowa wymaga przestrzegania pewnych warunków:
zebrania grupy, ustawienia, jednoczesnego biegu lub zahamowania ruchu. Posługujemy się wtedy podawaniem sygnałów lub haseł. Mogą to być sygnały słuchowe, jak klaśnięcie, uderzenie w bębenek, gwizdek, lub wzrokowe - podniesienie ręki, barwnej tarczy lub chorągiewki.

Stosowanie w zabawie różnorodnych sygnałów, zarówno wzrokowych, jak i słuchowych, ma znaczenie kształcące. Duże znaczenie wychowawcze ma właściwe używanie sygnałów - nie mogą być zbyt ostre i głośne, gdyż oddziałują wówczas niekorzystnie na układ nerwowy. Gdy dzieci są zbyt ożywione i krzykliwe, skuteczniej uspokoi się je zabawą, która wymaga ciszy.

Zakończenie zabawy obejmuje między innymi, omówienie przebiegu zabawy, wyróżnienie grupy, która wywiązała się najlepiej z zadania oraz zebranie, uporządkowanie i sprzątnięcie używanych w zabawie przyborów.

Rodzaje zabaw

1. Zabawy orientacyjno - porządkowe są przygotowaniem do wszystkich innych zabaw i ćwiczeń. Mają one charakter wychowawczy: uczą porządku, dyscypliny, podporządkowania się przepisom. Ćwiczą: spostrzegawczość, orientację, szybką reakcję na bodźce słuchowe i wzrokowe. Zabawy te dają możliwość nauczania dzieci różnorodnych ustawień: w gromadce, w rozsypce, w szeregu, w rzędzie, w parach, w kole i na wyznaczonych liniach.

2. Zabawy i ćwiczenia z elementami równowagi

Przez zabawy i ćwiczenia równowagi oddziałujemy silnie na doskonalenie koordynacji nerwowo - ruchowej.
Wykonywanie ćwiczeń równowagi wymaga od dzieci koncentracji uwagi, spokoju, opanowania wewnętrznego, a w warunkach szczególnie skomplikowanych - pełnego udziału świadomości.

3. Zabawy na czworakach

Zabawy na czworakach w okresie wczesnoszkolnym maja dla dzieci szczególne znaczenie. Czworakowanie wpływa na prawidłowość kształtowania się naturalnych krzywizn kręgosłupa, głównie odcinka lędźwiowego.
Dzięki pracy dużych grup mięśniowych tułowia chód na czworakach jest zabiegiem poprawiającym postawę.

4. Zabawy bieżne

Głównym składnikiem ruchowym tych zabaw jest bieg, który jako ćwiczenie użytkowe ma duże znaczenie dla usprawnienia dzieci.
Ćwiczymy szybkość, zręczność, wytrzymałość, pobudza czynność serca i płuc oraz przemianę materii.

5. Zabawy i ćwiczenia z elementami rzutu, celowania i toczenia

Zabawy te rozwijają przede wszystkim mięsnie obręczy barkowej, ale również mięśnie tułowia.
Głównym ich zadaniem jest wyrobienie celności, siły, zręczności oraz pewności rzutów i chwytów.
Kształcą one także zdolność oceny kierunku i odległości, przyczyniają się do doskonalenia koordynacji nerwowo - ruchowej oka i ręki.

6. Zabawy i ćwiczenia z elementami wstępowania na przyrządy, zstępowania oraz wspinania się.

Tego rodzaju zabawy i ćwiczenia mają duży wpływ na mięsnie całego ciała, szczególnie zaś na wzmocnienie pasa barkowego, mięśni tułowia i siły ramion. Uczą dzieci naturalnego pokonywania przeszkód, poprawnego i bezpiecznego chwytu rąk przy wstępowaniu na przyrządy, oswajają z wysokością, wyrabiają zaradność i odwagę, silną wolę, szybką decyzję.

 

Opracowanie: Marzena Pyster

Wyświetleń: 3937