Scenariusz warsztatów szkoleniowych Rady Pedagogicznej

Edukacja prozdrowotna dzieci i młodzieży.

Cele i zadania warsztatów:

Uświadomienie i wyjaśnienie uczestnikom, co oznacza termin "zdrowie" i jak bardzo jest on złożony.
Utwierdzenie w przekonaniu o potrzebie realizacji programu promocji zdrowia w szkole.

Forma: warsztaty szkoleniowe.

Pomoce:
tekst wykładu, raportu, plansze poglądowe, rysunek pociągu,
kartki z napisami, encyklopedie, słowniki, czasopisma,
konspekty: lekcji, zajęć zintegrowanych, ćwiczenia
relaksacyjne, materiały w formie referatów na spotkania
wywiadowcze, film video: pt. "Style życia"

Przebieg warsztatów

1.Mini wykład nt. "Edukacja zdrowotna dzieci i młodzieży" (załącznik nr1)
2.Raport o stanie zdrowia dzieci i młodzieży opracowany przez higienistkę szkolną.
3.Ćwiczenia.

Ćwiczenie I:

Skojarzenia rozgrzewkowe jako narzędzia definiowania pojęć.
Uczestnicy pracują w trzech grupach. Zadaniem grup jest wykorzystując dostępne materiały, Mini wykład oraz raport higienistki szkolnej opracować "Reklamę zdrowia"
Gupa I- plakat.
Grupa II- reklama prasowa.
Grupa III- reklama radiowa lub telewizyjna.
Przedstawiciele grup przedstawiają swoje reklamy.
Podsumowanie prowadzących. Przedstawienie definicji słownikowych i encyklopedycznych pojęcia "Zdrowie" (załącznik nr 2)

Ćwiczenie II:

Metoda "Pociąg" -hierarchizacja wartości.

Problem:, "Co jest ważne dla zdrowia człowieka"
Prowadzący przypina na tablicy rysunek lokomotywy z wagonikami.

Uczestnicy otrzymują karteczki, na których piszą odpowiedzi na pytanie. Przypinają karteczki na tablicy pod pociągiem. Grupują kartki ze względu na treść. Prowadzący przypina kartki na wagony pociągu.

Na pierwszym wagonie są te kartki,których jest najwięcej, na kolejnych wagonach - pozostałe kartki. Po "uzupełnieniu" pociągu,
Prowadzący przedstawiają hierarchię cech ważnych dla zdrowia człowieka ustalonych przez uczestników warsztatów.

Podsumowanie: Prowadzący przedstawiają "Koło zdrowia"

W diagramie kołowym widnieją trzy podstawowe czynniki mające wpływ na nasze zdrowie są to czynniki: środowiskowe (zanieczyszczenia, hałas, wibracje, promieniowanie)'genetyczne(geny obciążenia, płeć),społeczne(tryb życia, żywienie, nawyki, status społeczno-ekonomiczny, opieka zdrowotna).

Ćwiczenie III

Propozycje ćwiczeń relaksacyjnych łączących w sobie elementy muzykoterapii, wizualizacji, kinezjologii edukacyjnej.
1. W tle słychać cichą spokojną muzykę instrumentalną uczestnicy przyjmują pozycję Cook'a (pozycja ta poprawia koncentrację, wycisza, ułatwia uważne słuchanie wypowiadanie się oraz uczenie) prowadząca czyta tekst (załącznik nr 3) (uczestnicy siedząc w kręgu) przenoszą się w krainę marzeń, wypoczywają, odprężają się....
2.Zabawa "Sałatka owocowa"
3.Zabawa "Ludzie do ludzi"

Podsumowanie

1.Zapoznanie i udostępnienie zebranym z referatów na spotkania z rodzicami nt.
"Promocja zdrowia" i "Uzależnienia dzieci" , podanie literatury.
2.Przedstawienie i udostępnienie uczestnikom warsztatów przykładowych konspektów zajęć promujących zdrowie.

3.Udostępnienie filmu video nt.
"Odżywianie"
"Ekologia i zdrowie"
"Ruch w życiu człowieka"
"Style życia"

4. Ewaluacja.

5.Zakończenie: "Kosz pełen witaminek"

Bibliografia

1.de Bono E. "Naucz swoje dziecko myśleć.Nieodzowny podręcznik dla wszystkich rodziców" .Wyd. Prima,1994r.
2.de Bono E. "Naucz się myśleć kreatywnie.Podręcznik twórczego myślenia dla dorosłych i dzieci" Wyd Prima,1995r.
3.Della Fish "Kształcenie przez Praktykę" Wydawnictwo CODN, 1996r.
4.Gozdek- Michaelis K. "Rozwiń swój genialny umysł" Wyd. J&BF,1996r.
5.Gudro M. "Drama w szkole podstawowej. Lekcje języka polskiego -materiały metodyczne" Wyd. CODN,1994r.
6.Hamlin S. "Jak mówić, żeby nas słuchali" Wyd.Petit,1994r.
7.Way B. "Drama w wychowaniu dzieci i młodzieży" .WSIP,1995.
8.Whitmore D. "Radość uczenia się. Zastosowanie psychosyntezy w wychowaniu .Praktyczny poradnik dla nauczycieli i rodziców" Wyd. Medium,1994r.

Załącznik nr 1

Mini wykład: Edukacja prozdrowotna dzieci i młodzieży.

Wychowanie zdrowotne stanowi integralną część wychowania ogólnego prowadzonego przez szkołę,gdyż:
-zdrowie jest podstawowym warunkiem pomyślnego przebiegu wychowania
-wychowanie jest jednym z istotnych warunków zdrowia,bowiem praca nad zdrowiem ma charakter pedagogiczny, dąży do wykształcenia trwałych nawyków higieniczno- sanitarnych odpowiednich postaw wobec spraw zdrowia,do przekazywania zasobu wiedzy i umiejętności na ten temat.

Zdrowie trudno jest określić, sprawdzić czy zmierzyć. Uważa się, że zdrowie to stan względnej równowagi w pracy wszystkich narządów ustroju ludzkiego, utrzymanie właściwych i korzystnych stosunków wzajemnych między organizmem a środowiskiem zewnętrznym oraz możliwość rozwoju osobowości jednostki ludzkiej w ramach społeczeństwa. Wynika z tego podział na zdrowie fizyczne, psychiczne i społeczne. Stosunkowo łatwo można osiągnąć zdrowie fizyczne jednostek i grup społecznych przez racjonalizację pracy i wypoczynek,stwarzanie dobrych warunków socjalno - bytowych, racjonalne żywienie itp. O wiele trudniej zachować i rozwijać zdrowie psychiczne w obliczu wartkiego tempa przemian i przeobrażeń w świecie współczesnej cywilizacji naukowo - technicznej.

Całość pracy mobilizującej społeczeństwo do działania na rzecz zdrowia określa się terminem oświata zdrowotna. Dla odcinka pracy oświatowo- zdrowotnej, który leży u jej podstaw tj. dla pracy z dziećmi młodzieżą we wszystkich instytucjach wychowawczych (rodzina, przedszkole, szkoła, wojsko), przyjęto termin wychowanie zdrowotne, które oznacza pełny i ciągły system działań tj. proces wychowawczy.
W zakresie wychowania zdrowotnego bardzo istotne jest:
- informowanie i uświadamianie
- wyrabianie nawyków umiejętności
- kształtowanie postaw w zakresie kultury zdrowotnej.

Zdrowie jest podstawowym warunkiem pomyślnego procesu wychowania. Wychowanie zdrowotne powinno oprzeć się na potrzebach zdrowotnych wychowanków. Są to potrzeby 1) bezwzględne, które wykraczają poza granice wyznaczone przez biologię, takie jak: głód poznania, wrażeń, ruchu oraz 2) potrzeby względne np. utrzymanie czystości skóry, powstające w skutek kojarzenia praktyk higienicznych, które dziecko poznaje, z czasem uświadamia sobie i wzbogaca. Próg odczuwania tych potrzeb jest indywidualnie i środowiskowo zróżnicowany i podlega wahaniom w ciągu życia. Nauczyciel dzięki wiedzy i doświadczeniu powinien znać wszystkie potrzeby dziecka. Poznanie osobistych doświadczeń dziecka w zakresie zdrowia jest bardzo ważne, gdyż stanowi punkt wyjścia do zabiegów wychowawczych i profilaktycznych. Znajomość ta dotyczy:
- jakie potrzeby zdrowotne wykształcono(uwrażliwienie na zaduch, brudne ręce itp.)
- zasób umiejętności i nawyków zdrowotnych (umiejętność czesania się, czyszczenia, zębów, korzystania z ubikacji)
- postawy dziecka w stosunku do np. badania lekarskiego, przeglądania uzębienia, szczepienia
- doświadczenie dziecka(np. pobyt w szpitalu, sanatorium, wypadek, operacja itp.)

Realizowanie działalności wychowawczo- zdrowotnej polegać powinno na rozbudzeniu i rozwijaniu zainteresowań, przekonywaniu, mobilizowaniu do działania, nauczaniu jak działać, zapewnianiu i zabezpieczeniu zaplecza w urządzeniach sanitarno-higienicznych oraz na wymaganiu i kontrolowaniu.

Praca wychowawcza nad zdrowiem to:
- kształtowanie odpowiednich nawyków
- kształtowanie właściwych przyzwyczajeń i postaw
- obejmuje doskonalenie poszczególnych elementów zdrowia fizycznego i psychicznego hartowania cech odporności
- ćwiczenia sprawności poszczególnych układów i narządów jak np. nauka prawidłowego oddychania, kształtowanie właściwej postawy ciała

Zadaniem nauczyciela jest dostarczenie dziecku wiedzy o zdrowiu oraz ukształtowanie czynnej postawy wobec zabiegów, które pozwalają zdrowie doskonalić, chronić, ratować, pomnażać i dostosowywać jego funkcje do norm społeczno- kulturalnych. Dziecko musi być nie tylko przedmiotem oddziaływań wychowawczych, ale aktywnym podmiotem, który chce i umie o zdrowie dbać.

Nauczyciel powinien w swej pracy organizować różne formy działalności, odpowiednio dobierać treści, uzależniając je od wieku dzieci, ich doświadczeń, rozwoju umysłowego i fizycznego oraz od warunków, warunków, w jakich pracują.

W ostatnich latach zarysowała się nowa tendencja w szkolnym wychowaniu zdrowotnym. Odchodzi się od akcyjności, współzawodnictwa, werbalnego przekazywania wiedzy, traktowania zdrowia wycinkowo, edukacji niepoprzedzanej diagnozowaniem problemów.

Pojęcie "promocja zdrowia" pojawiło się w dokumentach Światowego Zgromadzenia Zdrowia i zostało użyte jako wyraz potrzeby nadania priorytetu dążeniom do zdrowia ze zwróceniem uwagi na działania profilaktyczne i lecznicze.

Promocja zdrowia -według Karty Ottawskiej, (która powstała podczas I Międzynarodowej Konferencji Promowania Zdrowia 1986 roku, w której wzięli udział przedstawiciele 38 krajów) jest to proces umożliwiający ludziom zwiększenie kontroli nad swym zdrowiem i poprawę własnego zdrowia.

Edukacja prozdrowotna jest niezbędnym elementem promocji zdrowia, dzieki której ludzie uczą się dbać o zdrowie własne i innych.Jej celem jest wpływanie na zachowania zdrowotne jednostki poprzez kształtowanie nawyków i umiejętności,poszerzanie wiedzy, kreowanie postaw sprzyjających zdrowiu.

W latach 90 - tych zaczął się rozwijać się na całym świecie ruch szkól promujących zdrowie.Koncepcja Szkoły Promującej Zdrowie(SzPZ) została zawarta w Raporcie "Zdrowa Szkoła" opracowanym przez WHO i Szkocką Grupę Edukacji Zdrowotnej.Jego polska wersja ukazała się w 1990 roku i była pierwszym tłumaczeniem w Europie. W 1992 roku- utworzono Europejską Sieć Szkół Promujących Zdrowie w wyniku porozumienia między WHO,Radą Europy i Komisją Wspólnot Europejskich.
Zdrowie jest obecnie traktowane jako:

-wartość, dzięki której jednostka lub grupa może realizować swoje zamiary, zdrowie jest warunkiem codziennego życia, a nie jego celem

-jednym z podstawowych zasobów społeczeństwa,gwarantującym jego rozwój społeczny i ekonomiczny,bo tylko zdrowe społeczeństwo, może tworzyć dobra materialne i kulturalne i rozwijać się.

Celem nadrzędnym w promocji zdrowia jest kształtowanie u ludzi zachowań(stylu życia) i warunków życia sprzyjających poprawie i ochronie zdrowia.

Edukacja prozdrowotna - (termin ma szerszy zakres niż "wychowanie zdrowotne" określa kierunek działania "do zdrowia" )-jest to proces, w którym ludzie uczą się dbać o zdrowie własne i innych.

Celem jest wpływanie na zachowanie zdrowotne jednostki i grup poprzez zwiększanie lub korektę ich wiedzy oraz kształtowanie postaw i umiejętności sprzyjających zdrowiu.

Edukacja prozdrowotna jest wtedy,gdy osoba edukowana zdobytą wiedzę wykorzystuje to znaczy zastanawia się i podejmuje decyzje, dokonuje wyborów i działa na rzecz swego zdrowia lub zdobywa umiejętności sprzyjające jego zdrowiu.

Cechy szkolnej edukacji zdrowotnej:
-holistyczne (całościowe podejście do zdrowia)
-wykorzystanie wszelkich okoliczności do edukacji zdrowotnej
-zachęcanie dzieci do zdrowego stylu życia i tworzenie w szkole warunków
- sprzyjających zdrowiu.

Celem tej edukacji jest spowodowanie, aby dziecko posiadało określoną wiedzę i umiejętności, a także chciało i umiało z nich korzystać.

Można to osiągnąć, gdy:
-wiedza o zdrowiu jest integralną częścią całości wiedzy o sobie i świecie
-program jest ramowy,istnieje swoboda doboru treści i metod
-uczeń nie jest biernym odbiorcą
-zajęcia są prowadzone w odpowiedniej atmosferze akceptacji i zaufania, kontaktu osobistego poczucia bezpieczeństwa
-program jest realizowany w ścisłym powiązaniu z innymi środowiskami wychowawczymi, głównie z rodziną.

"Szkoła promująca zdrowie" jest ideą, wartością,do której należy dążyć podejmując długofalowe działania.Każda placówka szuka własnych dróg do wcielania tej idei.

Według T. Williamsa, jednego z twórców SzPZ, szkołę taką cechuje:
-edukacja prozdrowotna w ramach programu nauczania
-uwzględnianie zdrowia w życiu szkoły i troska o dobre samopoczucie uczniów i wszystkich pracowników szkoły
-współdziałanie szkoły z rodziną i społecznością lokalną.

Aby to osiągnąć szkoła, jako placówka powinna starać się:
-zapewnić sprzyjające zdrowiu środowisko fizyczne pracy i nauki (budynek,rekreacja, posiłki, bezpieczeństwo)
-kształtować u jednostek, rodzin i w społeczności poczucie odpowiedzialności za zdrowie
-zachęcać do zdrowego stylu życia oraz stworzyć uczniom i pracownikom realne i atrakcyjne możliwości dokonywania zdrowych wyborów
-umożliwiać uczniom rozwój ich potencjału fizycznego, psychicznego i społecznego oraz wzmacniać poczucie własnej wartości
-przedstawiać społeczności szkolnej (dzieciom dorosłym) jasne cele dla promocji zdrowia i bezpieczeństwa
-kształtować dobre relacje między: pracownikami i uczniami, samymi uczniami, szkoła i rodzicami oraz społecznością lokalną
- wykorzystywać wszelkie dostępne środki dla wsparcia działań w zakresie promocji zdrowia
-planowąć wszechstronną edukację prozdrowotną z zastosowaniem metod aktywizujących uczniów
- wyposażać uczniów w wiedzę i umiejętności niezbędne do podejmowania wyborów dla poprawy własnego zdrowia oraz ochrony i poprawy środowiska fizycznego
- włączyć do działań szkoły (placówki) szkolną służbę zdrowia np. pielęgniarkę (higienistkę), do edukacji prozdrowotnej oraz pomocy uczniom do aktywnych działań w zakresie promocji zdrowia.

Promocja zdrowia zależy przede wszystkim od nas samych. Dzieci nie można izolować od zagrożeń, ale uczyć ich dokonywania własnych wyborów w trosce o zdrowie własne i innych, wdrażać je do postaw prozdrowotnych we wszelkich przejawach życia codziennego, zaczynając od małych spraw, które w konsekwencji mogą mieć wpływ na jego zdrowy rozwój dziś i zdrowe życie w okresie późniejszym. Szkoła promująca zdrowie uczy dzieci kontrolować stan własnego zdrowia i ciągle pomnażać jego potencjał, uczy rozwiązywać aktualne problemy (stres, agresja, niewłaściwe odżywianie, niska aktywność ruchowa, choroby końca XX wieku, narkomania i inne). Aby promocja zdrowia w edukacji dzieci w wieku przedszkolnym była skuteczna, niezbędne jest poszukiwanie instytucji i osób wspierających. Szkoła promująca zdrowie wspiera w trudnościach, uwzględnia indywidualne potrzeby, aspiracje i możliwości twórcze każdego dziecka, nagradza za starania i wysiłek, a eliminuje różne formy rywalizacji.

Aby koncepcja szkoły promującej zdrowie była dobrze realizowana, nauczyciel musi być do tej działalności innowacyjnej przygotowany tzn. mieć kompetencje merytoryczne, sprawność pedagogicznego działania i osobowe "ja" nauczyciela.

Załącznik nr 2

Definicje

l. Zdrowie to stan pełnej fizycznej, duchowej i społecznej pomyślności, a nie tylko brak choroby czy defektów.
(WHO)

2. "Zdrowie to nie dar niebios dany człowiekowi raz na zawsze; nad zdrowiem trzeba pracować i praca ta ma charakter pedagogiczny."
(M.Demel)

3. "Zdrowie to stan pełnej sprawności fizycznej, psychicznej i społecznej; w węższym znaczeniu-nieobecność choroby lub kalectwa"
(Encyklopedia powszechna PWN)

4. "Zdrowie to stan względnej równowagi w pracy wszystkich narządów ustroju ludzkiego, utrzymanie właściwych i korzystnych stosunków między organizmem a środowiskiem zewnętrznym oraz możliwość-rozwoju osobowości jednostki ludzkiej w ramach społeczeństwa" . (Z. Bartkowiak)

Załącznik nr3

Wyobraź sobie,że unosi cię rzeka.Czujesz się bardzo dobrze i bardzo bezpiecznie.Łagodny nurt rzeki lekko chłodzi twoje ciało,lekki wiatr i ciepłe promienie słońca muskają twoją twarz...Rzeka niesie cię do twojego wymarzonego miejsca... właśnie tam już jesteś, poświęć chwilę, aby je dokładnie poznać...Pod drzewami stoją duże skrzynie.Otwórz wieko którejś z nich wrzuć tam swoje problemy. Teraz zamknij wieko, już nie musisz się o nic martwić. Teraz -rozejrzyj się i zobacz duże dzbany,które stoją nieco dalej. W każdym z nich jest coś zupełnie wyjątkowego.W jednym dzbanie jest różowy napój odwagi, w drugim- żółty nektar radości, w trzecim- zobacz, co jest w trzecim? Właśnie to, czego tak bardzo szukasz.Napij się tyle ile chcesz...Poczuj jak to jest być szczęśliwym,czuć się wspaniale...Poczuj to i zapamiętaj! Możesz tak się czuć, kiedy tylko chcesz! Usiądź na chwilę pod drzewem i odpocznij... Za chwilę powoli wrócisz do tu i teraz.Jeśli chcesz- otwórz powoli oczy. Możesz się przeciągnąć...Jak się czujesz?

 

Opracowanie: mgr Renata Misiuda
mgr Lucyna Rzepka
mgr Iwona Mikosz

Wyświetleń: 3777