Zastosowanie komputera w nauczaniu zintegrowanym

1. Komputerowe wspomaganie edukacji wczesnoszkolnej

Uczenie przy użyciu mediów dydaktycznych jest bardziej atrakcyjne, urozmaicone co powoduje wzrost aktywności uczniów na lekcjach.

Zastosowanie w edukacji komputera indywidualizuje nauczanie i właśnie ta cecha wskazuje na potrzebę wykorzystania środków informatyki w klasach młodszych, zwłaszcza od klasy pierwszej. Każde dziecko przychodzące do szkoły to odrębna osobowość, różny stopień wiadomości i zdolności, każde pracuje w innym tempie. Stosowanie mediów powoduje dobrą organizację pracy, wdraża do koncentrowania się. Dziecko rozpoczynające naukę jest otwarte na wszelkie nowości, ciekawe i pełne zapału. Cechy te powinny być wykorzystane przez nauczyciela w procesie nauczania i wychowania. Ponadto praca z komputerem rozwija wyobraźnię i twórcze myślenie. Zadania o różnych stopniach trudności dają satysfakcję zarówno uczniom uzdolnionym jak i tym mniej zdolnym. Wszyscy uczniowie zachęcani są do wysiłku intelektualnego a ich indywidualna praca zostanie zweryfikowana sprawiedliwie, bez uprzedzeń, zniecierpliwienia czy ośmieszenia. Na pewno zapewnia to uczniowi komfort psychiczny.

Komputer jest pomocą uniwersalną i dlatego może byś stosowany na lekcjach języka polskiego, matematyki, plastyki, muzyki. Praca z nim jest ważnym elementem kultury informatycznej, którą dzieci powinny wzbogacać i rozwijać w dalszych etapach swojej edukacji.

2. Techniki komputerowe w profilaktyce pedagogicznej

Diagnozowanie komputerowe ma duże znaczenie w ocenianiu dojrzałości szkolnej (dzieci 6-letnie) oraz dzieci starszych (do 9 lat). Wskazuje i określa u dziecka deficyty, głównie opóźnienia i wady w rozwoju mowy, rozwoju ruchowym czy rozwoju intelektualnym. Według B.Siemienieckiego w komputerowej diagnostyce i terapii można wyróżnić kilka rodzajów oprogramowania, programy do:
- diagnozowania pojedynczych deficytów
- kompleksowego diagnozowania
- równoczesnego diagnozowania i terapii
- do terapii

Autor proponuje wykorzystanie komputera w diagnozie i terapii następujących sfer zaburzeń w rozwoju dziecka:
1. Koordynacja wzrokowo-ruchowa
- rozpoznawanie trudności motoryki manualnej
- usuwanie zakłóceń i dysharmonii rozwoju
2. Eliminowanie wad rozwoju mowy:
- wyodrębnianie dźwięków ze struktur złożonych (głosek i sylab ze słów, słów ze zdań)
- różnicowanie dźwięków mowy
- scalanie dźwięków z złożonej strukturze
- zapamiętywanie słów
- koncentracja na bodźcach słuchowych.
3. Zmniejszanie zaburzeń w rozwoju intelektualnym
- ćwiczenia ruchowe
- ćwiczenia na liczbach
- ćwiczenia oceniające przestrzenność

Podczas diagnozowania komputerowego nauczyciel na bieżąco może ocenić efekty pracy dziecka, wszystkie jego działania wykonywane krok po kroku.
Technika komputerowa ma znaczące zastosowanie w profilaktyce pojawiających się trudności w nauce pisania i czytania. Odpowiednio stymulowany rozwój psychoruchowy i graficzny może zapobiec powstawaniu tego typu zaburzeń, ujawniających się dopiero u dzieci po rozpoczęciu nauki czytania i pisania. Dlatego też działania profilaktyczne należy rozpocząć jak najwcześniej. Jeżeli zapewni się dziecku "ryzyka dysleksji" pomoc logopedyczną i pedagogiczną stymulującą rozwój zaburzonych funkcji można całkowicie je zlikwidować lub zmniejszyć. Dziecko powinno obcować w zabawie z materiałem literowym, rozwijać mowę, słuch i świadomość językową oraz zdolność dokonywania analizy i syntezy (wyrazowej, sylabowej, fonemowej).

Podstawą do pomocy terapeutycznej i zbudowania programu terapii dziecka z trudnościami w czytaniu i pisaniu powinno być wysokospecjalistyczne badanie diagnostyczne.
M.Bogdanowicz wyróżnia następujące poziomy systemów pomocy terapeutycznej dla dzieci dyslektycznych:
- I poziom (dzieci o niewielkich trudnościach)- wystarczy pomoc nauczyciela szkolnego przy współpracy z rodzicami
- II poziom (dzieci z bardziej nasilonymi trudnościami) - proponuje się zespół korekcyjno - kompensacyjny w szkole, prowadzony przez specjalistę (terapeutę)
- III poziom (dzieci, którym nie wystarczają ćwiczenia zespołowe) - zaleca się ćwiczenia indywidualne prowadzone przez poradnie psychologiczno- pedagogiczne)
- IV poziom (dzieci potrzebujące większej pomocy specjalistycznej) - dziecko umieszcza się w szkole terapeutycznej dla uczniów ze specjalnymi trudnościami w czytaniu i pisaniu
- V poziom (dzieci z poważnymi zaburzeniami rozwoju) - wymagana jest całoroczna opieka w oddziale z intensywną terapią

Różni autorzy wypowiadają się za nauczaniem polisensorycznym czyli z zaangażowaniem wielu zmysłów naraz (słuch, wzrok, dotyk, kinestezja). Dziecko wykorzystuje mocne strony swoich zmysłów równocześnie ćwiczy i rozwija słabsze. W nauczaniu tego typu wykorzystuje się różnorodne pomoce dydaktyczne jak: słowniczek ortograficzny, maszynę do pisania, magnetofon, dyktafon.

Komputer jest urządzeniem, które może spełniać funkcje każdej z nich. Istniejące programy komputerowe umożliwiają przeprowadzenie wielu zadań terapeutycznych. B.Siemieniecki wymienia następujące możliwości oddziaływania terapeutycznego komputera w różnych obszarach:
1. Obszar percepcyjno - motoryczny:
- rozwój zdolności oraz usprawnianie funkcji integracji percepcyjno - motorycznych
- eliminacja zaburzeń elementarnych funkcji percepcyjno - motorycznych
- umożliwienie pracy z komputerem osobom upośledzonym ruchowo
2. Obszar słuchowy:
- kształtowanie i utrwalanie prawidłowej wymowy
- usuwanie zaburzeń głosu
- nauczanie mowy w przypadku jej braku
- usuwanie trudności w czytaniu i pisaniu
3. Obszar wzroku
- usuwanie specyficznych zaburzeń w czytaniu
- wspomaganie procesu usprawniania czytania
- kształtowanie umiejętności gramatycznych
- oddziaływanie psychoterapeutyczne
4. Obszar intelektualny:
- rozwijanie uzdolnień twórczych
- eliminowanie zaburzeń w rozwoju intelektualnym
- wspieranie rozwoju osób upośledzonych
- porozumiewanie z osobami dotkniętymi
- efazją, autyzmem, udarem mózgu
5. Obszar psychoterapeutyczny:
- zachęcanie dziecka do nauki
- rozwijanie właściwej postawy wobec siebie i przeciwdziałanie trudnościom w nauce.

Dzięki połączeniu dźwięku z obrazem (statycznym i dynamicznym) dziecko szybciej i lepiej kształtuje prawidłową wymowę. Związane to jest z szybszym przepływem obrazu do pamięci i przetwarzaniem go na informację werbalną. Ze względu na szeroki zakres terapia komputerowa staje się coraz bardziej atrakcyjna, i to nie tylko w logopedii.

3. Walory gier komputerowych w usuwaniu zaburzeń w czytaniu i pisaniu

Znaczącym elementem w edukacji wczesnoszkolnej są komputerowe gry dydaktyczne. Wprowadzają one współzawodnictwo, aktywizują i zachęcają do rywalizacji z komputerem. Większość gier bawiąc jednocześnie uczy, diagnozuje a nawet służy terapii.

Istnieje wiele definicji gier. Główny ich podział to gry ruchowe i sportowe (oparte na wysiłku fizycznym) oraz gry dydaktyczne (oparte na wysiłku umysłowym).

Według K.Kruszewskiego gra dydaktyczna to metoda kształcenia należąca do grupy metod problemowych, organizujących treści kształcenia w modele rzeczywistych zjawisk, sytuacji lub procesów, zbliżonych do poznawania bezpośredniego. Poprzez zabawę rozwija się proces poznawczy dziecka. Gry i zabawy towarzyszą dzieciom od najwcześniejszego okresu życia. Wzbogacają jego doświadczenia związane z otaczającą go rzeczywistością. Stanowią ważne ogniwo w procesie nauczania. Zwłaszcza, najbardziej kształcące, gry dydaktyczne, bardzo zróżnicowane pod względem treści i formy.

Cz. Kupisiewicz wymienia następujące ich rodzaje:
- gry symulacyjne
- gry sytuacyjne
- inscenizacje
- giełdy pomysłów
Podobnie szeroka jest klasyfikacja gier komputerowych

M. Mikulska

Ważniejsze walory dydaktyczne mają cieszące się wielką popularnością gry sprawnościowe. Najbardziej kształcące są gry dydaktyczne losowe i nielosowe. W losowych komputer podsuwa konkretne rozwiązania, wszystko w nich zależy od grającego. W nielosowych przedstawione są różne warianty rozwiązania, graczy wybiera ten, który doprowadza do wygranej.

Gry problemowe wymagają działań myślowych w celu rozwiązania zadania. Gry symulacyjne i sytuacyjne oparte na zasadach poznawczych, rozwijają inwencję gracza. Natomiast gry sytuacyjne przedstawiają sytuacje wymagającą podjęcia właściwej decyzji. Większość gier komputerowych zawiera kilka z wyżej wymienionych postaci. Wszystkie gry komputerowe wymagają od dzieci zręczności, refleksu, koordynacji psychoruchowej, logicznego myślenia i zmysłu obserwacji. Dlatego też mają duży wpływ na rozwój wyobrażeń przestrzennych i funkcji psychomotorycznych. Kolorowa grafika, animacja i dźwięk pozwalają symulować świat fantazji dziecięcej.
U młodszych dzieci powinno się stosować jak najwięcej technik multimedialnych.

Bibliografia:
Kruszewski K. "sztuka nauczania" PWN Warszawa 1991r.
Kupisiewicz Cz. "Podstawy dydaktyki ogólnej" Warszawa 1977r.
Sawa B. "Jeżeli dziecko źle czyta i pisze" WSiP Warszawa 1987r.
Juszczyk S. Zając W. "Komputerowa edukacja uczniów z zaburzeniami w czytaniu i pisaniu" "Śląsk" -Katowice 1997r.
Żebrowska M. "Psychologia rozwojowa dzieci i młodzieży" PWN 1969r.
 

Opracowanie: Gizela Swadźba

Wyświetleń: 2548