Referat na temat :
„Znaczenie metod aktywizujących
w procesie edukacyjnym”

Coraz częściej pedagodzy dochodzą do wniosku, że dzieci edukowane metodami podającymi, mają wprawdzie pewien zasób wiedzy, ale nie potrafią jej wykorzystać w sytuacjach problemowych. Aby dziecko potrafiło rozwiązywać problemy należy stwarzać mu możliwości dochodzenia do wiedzy w samodzielnie realizowanym procesie badawczym. Tę właśnie szansę dają metody aktywizujące. Aktywizacja uczniów to ogół poczynań nauczycieli i uczniów zapewniających uczniom odgrywanie czynnej roli w realizacji zadań nauczania i wychowania. Aktywizacja w nauczaniu i wychowaniu to takie organizowanie nauczania i wychowania, które wywołuje spontaniczne zaangażowanie uczniów, wzbudza i podtrzymuje ich zainteresowanie i aktywność, a także sprzyja ich wyraźnemu współdziałaniu z nauczycielami-wychowawcami, a w rezultacie powoduje ich faktyczne przyczynianie się do realizowania nakreślonych zadań dydaktycznych i wychowawczych. Przez metodę aktywizującą można więc rozumieć całokształt pracy grupy i prowadzącego służący uczeniu się przez doświadczenie.

Aktywizujące metody nauczania mają wiele zalet:
- powodują aktywny udział w lekcji uczniów i nauczycieli,
- dają okazję personifikacji wiedzy, stwarzają możliwości dochodzenia do niej drogą własnej intelektualnej aktywności,
- uaktywniają zasoby posiadanej wiedzy niezbędnej do przyjęcia nowych informacji,
- uruchamiają i rozwijają umiejętności niezbędne do rozwiązywania problemów,
- wywołują emocjonalny stosunek do tego, co się robi,
- wytwarzają pole do interakcji między wszystkimi biorącymi udział w doświadczeniu dydaktycznym,
- stwarzają możliwości do dokonywania własnych badań i odkryć,
- spełniają rolę diagnozującą-dając informacje zwrotne uczniowi i nauczycielowi o możliwościach i zainteresowaniach,
- dają możliwości poznania siebie i innych,
- pozwalają na integrację zespołów i rodzące się empatie,
- przygotowują do samodzielnego uczenia się i doskonalenia,
- rozwijają techniki uczenia się we współpracy,
- uwzględniają różne style uczenia się,
- uatrakcyjniają zajęcia.

Aktywizujące metody i techniki nauczania


Metody i techniki integracyjne

Metody i techniki diagnostyczne

Metody i techniki dyskusyjne

Metody i techniki rozwijające twórcze myślenie

Metody twórczego rozwiązywania problemów

Metody grupowego podejmowania decyzji

Metody planowania

Gry dydaktyczne

Metody przyspieszonego uczenia się

Jeżeli chcesz, by Twoi uczniowie :

- czuli się bezpiecznie,
- bez lęku rozwijali swoje najlepsze strony,
- akceptowali siebie i swoich kolegów,
- dobrze czuli się w grupie i z grupą,

użyj metod i technik integracyjnych.

Jeżeli chcesz, by Twoi uczniowie :

-potrafili dostrzegać dobre i złe strony zagadnienia,
- potrafili wyciągać wnioski,
-byli otwarci na zmiany,

użyj metod i technik diagnostycznych.

Jeżeli chcesz, by Twoi uczniowie :

- potrafili dyskutować,
-słuchać innych,
- negocjować i przyjmować różne punkty widzenia,

użyj metod i technik dyskusyjnych.

Jeżeli chcesz, by Twoi uczniowie :

- myśleli twórczo,
- byli wrażliwi na piękno i własne doświadczenia,
-odkrywali swoje zdolności i predyspozycje,

użyj metod i technik twórczego myślenia

Jeżeli chcesz, by Twoi uczniowie :

- myśleli krytycznie, twórczo, refleksyjnie i logicznie,
- analizowali problemy, uwzględniając różne ich aspekty,
-poszukiwali i sprawdzali pomysły i rozwiązania,

użyj metod i technik twórczego rozwiązywania problemów.

Jeżeli chcesz, by Twoi uczniowie :

-wykazywali inicjatywę, zaangażowanie i wytrwałość,
- podejmowali decyzje na podstawie poznanych faktów,
-byli odpowiedzialni za swoje i grupowe decyzje,
- efektywnie uczestniczyli w dyskusjach,

użyj metod i technik grupowego podejmowania decyzji.

Jeżeli chcesz, by Twoi uczniowie :

- potrafili fantazjować i marzyć,
- planować i urzeczywistniać marzenia,

użyj metod i technik planowania.

Jeżeli chcesz, by Twoi uczniowie :

- przestrzegali z góry ustalonych reguł,
- umieli cieszyć się wygraną,
- potrafili pogodzić się z przegraną,

użyj gier dydaktycznych.

Jeżeli chcesz, by Twoi uczniowie :

- szybko i bez stresu zdobywali wiedzę,
- nabywali wiedzę w sposób trwały i skuteczny,
-długo pamiętali to, czego się nauczyli,
użyj metod i technik przyspieszonego uczenia się.
METODY I TECHNIKI
INTEGRACYJNE

Integracja – w edukacji to propozycja pracy zorientowanej na podmiot i indywidualność.

Metody i techniki integracyjne mają swój rodowód w pedagogice zabawy. Zabawa preferuje pozytywne doświadczenia, unika rywalizacji, przypadkowych zwycięstw
i konkurencji. Stosowanie metod zabawowych pozwala na wzmacnianie motywacji do uczenia się, jak też daje poczucie bezpieczeństwa pracy w grupie i z grupą. Propozycji
w pedagogice zabawy jest bardzo wiele i mogą one niewątpliwie urozmaicić tradycyjne nauczanie w każdej grupie wiekowej.

METODY I TECHNIKI
DIAGNOSTYCZNE
Diagnoza to zbieranie informacji o przebiegu i wynikach określonego stanu rzeczy. Postawić diagnozę to tyle, co wywnioskować, sprawdzić, ocenić oraz wyjaśnić przyczyny tego stanu. Zgromadzone dane dotyczące słabych i mocnych stron badanego zjawiska podlegają analizie, w wyniku której tworzone są działania naprawcze.

METODY I TECHNIKI
DYSKUSYJNE
Dyskusja to uporządkowana wymiana myśli na jakiś temat oraz sztuka wyrażania swojego zdania, argumentacji i trening szacunku dla przekonań innych.


Dyskusja ma zasadnicze znaczenie w nauczaniu i występuje niemalże we wszystkich modelach nauczania w przeróżnych wariantach :

- jako typowa pogadanka,
- jako dyskusja poszukująca,
- jako dyskusja pozwalająca na dzielenie się własnymi doświadczeniami.

Dyskusja może występować w różnych odmianach, ale zwykle przebiega
wg przedstawionych poniżej faz :

1 podanie celu i wywołanie gotowości do dyskutowania,
2 ukierunkowanie dyskusji,
3 prowadzenie dyskusji,
4 zakończenie dyskusji,
5 omówienie dyskusji,

Zasady obowiązujące podczas dyskusji :

Mów na temat! Daj mówić innym! Nie podnoś głosu!

METODY I TECHNIKI ROZWIJAJĄCE TWÓRCZE MYŚLENIE

Twórcze myślenie to próba nowego spojrzenia na sytuację.
Twórczość jest potrzebą biologiczną, która dana nam jest w chwili narodzin;
jej zaspokojenie jest absolutną koniecznością optymalnego rozwoju jednostki.

Nauczyciel powinien mieć twórczy, otwarty na modyfikacje i innowacje, stosunek
do własnych działań. W takich warunkach aktywność twórcza kwitnie, a uczeń potrafi uczyć się sam, mimowolnie, poprzez własne działanie.


METODY I TECHNIKI TWÓRCZEGO ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW

Problemy - to zawiłe, zagmatwane, i niejasne, trudne zadania do rozwiązania.

Istnieje podział na problemy poznawcze i realizacyjne, które najczęściej ze sobą współwystępują. Rozwiązywanie problemów według proponowanej klasyfikacji przynosi odpowiedzi na pytania:

poznawcze → Jak jest?Dlaczego tak jest?
realizacyjne → Co zrobić Jak postępować? Jak działać?

Uczniowie mają wyraźną potrzebę opanowania sztuki rozwiązywania problemów. Wymaga ona nie tylko inteligencji, ale też pewnych umiejętności zdobytych wcześniej: umiejętności porozumiewania się, słuchania innych, twórczego myślenia itp.

Twoim obowiązkiem jest stworzyć jak najwięcej sytuacji dydaktycznych, które pozwolą Twoim podopiecznym samodzielnie zmierzyć się z problemami i zadecydować, co chcieliby osiągnąć i jakie widzą możliwe rozwiązania, zmierzające do osiągnięcia celu. Stawiaj pytania i oczekuj odpowiedzi; nie podawaj gotowych rozwiązań. Uczniowie czerpią ogromną przyjemność z poszukiwania odpowiedzi, a zdobytą wiedzę przechowują długie lata.


Etapy towarzyszące twórczemu rozwiązywaniu problemów:
1 Zdefiniowanie problemu.
2 Szczegółowy jego opis i analiza
3 Ustalenie możliwych rozwiązań problemu.
4 Ocena wariantów i wybór optymalnego.
5 Zastosowanie wybranego rozwiązania w praktyce.

Normy regulujące zachowania podczas pracy, np.
Nie oceniaj innych!
Nie krytykuj!
Pomagaj innym!

METODY I TECHNIKI
GRUPOWEGO
PODEJMOWANIA DECYZJI

Decyzja to końcowy element procesu rozwiązywania problemów. Jest wynikiem pewnego namysłu, rozważań, krótszego lub dłuższego procesu myślowego, określanego jako proces podejmowania decyzji.

U podłoża decyzji i wyborów zawsze leżą emocje.
Liczne badania wykazały, że grupa zwykle osiąga lepsze wyniki w rozwiązywaniu problemów aniżeli pojedynczy człowiek. Wymagane jest tu jednak spełnienie pewnych zasad , a mianowicie:
→ wszyscy członkowie są zaangażowani w dyskusję,
→ brane są pod uwagę różne opinie, zainteresowania i potrzeby,
→ wszyscy znają cel pracy,
→ dyskusja dotyczy problemu, a nie osób,
→ grupa wspólnie podejmuje decyzje.

Proces podejmowania decyzji można usprawnić, dzieląc go na następujące etapy:

1 Określenie problemu, a następnie wyznaczenie celu.
2 Analiza problemu z różnych punktów widzenia
3 Przegląd i analiza dostępnych wariantów i możliwości
4 Porównanie, ocena wyników oraz wybór jednego z nich.
5 Podjęcie decyzji i zastosowanie jej w praktyce.

METODY I TECHNIKI
PLANOWANIA
Planowanie – ogólnie rzecz biorąc – to szukanie odpowiedzi na pytania:
Co trzeba zrobić, zmienić? Kiedy i jak należy to zrobić, zmienić? Kto ma to zrobić, zmienić?

Tworząc plan, tworzymy wizję tego, co chcemy osiągnąć. Planowanie jest procesem, który nie kończy się w chwili uzgodnienia planu. Plan powinien być urzeczywistniony. Niektórzy ludzie nie planują, bo uważają, że świat jest zbiorem przypadkowych wydarzeń. W teorii sukcesu bardzo popularne stało się powiedzenie:

„Zaniedbanie planowania = planowanie zaniedbania” co oznacza, że poprzez nieplanowanie planuje się niepowodzenie.


GRY DYDAKTYCZNE
Gry dydaktyczne stanowią najliczniejszą i najbardziej zróżnicowaną grupę metod nauczania, które – wśród różnych metod aktywizujących – uważane są za najbardziej przyjemne i skuteczne ze względu na stopień przyswajania treści.

Każda gra jest jednocześnie pewną odmianą zabawy, która daje ogromną szansę rozwijania wielu sprawności umysłowych, uczy respektowania ściśle ustalonych reguł
oraz zachowania właściwych relacji interpersonalnych. Uczniowie rywalizują ze sobą, współpracują, tworzą koalicje w celu osiągnięcia sukcesu.

Etapy wprowadzania gry dydaktycznej:
1 ustalenie celów dydaktycznych gry,
2 ustalenie struktury i przebiegu gry,
3 ustalenie reguł gry,
4 sprawdzenie stopnia zrozumienia gry,
5 omówienie przebiegu gry.

Teraz odpowiedz na pytania:

Jak często w praktyce szkolnej stosujesz gry dydaktyczne?
.................................................................................................................
Które z nich cieszą się największym zainteresowaniem?
…………………………………………………………………………………...
Czy Twoi uczniowie zdobywają i utrwalają wiedzę np.za pomocą gier planszowych
i gier w karty? Jeśli nie, to dlaczego?
…………………………………………………………………………………
Jak myślisz, czy wspomniane wyżej gry podobają się Twoim uczniom?

I tu odpowiedni moment na przypomnienie sobie powiedzonka
A. Kamińskiego:

„Kiedy wędkarz idzie na ryby,
to bierze przynętę,
która smakuje rybie – a nie wędkarzowi.”

METODY I TECHNIKI
PRZYSPIESZONEGO UCZENIA SIĘ
Przyspieszone uczenie się jest metodologią nową, wychodzącą naprzeciw potrzebom sprostania i dotrzymania kroku dynamicznym przemianom na świecie. Radzi ono, jak się uczyć i jak myśleć, aby potrzebną wiedzę i umiejętności nabywać w sposób trwały i skuteczny.

Przyspieszone uczenie się powoduje też że, nauka „dzieje się” samoistnie, a zdobywanie wiedzy postrzegane jest jako interesująca przygoda intelektualna.

W procesie uczenia się szczególnie ważne jest pozytywne myślenie i nastawienie.

TAJEMNICE SZYBKIEGO UCZENIA SIĘ

→ Doceń siłę swojego umysłu ! Twój mózg to skarb !
→ Naucz się z niego korzystać !
→ Nie przeceniaj możliwości intelektualnych innych ludzi !
→ Jesteś w stanie nauczyć się wiele, trzeba tylko chcieć!
→ Nie mów ciągle, że coś Cię boli! Jeśli nawet tak jest, to mówienie o tym wcale Ci nie pomoże, a wręcz przeciwnie – utwierdzisz się w tym stanie.
→ Pamiętaj, że Twoi najbliżsi z czasem znudzą się Twoją „chorobą”!
→ Ceń zdrowie, jakie posiadasz !
→ Pamiętaj, że lepiej się „zużywać” niż „rdzewieć”!
→ Pamiętaj: „Paluszek i główka, to szkolna wymówka”

→ Na naukę i własny rozwój nigdy nie jest za późno!
→ Jeśli wydaje Ci się, że jednak za późno, to lepiej późno niż wcale!
→ Każdy ma tyle lat, na ile się czuje!
→ Pamiętaj! Życie trwa dłużej niż myślisz!
→ Oblicz lata twórcze, a dowiesz się, że przed Tobą jeszcze wiele do zrobienia!
Lata wybitnie twórczej pracy i umysłu to lata między dwudziestym a siedemdziesiątym rokiem życia. Prosty zatem rachunek: jeżeli masz 40 lat, to za Tobą dwadzieścia lat twórczych, a przed Tobą jeszcze 30.

→ Jeśli nie masz czasu, to szukaj, szukaj, a na pewno go znajdziesz!
→ Pamiętaj, że czas to pieniądz!

→ Nie ma rzeczy niemożliwych!
→ Wyeliminuj ze swego słownictwa i swojej psychiki słowo „niemożliwe”!
→ Bądź otwarty(a) na nowe!
→ Bądź gotów do eksperymentowania!
→ Bądź człowiekiem postępowym! Nie pozwól, aby Twój umysł skostniał w tradycyjnym myśleniu! Pamiętaj na lodzie nic nie rozkwita.

Warto zatem wierzyć w siłę pozytywnego myślenia. Jeśli uda Ci się wydobyć jego pozytywną moc, przekonasz się, że” wiara czyni cuda”
Jeśli chcesz się czegokolwiek nauczyć, musisz to widzieć, słyszeć i czuć!
Bawiąc się, skutecznie przyswajasz partie materiału, a także je utrwalasz.
Im więcej zabawy, tym skuteczniejsze uczenie się.


UWAGI WARTE ROZWAGI


Jeśli Twoje lekcje ciągle wyglądają mniej więcej tak:

1. Wykład.
2. Uczniowie czytają tekst z podręcznika.
3. Pytania nauczyciela – odpowiedzi ucznia.
4. Wykonanie ćwiczeń zamieszczonych w podręczniku.
5. Praca domowa.

to bądź pewien, że Twoi uczniowie stracą zainteresowanie Twoim przedmiotem, a ich motywacja do nauki zniknie.

Jeśli jest tak jak wyżej , stań się refleksyjnym praktykiem, przemyśl swoje działania i sposoby nauczania. Koniecznie zmień swój styl pracy! Skorzystaj z propozycji stosowania nowych modeli nauczania.

Przygotowując się do zajęć lekcyjnych, w pierwszej kolejności wybierz temat, następnie przeanalizuj go z każdej możliwej strony. Zastanów się, czy jest ważny z punktu widzenia szkoły oraz interesujący dla ucznia. W dalszej kolejności postaw sobie cel – co chcesz uzyskać, jaką wiedzę chcesz przekazać i jakie umiejętności ćwiczyć. Teraz już zajrzyj tylko do katalogu proponowanych technik i metod nauczania, a na pewno wybierzesz coś dla siebie.

Po zajęciach zadaj sobie pytanie: Kto był bardziej aktywny – Ty, czy Twoi uczniowie? Jakie problemy napotkałeś(aś)? Co uznasz za swój sukces?

Pamiętaj też, że uczyć to znaczy stwarzać warunki do uczenia się. Stwarzać warunki,
to zadbać o przyjazną i bezpieczną atmosferę dla każdego ucznia.

Zadbaj również o to, by w procesie kształcenia Twoja aktywność ograniczała się do niezbędnego minimum, natomiast aktywność ucznia wzrosła tak bardzo, jak jest to możliwe.

W końcu stwórz swój własny, niepowtarzalny katalog aktywizujących metod i technik nauczania oraz zadbaj o jego nieustanne wzbogacanie.

Stosując różne techniki i metody aktywizujące zapewnisz swoim uczniom poczucie bezpieczeństwa, a tym samym stworzysz warunki do uczenia się w sposób planowy
i odpowiedzialny.

Pamiętaj! „Najlepsza lekcja to nie ta, o której tak sądzi nauczyciel, ani ta, o której tak myślą uczniowie … Najlepsza lekcja to taka, o której ani nauczyciel, ani uczeń nie myślą, że była to lekcja.”
Klemens Stróżyński

Opracowała: mgr Monika Dudek ZSPiP w Gwoźdźcu na podstawie publikacji J.Krzyżewskiej: „Aktywizujące metody i techniki w edukacji”, cz.I i II , Suwałki 2000

Wyświetleń: 2756