Scenariusz


Temat: Wokół Niobe, matki opłakującej własne dzieci.
(W oparciu o rzeźbę antyczną i fragment poematu K. I. Gałczyńskiego „Niobe”).


CELE LEKCJI:

Uczeń:
ćwiczy analizę i interpretację różnych tekstów kultury
analizuje postać przedstawioną rzeźbą
dokonuje interpretacji utworu lirycznego
ćwiczy umiejętność odczytywania obrazów (czyli analizowania, rozumienia
i interpretowania tekstu jako całości)
rozpoznaje motyw Niobe w różnych tekstach kultury
konfrontuje różne teksty kultury i ocenia wartości wpisane w te teksty
rozwija umiejętności słuchania i komunikacji

ŚRODKI DYDAKTYCZNE:
foliogram ze zdjęciem rzeźby „Niobe osłaniająca najmłodszą córkę”
przykłady malarstwa inspirowanego postacią Niobe:
Gabriel Lemonn (Lemonnier) „Apollo i Artemida zabijają dzieci Niobe”,
Pierre- Charles Jombert, „Apollo i Diana zabijają dzieci Niobe”,
Karoly Patko, „Śmierć dzieci Niobe”
Abraham Bloemaert, „Śmierć dzieci Niobe”
Jan Lada, „Niobe” (drzeworyt kolorowany)
fragment wiersza „Niobe” K. I. Gałczyńskiego
rzutnik

METODY I FORMY PRACY:
podająca, problemowa, dyskusja, praca tekstem i obrazem
praca indywidualna i w grupach

PRZEBIEG LEKCJI:
1. Wprowadzenie – wyjaśnienie celów lekcji.
2. Chętny uczeń przypomina wiadomości o Niobe.
3. Następnie uczniowie odczytują informacje o Niobe w zespołach nie więcej niż pięcioosobowych.(załącznik nr 1)
4. Wypisują na tablicy skojarzenia z tą postacią w formie mapy mentalnej
5. Prezentuję foliogram z rzeźbą „Niobe osłaniająca najmłodszą córkę”
Uczniowie opisują rzeźbę, odpowiadając na moje pytania:
- Kogo widzimy ?
- Czego możemy dowiedzieć się o postaci, patrząc na ułożenie ciała i wyraz twarzy?
- Co robi osoba przedstawiona, czy są to czynności zwykłe, czy specjalne?
- Co ogólnie możecie powiedzieć o postaci przedstawionej?
- Czy tytuł rzeźby stanowi jakiś komunikat?
- Co jeszcze warto powiedzieć o tej rzeźbie? Dlaczego jest to ważne?
6. Uczniowie interpretując tytuł dzieła, odkrywają jego sens przenośny.
Rozdaję każdemu uczniowi karteczkę i proszę o dokończenie zdania:
Rzeźba „Niobe” wyraża……………………………
7. Chętni do prezentacji uczniowie odczytują swoje notatki.
8. Czytam fragment poematu K.I. Gałczyńskiego „Niobe” (załącznik nr 2).
9. Informuję o genezie utworu.
Poemat „Niobe” powstał w 1951 r. z inspiracji kustosza muzeum w Nieborowie. Opowiedział on poecie dzieje znajdującej się tam głowy Niobe. Trudno się nie zgodzić
z poetą , że dla oddania prawdziwej rozpaczy matki wobec śmierci tylu własnych dzieci, sama głowa to trochę za mało:
„stoi Niobe z wielką głową
wiatr nad głową zakołował
głową żony muzykanta,
głową córki Tantalowej
Niobe nieszczęsnej dziewicy”.
10. Uczniowie analizują fragment wiersza, opowiadają o uczuciach podmiotu lirycznego.
11. Porównując trzy teksty kultury, dostrzegają powtarzający się motyw, odczytują symboliczne znaczenie imienia Niobe.
12. Malarskie inspiracje. (załącznik 3)
Prezentuję obrazy, proszę aby każdy uczeń wybrał ten, który najbardziej do niego przemawia.
Następnie proszę, by kolejno udzielali odpowiedzi na stawiane przeze mnie pytania, starając się jednocześnie uargumentować wybór:
- Kogo widzisz?
- Co według ciebie \przedstawia obraz?
- Dlaczego wybrałeś ten obraz?
Po każdej wypowiedzi pozostali uczniowie mogą przedstawić swoje zdanie na temat omawianego obrazu.
13. Podsumowanie lekcji

KULTURA ANTYCZNA
„Niobe” mit „Niobe” symbol
(w literaturze i sztuce)
KULTURA WSPÓŁCZESNA

Mit Niobe ukazuje tragizm jednostki ludzkiej, uwikłanej w sytuację niemożności
i bezradności, spowodowaną przekonaniem, że istnieją siły, wobec których człowiek może tylko manifestować swoją ludzką właściwość, rozumianą tu jako przekraczanie granic.
Mit jako zjawisko i proces kulturowy staje się zasadą organizującą życie w sposób uporządkowany. Bogowie są poza kryteriami ocen. Oni bowiem stanowią prawa i zasady, zaś wszelkie odchylenia od nich są niedopuszczalne. W ten sposób pozwalają na dwubiegunowe uporządkowanie świata, w którym czyn rodzi odpowiedzialność, zło- wymaga kary, człowiek nie jest bogiem.

K. I. Gałczyński w swoim poemacie potwierdza ten szczególny charakter mitu Niobe, który przemówił do autora w określonych warunkach i dał się odczytać na nowo.
Poeta opowiada się za Niobe jako ucieleśnieniem rozpaczy oraz sytuacji bez wyjścia (określenia: biedna córka Tanatala, biedna żona Amfiona, Niobe nieszczęsna rodzica).

„Niobe” traci wszystko, a zyskuje to, co jest wewnątrz, czyli nieustające cierpienie.

W literaturze i sztukach pięknych bohaterka tej strasznej tragedii, stała się najsłynniejszym uosobieniem bólu i rozpaczy.



Załącznik 1

Niobe – to postać z mitologii greckiej. Była córką króla Tantala oraz żoną króla Teb – Amfiona. Miała czternaścioro dzieci: siedmiu synów i siedem córek.
Niobe była okrutnie dumna z tak licznego potomstwa. Mówiła, że nie rozumie, jak ludzie mogą oddawać cześć Leto, która ma tylko dwoje dzieci. Powinni raczej czcić ją – potężną królową i błogosławioną matkę.

Leto, dotknięta zniewagą, poskarżyła się swoim dzieciom: Apollinowi i Artemidzie.
Oboje natychmiast zeszli z Olimpu.
Po kolei ginęli pod strzałami Apolla synowie pysznej Niobe. Najmłodszy z nich wzniósł ręce do nieba z prośbą o łaskę. Mimo że spowodowało to zawahanie się boga, strzała dosięgła również jego.

Amfion popełnił samobójstwo, dowiedziawszy się o śmierci synów, a Niobe z rozpaczą wzniosła ręce do niebios, wołając: „Ciesz się, okrutna bogini, z mojego cierpienia! Ale wiedz, nawet w tym nieszczęściu jestem szczęśliwsza niż ty! Zostało mi bowiem więcej dzieci, niż ty miałaś kiedykolwiek!”

W odpowiedzi na tę zuchwałość Artemida wypuściła śmiertelna strzałę w stronę najstarszej córki Niobe, a potem po kolei strzelała do następnych. Kiedy przy życiu została ostatnia – Niobe z błaganiem zwróciła się do Leto, aby choć ostatnie dziecko zostawiła jej przy życiu. Niestety, bogini pozostała nieubłagana.

Skamieniała z bólu i rozpaczy Niobe pozostała pośród swoich martwych dzieci.


Załącznik 2

Konstanty Ildefons Gałczyński


Niobe
[…]
Nieforemna, niewesoła,
dzień i noc nad brzegiem morza
stoi w skałę przemieniona –

biedna córka Tantalowa,
biedna żona Amfionowi,
Niobe, nieszczęsna rodzica

siedmiu synów, siedem córek,
Diana z Apollonem z łuku
rozstrzelali jej o świcie.

[…]


Niebo zimno patrzy w Niobe,
ciemna chmura błyska spodem
woda kamień ochlapuje.

Stoi Niobe z wielką głową,
śnieg nad głową zakołował,
głowa żony muzykanta,

głową żony Amfionowej,
głową córy Tantalowej,
tyle śniegu na powiekach.

[…]


Leśniczówka Pranie, 1950 r.

Wyświetleń: 4000