ŚWIĘTO PIECZONEGO ZIEMNIAKA
-scenariusz


POWITANIE
Witam wszystkich, którzy przybyli do Krainy Pieczonego Ziemniaka i zachęcam, aby się wspólnie bawić.
Pozdrawiam tych, którzy:
• mają dobry humor
• przybyli pieszo
• przyjechali samochodem
• lubią jeść pieczone ziemniaki

Uczeń 1:
Jest zamożna gospodyni,
Pełno skarbów wiezie w skrzyni,
Jabłka, gruszki i ziemniaki,
Słoneczniki jak przetaki!
Woła na pola, na lasy:
-Hej ludzie róbcie zapasy!
Bo jak przyjdzie zima –
To kto ją przetrzyma?
Do komory skarby niesie...
- Wiemy, wiemy!
To jest jesień.

Uczeń 2:
Dzisiaj świętej Tekli będziem ziemniaki piekli!
/23 września/

Odczytanie rymowanki przez nauczyciela:
Święto dziś ziemniaka mamy,
tak więc wszystkich zapraszamy.
Na zagadki i podchody,
na konkursy i nagrody.
Niech zjednoczą się rodziny.
Uśmiech, humor i zabawa,
to jest najważniejsza sprawa.

Uczeń 4:
Ziemniaki są darem jesieni stanowiącym bardzo ważny składnik naszego pożywienia.
Zawierają one m. in.: mikro- i makroelementy, karoten, witaminy:
K, B1, B2, B6, C; biotynę, fruktozę, sacharozę, skrobię, oraz kwasy: nikotynowy
i pantotenowy.
Obok żyta i pszenicy zalicza się je do najczęściej uprawianych roślin w Polsce.
Ziemniaki spożywać możemy tylko w stanie ugotowanym lub upieczonym.
Jadalną częścią rośliny jest bulwa, czyli podziemna łodyga.
W różnych regionach Polski ziemniaki mają odmienne nazwy, a oto niektóre z nich:
Kolejni uczniowie wypowiadają po 3 nazwy gwarowe:



balaburki
bazubry
bandurki
barabole
bule
bulby
bulbergi
buroczki
bryszki
dule
gałuchy
garadole
grule
hruszki
karakule
karłochy
kartochla
parpele
kartochy
kartofle
kobzole
koki
kompery
krompele
pantufki
pyry
ziemnior


HISTORIA ZIEMNIAKA

Opowiadanie przez nauczyciela historii ziemniaka.

Jak to się stało, że ziemniak jest najważniejszą rośliną jadalną świata i jest tak popularny w dzisiejszym świecie?

Ziemniaki uprawiane były od dawna przez Inków, już ok. 3500 lat temu, lecz dopiero na przełomie XV i XVI wieku trafiły do Europy. Przyczyniły się do tego wyprawy Krzysztofa Kolumba. Nie od razu stały się popularne - zajęło to sporo lat. Ziemniaki do Polski przywiózł prawdopodobnie z wiedeńskiej wyprawy (1683) Jan III Sobieski.
Początkowo ziemniaki hodowano jako rośliny ozdobne lub ciekawostki botaniczne. Zdarzało się też, że jadano zielone łodygi, zamiast bulw.
W Warszawie zaczął je uprawiać ogrodnik Łuba w ogrodzie na Nowolipkach. Dostarczał je na dwór królewski i na dwory magnaterii polskiej już w czasach panowania Augusta II. Powoli przyzwyczajano się do ich konsumpcji. Na większą skalę zaczęto uprawiać ziemniaki w Polsce dopiero za panowania Augusta III Sasa. Długo Polacy brzydzili się kartoflami i uważali je za szkodliwe dla zdrowia. Na końcu panowania Augusta III kartofle znajome były wszędzie w Polsce, na Litwie i na Rusi.
Na kontynencie europejskim ziemniaki zaczęto uprawiać najszybciej w dzisiejszej Belgii ok. 1700 roku najpierw w miastach jako roślinę ogrodową. We Francji uważano ziemniaki za roślinę szkodliwą, wywołującą gorączkę po ich spożyciu. Dopiero wielki francuski ekonomista Anne Robert Turgot, później minister finansów, zaczął rozdawać sadzonki proboszczom i rolnikom, kazał podawać potrawy tylko z ziemniaków. Pod jego wpływem Król Ludwik XVI codziennie jadł ziemniaki, a królowa nosiła ich kwiaty przy sukni.
Ziemniaki są powszechnie uprawiane jako roślina jadalna od 2. połowy XVIII
wieku. Obecnie największe uprawy występują w Rosji, Polsce i Stanach
Zjednoczonych. Istnieje szerokie zastosowanie ziemniaka: od bulw
skrobiowych, spożywczych, pastewnych po przemysłowe (produkcja alkoholu,
krochmalu itd.). Można śmiało powiedzieć, że ziemniaki podbiły świat i takie
produkty jak frytki, chipsy czy placki ziemniaczane występują w tysiącach
form i odmian we wszystkich krajach.



Informacje przyrodniczo– historyczne podane przez nauczyciela.
Kto i kiedy odkrył, że bulwy ziemniaków są jadalne, tego dokładnie nie wiemy. Istnieją jednak przesłanki, że ziemniak pochodzi z Ameryki Południowej, a pierwsze wieści o nim dotarły do Europy wraz z odkryciem prze Kolumba Wyspy Hispanioli (1493r.). Mieszkańcy tej wyspy odżywiali się korzeniami i owocami rosnącymi pod małymi krzaczkami. Inne dokumenty mówią, że bulwy ziemniaków dotarły do Europy w 1560-1570r. Przesłano je królowi hiszpańskiemu Filipowi II, a ten część bulw ofiarował papieżowi. Papież podzielił się nimi z kardynałem niderlandzkim, kardynał dał je dostojnikowi świeckiemu, a ten botanikowi. Uczony bulwy zasadził i tak najpierw ziemniak był ciekawostką botaniczną, ozdobą ogrodów i włosów pięknych dam. Nie wszędzie śpieszono się, aby włożyć ziemniaka do garnka. We Francji udało się to dopiero w XVIII wieku, kiedy to pewien aptekarz po powrocie z niewoli pruskiej (gdzie jadł ziemniaki), pod Paryżem obsadza duże pole„ jabłkami ziemi”. Okoliczniwieśniacy rozkradają pole. I tak ziemniak trafia do francuskich garnków. W XX wieku ziemniaki jadane są wszędzie. W Polsce już w XVII wieku słyszano o ziemniakach. Nazywano je wtedy perki, pyry, amerykany. Worek„amerykanów przesłał Jan III Sobieski najdroższej Marysieńce, by je wsadziła w ogrodach wilanowskich. Zdaje się, że nie wzbudziło to entuzjazmu królowej.
Zaletą ziemniaków jest to, że są łatwe w uprawie, rosną na słabych glebach, dobrze się przechowują i są bardzo sycące. Dają się przyrządzać na wiele sposobów: ziemniaki z omastą i zsiadłym mlekiem, placki ziemniaczane, pyzy, kopytka, pierogi nadziewane tartymi ziemniakami, babka ziemniaczana, kluski z tartych ziemniaków,„fuś” z gotowanych ziemniaków i mąki żytniej. Jesień była porą roku szczególnie sprzyjającą przygotowywaniu takich smakowitości. Wszak dopiero co zebrane z pola ziemniaki były najsmaczniejsze, spiżarnie pełne zapasów, a czasu też w długie, jesienne wieczory nie brakowało.
Najlepsze ziemniaki pochodzą z argentyńskiej miejscowości„Balcara”. Balcara słynie z nich jak Toruń z pierników.
Wiosną i latem ziemniaki mogą być trujące, bo zawierają toksyczną solaninę, która zjawia się, gdy ziemniak zaczyna kiełkować.
Ziemniak to bylina, będąca źródłem skrobi.
Dobrym kuzynem ziemniaka jest batat (do 3 kg wagi) uprawiany głównie w Chinach, Brazylii, Japonii, Indiach i USA.






Kwiz
wiedzy o ziemniaku

1. Kiedy obchodzimy Święto Pieczonego Ziemniaka?
Odp. Święto Pieczonego Ziemniaka obchodzimy 23 września, w pierwszy dzień jesieni. Patronką tego dnia jest Święta Tekla.

2. Skąd pochodzą ziemniaki, z jakiego kontynentu?
Odp. Ziemniaki pochodzą z Ameryki Południowej.

3. Kto pierwszy uprawiał ziemniaki?
Odp. Pierwsi ziemniaki uprawiali Indianie z Chile i Peru.

4. Kto sprowadził ziemniaki do Europy?
Do Europy ziemniaki sprowadzili hiszpańscy żeglarze w XVI w. Stamtąd trafiły do Włoch, Belgii, Austrii, Niemiec.

5. Kto sprowadził ziemniaki do Polski.?
Odp. Do Polski ziemniaki sprowadził król Jan III Sobieski.

6. Czy z ziemniaków robi się mąkę?
Odp. Tak.

7. Do czego służy mąka ziemniaczana?
Odp. Do produkcji kisielu, budyniu.

8. Jakie znasz potrawy z ziemniaków?
Odp. Potrawy z ziemniaków to: frytki, babka ziemniaczana, kartacze, pyzy, zapiekanki ziemniaczane, placki ziemniaczane, kiszka ziemniaczana.

9. W jakim miesiącu są wykopki?
Odp. Wykopki są we wrześniu i w październiku.

10. Jakie składniki pokarmowe zawierają ziemniaki.?
Odp. Ziemniaki zawierają białko, węglowodany, żelazo, wapń, sole mineralne oraz witaminy: B, C, K.

11. Jakie znasz odmiany ziemniaków jadalnych?
Odp. Aster, Rosalind, Bard, Denar, Irys, Lord, Orlik, Ruta.


ZIEMNIACZANE KONKURSY

1. Zadanie- RZUT ZIEMNIAKIEM DO KOSZYKA

Do koszyka traf ziemniaczkiem
Będziesz sprytnym SPORTOWIACZKIEM
Najpierw celuj, rzucaj potem
Nie stój biernie dziś pod płotem.
wybrany reprezentant grupy rzuca trzy razy celując ziemniakiem do kosza.

LUB:odczytanie rymowanki przez nauczyciela:
Do wiaderka traf ziemniaczkiem,
będziesz sprytnym przedszkolaczkiem!
Najpierw celuj, potem rzuć,
zbieraj punkty i piosenkę z nami nuć.

2. Zadanie –SZUKANIE KARTOFELKA
/ wybrana osoba z grupy wkładając rękę przez otwór w pudle, dotykając różnych warzyw próbuje odnaleźć ziemniaka./

Piękna, kolorowa jesień
Darów wiele z sobą niesie.
Czy odnajdziesz kartofelka?
Bez patrzenia sztuka wielka!

3.Zadanie –SADZENIE ZIEMNIAKÓW
/4 drużyny, każde dziecko ma ziemniak i kolejno sadzi go na wyznaczonym torze
w kółku ringo i wraca do szeregu. Drużyna która szybciej posadzi ziemniaki wygrywa/

- Niechaj cieszą się „DZIECIAKI
I w mig posadzą te ziemniaki

4.Zadanie „ Ziemniaczane Cudaki – Kartoflaki.”
Dzieci wraz z rodzicami tworzą cudaka z ziemniaków. Korzystają z materiałów zgromadzonych w „skrzyni skarbów”(koraliki, guziki, pinezki, patyki, wykałaczki, włóczkę, tkaniny, tasiemki, koronki, sznurek, taśmę samoprzylepną, sosnowe igły, liście, jarzębinę, bibułę, folię przylepną, plastelinę itp.).

Samodzielnie dokonują wyboru, projektują swoje cudaki – kartoflaki. Gotowe prace zostają podpisane imieniem i nazwiskiem autora i umieszczone na wystawce. Dzieci nazywają swoje „dzieła” mówią co przedstawiają i podziwiają ziemniaczaną rodzinkę.


5. Zadanie „Mistrz obierania ziemniaków”
- Konkurs wśród nauczycieli na najdłuższą obierkę zrobioną skrobakiem.
/Odczytanie rymowanki przez nauczyciela:/
Kto potrafi szybko, zgrabnie
Obrać ziemniaczka pięknie i ładnie,
Tego mistrzem dziś nazwiemy,
I w całej okolicy o tym rozpowiemy!

Teraz niezła będzie górka,
Czyja dłuższa będzie skórka?
Kto potrafi obrać ładnie?
Ile punktów przy tym zgarnie?

”
6. Zadanie – ŚPIEWANIE NA DOWOLNA MELODIĘ 1 ZWROTKI PIOSENKI
„Zmartwienie ziemniaka”
Pewien ziemniak wpadł do worka i nie wiedział jak ma wyjść.
Głośno krzyczał, głośno wołał, ale pomóc nie chciał nikt.

Ciemno wokół, duszno wokół, ciasno wszędzie jak tu żyć.
Przecież chciałby znów być wolny, a tu w worku musi tkwić.

Nagle worek się unosi, ziemniak krzyczy ile sił:
- frytek ze mnie nie zrobicie, bo ja jestem ziemniak zły!
Ziemniak krzyczał jeszcze długo aż zabrakło jemu tchu.
Nagle stał się dużą frytką i powędrował na stół.

Teraz wszyscy wiedzą dobrze, że z ziemniaków frytki są.
I z ketchupem, posolone wszystkie dzieci frytki chcą.( bis ).

8.Zadanie. Klasowy konkurs plastyczny-
„ PORTRET ZIEMNIACZANEGO KRÓLA I KRÓLOWEJ”
(malowany kolorową kredą na szarym papierze).



Kwiz
wiedzy o ziemniaku

1. Kiedy obchodzimy Święto Pieczonego Ziemniaka?
Odp. Święto Pieczonego Ziemniaka obchodzimy 23 września, w pierwszy dzień jesieni. Patronką tego dnia jest Święta Tekla.

2. Skąd pochodzą ziemniaki, z jakiego kontynentu?
Odp. Ziemniaki pochodzą z Ameryki Południowej.

3. Kto pierwszy uprawiał ziemniaki?
Odp. Pierwsi ziemniaki uprawiali Indianie z Chile i Peru.

4. Kto sprowadził ziemniaki do Europy?
Do Europy ziemniaki sprowadzili hiszpańscy żeglarze w XVI w. Stamtąd trafiły do Włoch, Belgii, Austrii, Niemiec.

5. Kto sprowadził ziemniaki do Polski.?
Odp. Do Polski ziemniaki sprowadził król Jan III Sobieski.

6. Czy z ziemniaków robi się mąkę?
Odp. Tak.

7. Do czego służy mąka ziemniaczana?
Odp. Do produkcji kisielu, budyniu.

8. Jakie znasz potrawy z ziemniaków?
Odp. Potrawy z ziemniaków to: frytki, babka ziemniaczana, kartacze, pyzy, zapiekanki ziemniaczane, placki ziemniaczane, kiszka ziemniaczana.

9. W jakim miesiącu są wykopki?
Odp. Wykopki są we wrześniu i w październiku.

10. Jakie składniki pokarmowe zawierają ziemniaki.?
Odp. Ziemniaki zawierają białko, węglowodany, żelazo, wapń, sole mineralne oraz witaminy: B, C, K.

11. Jakie znasz odmiany ziemniaków jadalnych?
Odp. Aster, Rosalind, Bard, Denar, Irys, Lord, Orlik, Ruta.


Kwiz ZZZ, czyli
Zostań Znawcą Ziemniaków

/ 4 drużyny, każda ma po 1 lizaku z literami: A,B, C. Prowadzący czyta pytanie, drużyny podnoszą lizak z właściwą odpowiedzią./

I. Ziemniaki należą do roślin
A zbożowych
B. włóknistych
C, okopowych

II. Z ziemniaków wytwarza się
A. sól
B. mąkę
C. olej

III. Część jadalna ziemniaka to
M owoc
Y bulwa, czyli zgrubiały okrągły pęd
N kwiat

IV. Najzdrowsze ziemniaki to te, które spożywamy
Z surowe
C smażone na oleju
T pieczone lub gotowane ze skórką

V. Wykopki to
Ę kopanie ziemi
K zbiór ziemniaków
O zbiory jabłek

VI. Ziemniaki sprowadził do Polski
Z Kubuś Puchatek
W rolnik
I król Jan III Sobieski

Wyświetleń: 313