Ewa Duchnowska
Scenariusz lekcji z języka polskiego.
Gimnazjum klasa III, Szkoła Podstawowa klasa 8

Temat: Od starożytności do współczesności, czyli powtórzenie i utrwalenie wiadomości i umiejętności związanych z dramatem i teatrem.

Cele operacyjne:
Poziom wiadomości
Kategoria A: uczeń zna, wylicza części rodzaje literackie, zna pojęcie dramatu oraz pojęcia związane z dramatem i teatrem takie jak: tekst główny, tekst poboczny, didaskalia, dialog, monolog, akt, scena, scenografia, rekwizyt, gest, mimika.
Kategoria B: uczeń wyjaśnia znaczenie tych pojęć, uczeń rozpoznaje je we fragmentach utworów, podaje przykłady.

Poziom umiejętności
Kategoria C: uczeń stosuje poznane pojęcia z zakresu dramatu i teatru do rozwiązywania ćwiczeń, posługuje się nimi, rozwiązuje zadania testowe.

Kategoria D: uczeń układa fragment scenki dramatycznej, operuje poznanymi terminami, planuje scenografię.

Czas na dany temat: 1— 2 godziny.
Przeznaczenie: klasa III gimnazjum, klasa 8 szkoły podstawowej.
Metody pracy:, pogadanka, elementy wykładu, wykonywanie ćwiczeń, praca z wykorzystaniem materiałów przygotowanych techniką komputerową, zadania testowe, zadanie konkursowe: redagowanie i inscenizowanie krótkiej scenki dramatycznej, planowanie scenografii.
Formy: praca indywidualna i praca w parach.
Środki: karty pracy, folie, fiszki, test wyboru i uzupełnień, tekst dramatu.

PRZEBIEG ZAJĘĆ:

I. PRZYGOTOWANIE/WPROWADZENIE W TEMATYKĘ LEKCYJNĄ.
1. Czynności organizacyjne.
2. Sprawdzenie pracy domowej.
3. Zapoznanie uczniów z celami lekcji.


N: Celem lekcji będzie:
 Powtórzenie i uporządkowanie materiału o dramacie.
 Zdefiniowanie i utrwalenie podstawowych pojęć dotyczących dramatu.
 Ustalenie i uzupełnienie ewentualnych braków w celu przygotowania uczniów do sprawdzianu.
 Umiejętność operowania wiedzą z zakresu dramatu w praktyce.

4. Zapoznanie z tematem lekcji i wyjaśnienie tematu.
5. Wprowadzenie w tematykę lekcji, zainteresowanie uczniów tematem.

Mamy dziś mówić o dramacie. Spośród przygotowanej listy pojęć wybierzmy te kategorie (przygotowane na fiszkach), które wiążą się ściśle z pojęciem dramatu i przypinamy je na tablicy, a uczniowie zapisują w zeszytach: np.:

Gramatyka, Rodzaj literacki, Odmiana wyrazów, Analiza składniowa, Narrator, Dialog, Podział na role, Podmiot liryczny, Didaskalia, Monolog, Tragedia, Komedia

RODZAJE LITERACKIE to:

EPIKA LIRYKA DRAMAT

• N: W literaturze wyróżniamy trzy rodzaje literackie: epikę, lirykę i dramat. Te rodzaje dzielą się na gatunki literackie.
Dziś zajmujemy się dramatem!

II. USYSTEMATYZOWANIE POWTARZANEGO MATERIAŁU.

1. W trakcie nauki poznaliście już kilka ważnych dramatów. Przygotowałam listę niektórych omówionych lektur. Waszym zadaniem będzie wybranie tych, które są dramatami, np.:

Krzyżacy
Latarnik
Dziady część II
Kamienie na szaniec
Zemsta
Opowieść wigilijna
Stary człowiek i morze
Antygona
Syzyfowe prace
Pan Tadeusz
Romeo i Julia
Mały Książę
Niemcy ( fr.)

2. Proszę obok wypisanych tytułów dopisać ich autorów. — zapisać w zeszycie.
3. Po czym poznajemy, że wybrane przez Was utwory są dramatami? Co jest wspólną cechą dramatów?
4. Zdefiniujmy, co to jest dramat?
5. Co jest głównym tworzywem dramatu? Z czego zbudowany jest dramat / tekst w dramacie?
6. Przypomnienie pojęć związanych z dramatem —

a. tekst główny,
b. tekst poboczny/didaskalia,
c. dialog,
d. monolog,
e. akt,
f. scena

7. Przedstawienie i omówienie folii porządkującej najistotniejsze pojęcia związane z dramatem. — Uzupełnienie notatek w zeszycie.

8. Ćwiczenie mające na celu rozpoznawanie dialogu, monologu, didaskaliów.

9. Podział dramatu na gatunki literackie — NARYSOWANIE SCHEMATU

DRAMAT (utwór do gry na scenie) dzieli się na:

KOMEDIA TRAGEDIA
(utwór zabawny (tragiczne losy bohaterów,
o szczęśliwym zakończeniu) klęska bohaterów)
np. „Zemsta” np. „Romeo i Julia”


10. Przypomnienie co to jest komizm i jakie są jego rodzaje.

• Komizm — jest to właściwość osób, sytuacji, zdarzeń, wypowiedzi itp., która pobudza do śmiechu. Istota komizmu polega na sprzeczności między przekonaniem o tym, jak powinno być (zgodnie z regułą, przyzwyczajeniem), a tym, jak bywa (odstępstwo od reguły).
• Komizm sytuacji, postaci i słowny.

11. Ćwiczenie — na folii — (ćw. 1c, str. 74 „Lektury szkolne w ćwiczeniach”)

Spośród wymienionych niżej cech wybierz te, które określają dramat:

• Występowanie narratora.
• Występowanie podmiotu lirycznego.
• Brak pośrednika między czytelnikiem a światem przedstawionym.
• Wiedzę i przeżycia czytelnik zyskuje głównie dzięki narracji i opisom.
• Wiedzę i przeżycia czytelnik zyskuje głównie dzięki dialogowi i zachowaniu postaci.
• Zakończenie jest zawsze szczęśliwe.
• Zakończenie może być szczęśliwe lub tragiczne, zależnie od gatunku.
• Zakończenie jest zawsze tragiczne.
• Wydarzenia układają się w fabułę i akcję.

N: Właściwe odpowiedzi uczniowie zapisują w zeszytach pod hasłem: Cechy dramatu:


12. N: Czy znacie dramat, w którym nie ma podziału na akty i sceny?
— „Antygona” — dramat antyczny, z obecnością chóru i podziałem na epejsodia i stasimony,

13. N: Jaka zasada (dotycząca miejsca, czasu i akcji ) rządziła w dramacie antycznym?
14. Kto i kiedy złamał tę zasadę?
15. Kto wprowadził do dramatu podział na akty i sceny i wyeliminował chór?

16. Pojęcia związane z grą teatralną

Dramat z założenia przeznaczony jest do gry na scenie.

Ćwiczenie — dopasowanie pojęcia do definicji

• Przypomnijmy, jak nazywają się przedmioty używane przez aktorów? — Rekwizyty.
• W jaki sposób oprócz słów aktorzy podkreślają to, o czym mówią? — Poprzez gesty i mimikę ( niewerbalnie).
• Co to jest inscenizacja? — Opracowanie sceniczne i wystawienie utworu na scenie.
• Wypowiedź albo fragment wypowiedzi aktora w sztuce nazywamy kwestią
• W każdej sztuce są dekoracje, przygotowane jest jakieś tło dla rozgrywającej się akcji — nazywamy to scenografią.
• Gdy widowisko jest już gotowe, to pierwsze przedstawienie nazywamy premierą.

III. UTRWALANIE WIADOMOŚCI I UMIEJĘTNOŚCI. PODSUMOWANIE PRACY I OCENA GRUP.

1. Uczniowie wypełniają kartę pracy/zadania testowe dotyczące utrwalanych na lekcji pojęć.

2. Zadanie konkursowe w parach, polegające na napisaniu scenki dramatycznej pt. „Jaś Kowalski przy tablicy” (lub inny wybrany przez uczniów i zaakceptowany przez nauczyciela) wraz z propozycją scenografii i odegraniem scenki w parach— zadanie na „szóstkę”, może być na następną lekcję — po prawidłowym wypełnieniu karty pracy.
3. Ocena kart pracy po sprawdzeniu przez nauczyciela oraz plusy na bieżąco z aktywności na zajęciach.



Zadanie domowe:
 Dokończenie kart pracy i scenek.




DRAMAT — KARTA PRACY

Imię Nazwisko klasa…………………………………………………………………………………

1. Który z elementów ma decydujący wpływ na zaliczenie utworu do dramatu (wybierz prawidłową odpowiedź ) :
a) utwór pisany wierszem
b) mała liczba bohaterów
c) podniosła tematyka
d) podstawową formą wypowiedzi jest dialog

2. „Zemsta” jest komedią ponieważ (wybierz prawidłowe odpowiedzi)
a) ma szczęśliwe zakończenie
b) jest napisana wierszem
c) występują w niej postacie kontrastowe
d) występuje w niej komizm
e) jest utworem o pogodnej tematyce
f) opowiada o miłości

3. Uzupełnij notatkę:

W dramacie, w odróżnieniu od ……………………………….. nie ma …………………. Tekstem głównym jest ……………………………………………..
O wyglądzie postaci, miejsc i okolicznościach, w których wypowiadany jest tekst, dowiadujemy się z ……………………………….. zwanych inaczej …………………………………………………………………………………………...
Tekst ten przeznaczony jest dla ………………………., …………………………… i ……………………………………

4. Każdą peryfrazę (tzn. omówienie) zastąp jednym słowem:
Przedmiot wykorzystywany w przedstawieniu teatralnym — …………..
a) Ruch ciała, najczęściej ręki, podkreślający treść tego, o czym mówi aktor na scenie — ……………………………………………………….
b) Wypowiedź albo fragment wypowiedzi aktora w sztuce — ………….
c) Dłuższa wypowiedź jednego aktora — ………………………………...
d) Sztuka wyrażania uczuć i myśli za pomocą ruchów mięśni twarzy i odpowiednich gestów.— ………………………………………………
e) Pierwsze wystawienie jakiegoś dramatu w danym teatrze — ………..
f) Dekoracje i urządzenie sceny stanowiące tło dla rozgrywającej się akcji sztuki — ……………………....................................................................................

Wyświetleń: 0