AWANS INFORMACJE FORUM Dla nauczyciela Dla ucznia LOGOWANIE


Katalog

Ewa Dzika, 2020-12-11
Bełchatów

Język polski, Artykuły

KONIEC TRUDNOŚCI W CZYTANIU - metoda SKAN Ewy Dzikiej

- n +

KONIEC TRUDNOŚCI W CZYTANIU – METODA „SKAN” EWY DZIKIEJ



1. Trudności w czytaniu
• przyczyny.
• zaburzenia współistniejące
2. Źródła metody SKAN Ewy Dzikiej
• metoda Domana
• wymagania i warunki edukacyjne w polskich szkołach,
• ograniczenia dzieci z afazją.
3. Skuteczność mojej metody
• trening mózgu

Nauczyciele edukacji wczesnoszkolnej obserwują, wciąż rosnącą liczbę uczniów z niespotykanymi dotąd trudnościami w nauce czytania i pisania. Samo zakwalifikowanie zaburzenia jako głębokiej dysleksji, Zespołu Aspergera , autyzmu czy afazji nie wystarczy. Nauczyciele i rodzice potrzebują narzędzi, które umożliwią im skuteczną pracę nad opanowaniem tych podstawowych umiejętności jakimi są czytanie i pisanie . Takim skutecznym narzędziem do nauki czytania jest opracowana przeze mnie metoda SKAN.
Jesteśmy już oswojeni z trudnościami uczniów niepełnosprawnych intelektualnie , jednak w ostatnich latach zdarzają się coraz częściej i stają się coraz powszechniejsze głębokie trudności w czytaniu i pisaniu, które dotyczą uczniów z niepełnosprawnością intelektualną , ale i z normą intelektualną .
Pisząc – „głębokie”, mam na myśli niezdolność do zapamiętania liter, brak umiejętności połączenia odczytanych liter w wyraz, brak rozumienia odczytywanych w ten sposób tekstów, brak umiejętności samodzielnego pisania. Często, w poczuciu bezradności obwiniamy i posądzamy rodziców uczniów o brak pracy z dzieckiem w domu. Trudno zrozumieć dlaczego zdrowe dziecko nie może zapamiętać liter, łączyć ich w wyrazy i czytać. Mimo to, szukanie winnych nic nie zmienia, nie jest właściwym kierunkiem myślenia i nie ułatwia rozwiązania problemu.
W pracy w poradni psychologiczno – pedagogicznej spotkałam bardzo wiele dzieci , z którymi prowadzono intensywną, specjalistyczną terapię pedagogiczną przez rok i dłużej, rodzice pracowali z dzieckiem systematycznie i realizowali zalecenia specjalisty, a i tak nie doprowadziło to do skutku pod postacią umiejętności czytania.
Pragnę zainteresować państwa nową, niezwykle skuteczną metodą nauki czytania , którą opracowałam i od kilku lat realizuję w ramach terapii pedagogicznej w poradni.

Przyczyny trudności w czytaniu.

Co jest przyczyną tak wielkich trudności w czytaniu?
Nie jest to niepełnosprawność intelektualna w stopniu lekkim gdyż dzieci z taką niepełnosprawnością czytają i piszą oraz w pełni uczestniczą w procesie edukacyjnym realizowanym programem dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim.
Czy jest to niski poziom sprawności analizatora słuchowego lub wzrokowego? I tak, i nie. Przyczyna mieści się w polach słuchowych i wzrokowych kory mózgowej , ale nie jest to niska sprawność, która by miała dotyczyć zapamiętywania sekwencji głosek, analizy , czy syntezy słuchowej . Sprawność, którą można wytrenować.
Są to raczej uszkodzenia i głębokie dysfunkcje w obrębie pól słuchowych i wzrokowych w mózgu oraz, pól w obszarach ciemieniowych i głębokich struktur podkorowych odpowiedzialnych za zapamiętywanie i identyfikację informacji, porównywanie i różnicowanie, współpracę półkul mózgowych wymianę oraz integrację informacji docierających do i z różnych obszarów mózgu.

U większości dzieci , z którymi pracowałam badanie EEG wykazało nieprawidłowy przebieg fal mózgowych w lewych i prawych obszarach skroniowych , często także w obszarach czołowych i ciemieniowych. Wiele z tych dzieci miało epilepsję bezobjawową z licznymi wyładowaniami w mózgu, wiele miało wzmożoną napadowość . Zdarzały się torbiele i tętniaki. Niektóre z dzieci miały padaczkę. Należy wyjaśnić , że częste wyładowania epileptyczne prowadzą do trwałych uszkodzeń tkanki centralnego układu nerwowego. W trakcie wyładowania następuje chwilowa utrata świadomości, która powoduje zaburzenia uwagi oraz utratę z pamięci krótkotrwałej informacji przed chwilą zasłyszanej. Utrudnia to kontynuowanie rozpoczętego procesu myślowego, a więc i dokończenie zadania , czy zrozumienie prowadzonego wykładu. Z tego jasno wynika, że przyczyny tkwią w fizykalnych zmianach w mózgu, które utrudniają prawidłowy przebieg procesów uczenia się i przypominania sobie nabytych umiejętności i opanowanych informacji.
Głębokie trudności w czytaniu dotyczą w większości uczniów neurouszkodzonych.



Zaburzenia współistniejące

Dziecko , które nie czyta i nie pisze nie jest w stanie samodzielnie się uczyć. Daje się także zauważyć , że trudności w czytaniu i pisaniu bywają połączone z trudnościami w rozumieniu mowy, zapamiętywaniu i przypominaniu sobie znanych treści oraz różnicowaniu pojęć podobnych.
Zaburzone są procesy identyfikacji przedmiotu z nazwą oraz różnicowania pojęć i rzeczy podobnych, przyswajania i stosowania gramatyki, zawieszanie się na poprzednim temacie, zaburzenia planowania, problemy ze startem – rozpoczęciem wykonywania zadania, zaburzenia artykulacyjne .
Jest to rozpad lub dezintegracja systemu językowego, zaburzenia mowy i myślenia.


2. Źródła metody SKAN

Moja metoda nauki czytania -SKAN zrodziła się z kontaktów z dziećmi z afazją, które nie czytały mimo wieloletnich wysiłków ze strony nauczycieli i rodziców przy ich wielkim nakładzie pracy i mimo wykorzystania różnych dostępnych metod.
Jeżeli dziecko z klasy III., IV., czy VI. nie czyta , a wyniki badań psychologicznych wykazują wysoką inteligencję bądź normę intelektualną to budzi to zdziwienie i niepokój.

• metoda Domana

Przełomowym momentem i pierwszą inspiracją do poszukiwań przeze mnie innej metody nauki czytania niż metoda analityczno - syntetyczna było pojawienie się na terapii logopedycznej dwunastoletniego Karolka . Było to dziecko na wózku inwalidzkim , z powodu postępującej ataksji mówiące bardzo niewyraźnie , ze słabym napięciem mięśniowym. Wiedziałam , że nie mogę zbyt wiele zaoferować chłopcu jako logopeda Karol był sympatycznym , pogodnym chłopcem , a jego mama oddaną i bardzo zaangażowaną osobą , która robiła wszystko by Karol był szczęśliwy , miał wielu kolegów i wiele powodów do radości. Ponieważ nie miałam pomysłu na skuteczną terapię logopedyczną , zaproponowałam mamie naukę czytania metodą Domana. Karol poznał litery w klasie zerowej , ale później rozwinęła się choroba i chłopiec nie nauczył się czytać. Mama Karola – Pani Iwona pracowała z nim bardzo wytrwale i od kwietnia do końca wakacji nauczyła syna czytać. Ich sukces skłonił mnie do poszukiwania sposobu na uproszczenie metody Domana i dostosowanie jej do polskich warunków szkolnych czyli zwiększenia intensywności ćwiczeń.
Po wielu próbach udało się to osiągnąć. Z metody Domana została tylko ogólna zasada pracy na całych wyrazach.
• wymagania i warunki szkolne a funkcjonowanie ucznia neurouszkodzonego

Jak już wspomniałam , uczeń neurouszkodzony ( autyzm, afazja, zespół Aspergera), ma trudności z selekcją znaków podobnych, zapamiętywaniem i przypominaniem sobie wyuczonych treści, z przetwarzaniem słuchowym oraz rozumieniem.
Wyobraźmy sobie takiego ucznia , który siedzi na lekcji , na której wprowadzana jest litera „k” jak koło. Patrzy na tę literę i myśli ,że wcale nie jest podobna do koła , ani do kawy , ani do kościoła, ani do kota , bo do kota podobne jest „M” , które też ma uszka jak kot. A w słowie „kot” są jeszcze dwie litery , to znaczy , że „O” też jest jak „kot” i „T” też jest jak „kot” . To pokaż Janku literę „K” jak „kot” - Janek pokazuje dowolnie : o lub k lub t . Chłopiec robi tak bo wszystkie te litery są w słowie „kot” . Jeżeli ma ułożyć to słowo z liter , może to zrobić w dowolnej, przypadkowej kolejności , ponieważ ich nie różnicuje. Poza tą trudnością może nie rozumieć wszystkich słow , które nauczycielka mówi ponieważ stosuje słowa podobne zamiennie bez różnicowania . Na przykład określenia położenia w przestrzeni : na, pod, w, z, za, przed . W miarę upływu lakcji gromadzi się w jego pamięci mnóstwo słów, które są podobne i się mieszają. Im więcej i szybciej nauczyciel mówi tym mniej uczeń rozumie. Po dziesięciu minutach słuchania przestaje uczestniczyć w lekcji. Nie wie o co chodzi , nie pamięta , nie rozumie.
Nauka czytania w naszych szkołach jest oparta na metodzie analityczno – syntetycznej, wzrokowo- słuchowej z naciskiem na analizę słuchową.
Na dodatek przyjęło się , że treści podawane na lekcji muszą być urozmaicane. Powoduje to szum informacyjny i utrudnia wyselekcjonowanie tego co ważne i warte zapamiętania i odróżnienie tego od treści nieistotnych. Podobnie działa zasada stopniowania trudności. Kiedy uczeń nie może czegoś zapamiętać , utrudnianie nie pomaga , a zniechęca.
Dla ucznia neurouszkodzonego jest to nie do przeskoczenia. Jego analizatory są uszkodzone. Skutkiem uporczywego treningu analizy słuchowej jest pogłębienie trudności w czytaniu.
Supienie na odczytywaniu sylab też nie pomaga ponieważ sylaba nie ma żadnego znaczenia konkretnego. Tak więc pracujemy z dzieckiem na abstraktach , których nie można powiązać z żadnym znaczeniem, bo ani litera nie ma konkretnego znaczenia ani sylaba. W efekcie osiągamy wysoki poziom zniechęcenia do wszelkiej nauki i wycofywanie się z uczestniczenia w lekcjach.
Poza trudnościami w nauce pojawia się też nerwica szkolna.

3. Skuteczność metody SKAN

Nazwałam moją metodę SKAN ponieważ opiera się ona na zautomatyzowanej pracy mózgu , który jak skaner jednocześnie wykonuje rejestrowanie fotograficzne i akustyczne wyrazów oraz analizę elementów graficznych i fonologicznych.
Metodą tą pracuje się według bardzo prostych instrukcji. Tak prostych , że każdemu kto pierwszy raz się z nią styka wydaje się niemożliwe żeby to działało , a jednak działa , i to po bardzo krótkim czasie ćwiczeń .
Jak wcześniej wspomniałam metoda jest skierowana do dzieci , które poniosły porażkę w nauce czytania. Znaczy to , że przeszły jakiś trening literowy. Wiele z tych dzieci miało trudności z zapamiętywaniem liter oraz myleniem liter podobnych. Nie potrafiły z odczytanych liter złożyć wyrazu, często nawet bardzo krótkiego. Mimo to już po tygodniu pracy metodą SKAN nauczyciele i rodzice zauważają zdecydowaną zmianę. Litery są lepiej rozpoznawane, pojawia się chęć do nauki i do pokonywania trudności mimo wielu przeszkód. Po trzech tygodniach widać wyraźną poprawę w czytaniu , a po trzech miesiącach najczęściej dzieci czytają już sprawnie, choć nie należy jeszcze kończyć pracy ze względu na konieczność utrwalenia nowych mechanizmów czytania. Można zatem nazwać tę metodę interwencyjną ponieważ dziecko nie ma już czasu na długotrwałe poszukiwania. Musi dogonić kolegów.
Dodatkowe efekty pracy tą metodą to poprawa spostrzegawczości i pamięci wzrokowej, funkcjonowania analizatora słuchowego , wydłużenie czasu skupienia uwagi , wyciszenie emocji i poprawa koncentracji, większa poprawność pisania , szybkości myślenia oraz poprawa myślenia matematycznego ( zgłaszana przez większość rodziców). Po przejściu pełnego treningu czytania metodą SKAN dzieci radzą sobie z wszystkimi tekstami bez przygotowania i nie mają problemów z rozumieniem ich treści . Krótkie wyrazy czytają w całości , dłuższe częściowo literując bądź odczytując całe cząstki.



Dlaczego niektóre dzieci nie mogą nauczyć się czytać mimo wystarczających możliwości intelektualnych? Przez wiele lat w ramach diagnoz pedagogicznych i logopedycznych prowadzonych w poradni psychologiczno – pedagogicznej zaobserwowałam jeden wspólny mianownik większości przypadków dzieci z trudnościami w czytaniu i pisaniu – zaburzenia neurologiczne.
Przyczyną trudności w czytaniu u dzieci z normą intelektualną są najczęściej mikrouszkodzenia mózgu, epilepsja, często bezobjawowa oraz szereg trudnych do zdiagnozowania czynników. Zdarzyło się też kilka przypadków udokumentowanych zaburzeń mowy poszczepiennych, które w przyszłości skutkowały stwierdzeniem afazji. Mikrouszkodzenia mózgu mogą powstać w okresie prenatalnym, okołoporodowym, ale też w okresie wczesnodziecięcym, w wyniku przejścia choroby z wysoką gorączką, zatruć chemicznych lub w wyniku urazów głowy.

Uplasowanie patogenów w lewych obszarach skroniowych powoduje niepełnosprawność tych obszarów. Nie jest to upośledzenie całego mózgu, ale parcjalne ograniczenie pewnych funkcji. Zaburzenia te są przyczyną afazji czyli rozpadu systemu językowego w przypadku nabycia już pewnych struktur językowych oraz trudności w nabywaniu języka i posługiwaniu się nim. Dezintegracją struktur językowych.
Mogą one obejmować głębokie dysfunkcje słuchu fonemowego polegające na niemożności identyfikowania i rozróżniania dźwięków mowy, zapamiętywania i odtwarzania sekwencji dźwięków, ale często obejmują także trudności w zapamiętywaniu słów i informacji i przypominaniu sobie tego co już wyuczone ( zaburzenia amnestyczne), trudności w różnicowaniu pojęć podobnych ( bocian – gołąb) i słów podobnie brzmiących ( oszukał – osikał), planowania ruchów mowy. Pojawiają się też zaburzenia nabywania i stosowania gramatyki, rozumienia mowy i budowania zrozumiałych wypowiedzi. Może też wystąpić spowolnienie mowy , przyspieszenie mowy lub słowotok ( nie zawsze z sensem).
Podobne trudności pojawiają się u wielu dzieci zdiagnozowanych jako autystycy. Powstaje tu pytanie- czy dzieci te zostały dobrze zdiagnozowane? Kto oceniał zaburzenia językowe dziecka – logopeda czy psychiatra , bądź psycholog? Ważne jest żeby określić co jest przyczyną , a co skutkiem , ponieważ podstawowe objawy autyzmu należą do zaburzeń psychicznych , a podstawowe objawy afazji do zaburzeń językowych. Zaś nieprawidłowo postawiona diagnoza kieruje uwagę terapeutów w niewłaściwym kierunku. Przy okazji warto wiedzieć, że w przypadku uplasowania się mikrouszkodzeń mózgu bądź wyładowań epileptycznych w obszarach czołowo – skroniowych oprócz zaburzeń językowych wystąpią również zaburzenia zachowania, które mają przyczynę neurologiczną nie psychiatryczną.
Dzieci z uszkodzeniami obszarów słuchowych lewej półkuli mózgu nie mogą nauczyć się czytać metodami analityczno – syntetycznymi opartymi na głoskowaniu i literowaniu , a nawet metodami sylabowymi . Wynika to z małej pojemności pamięci słuchowej świeżej oraz trudności w różnicowaniu rzeczy podobnych, a litery , które należą do tej samej kategorii pojęć są dla tych dzieci znakami podobnymi.

Skuteczność metody wynika stąd , że do obu półkul mózgu dostarczamy prosty materiał słowno – obrazowy do zapamiętania na krótko. Pobudzane są w ten sposób obszary słuchowe i wzrokowe w płatach skroniowych mózgu . Pobudzamy też ciało modzelowate przez które przechodzą wszystkie informacje z jednej do drugiej półkuli oraz dwoisty hipokamp odpowiedzialny za pamięć krótkotrwałą, długotrwałą i procesy uczenia się.
Ponieważ materiał tekstowy , na którym pracujemy obejmuje różne treści i bogate słownictwo, zawiera różne formy gramatyczne i całą różnorodność pisowni polskiej , dostarczamy mózgowi obszerny materiał do opracowania . Jednocześnie robimy to w przystępny sposób i zapewniamy uczniowi osiąganie przez cały czas drobnych sukcesów. To powoduje pobudzenie ośrodków zadowolenia i nagrody w mózgu , co z kolei ułatwia zapamiętywanie i uczenie się. Przy okazji - warto wiedzieć , że porażki i nieustający stres blokują procesy zapamiętywania i utrudniają uczenie się. Co dla wielu uczniów stanowi barierę nie do pokonania.
Przez kilka lat pracowałam metodą SKAN w poradni i okazała się ona skuteczna w 99% przypadków . Były to dzieci z afazją, autyzmem i zespołem Aspergera, niepełnosprawnością intelektualną nawet w stopniu umiarkowanym , z epilepsją i niedowidzeniem korowym , także dzieci z głęboką dysleksją. Najstarsi uczniowie , z którymi pracowałam mieli 12 lat , najmłodsi 6 lat. Najczęściej rodzice dostrzegają problem w połowie drugiej klasy , kiedy dziecko nie czyta i nie pisze oraz znacznie odstaje od reszty klasy. Zwykle taże zajęcia wyrównawcze i rewalidacyjne poniosły fiasko na tym polu.
Kto uplasował się w tym 1% braku skuteczności pracy metodą SKAN ? Pamiętam jedną uczennicę (12 lat) z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym z olbrzymią wadą mowy i niedosłuchem , który nie był nigdy zdiagnozowany. Na dodatek dziewczyna nie chciała ćwiczyć z mamą, która ją bardzo krytykowała. Inny przypadek , to mama , która uparła się na metodę prof. Cieszyńskiej chociaż nie przynosiła ona żadnych rezultatów i próbowała mieszać obie metody. Wrodzona pokora ;) nie pozwala mi mówić o stuprocentowej skuteczności metody, ale po cichu podejrzewam, że tak właśnie jest.
Co istotne w nauce czytania , to praca jedną metodą i zmiana metody kiedy okazuje się nieskuteczna. Mieszanie metod powoduje u ucznia dezorientację i szum informacyjny. Trzeba wiedzieć, że różne metody pracują na różnych obszarach mózgu więc zapamiętane treści będą rozproszone , a nie dodane. Nie będą się wzajemnie wspierać.
Ostatnio prowadziłam zajęcia grupowe z udziałem rodziców i dzieci. W zajęciach tych uczestniczą zarówno dzieci , które uczą się czytać , dzieci , które doskonalą technikę czytania, uczniowie, którzy pracują nad poprawą rozumienia czytanego tekstu i ci , których celem jest poprawa koncentracji uwagi i spostrzegawczości wzrokowej.
Współpracuję z WODN w Łodzi , gdzie prowadzę szkolenia z metody . Prowadzę także szkolenia w szkołach, dla grup zainteresowanych metodą : nauczycieli nauczania zintegrowanego, polonistów, nauczycieli wspierających , terapeutów i logopedów oraz szkolenia w małych grupach w siedzibie centrum w Łodzi.
Zachęcam do poznania metody SKAN ponieważ jest to metoda, która pozwala PRZESKOCZYĆ przez trudności w czytaniu i szybko dojść do wysokiej sprawności czytania , pisania i rozumienia tekstów.
Jest ona także rodzajem treningu mózgu , który można wykorzystać w nauczaniu różnych przedmiotów i treści .


Ewa Dzika – pedagog , logopeda Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej w Bełchatowie
Zgłoś błąd    Wyświetleń: 0


Uwaga! Wszystkie materiały opublikowane na stronach Profesor.pl są chronione prawem autorskim, publikowanie bez pisemnej zgody firmy Edgard zabronione.


BAROMETR


1 2 3 4 5 6  
Oceń artukuł!



Ilość głosów: 0

Serwis internetowy, z którego korzystasz, używa plików cookies. Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, poprawy jakości świadczonych usług w tym dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania behawioralnego reklamy (dostosowania treści reklamy do Twoich indywidualnych potrzeb). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do Internetu oraz w Polityce prywatności plików cookies.
Dowiedz się więcej.