AWANS INFORMACJE Dla nauczyciela Dla ucznia LOGOWANIE


Katalog

Ismena Jakubowska, 2021-06-11
Zduńska Wola

Muzyka, Artykuły

„Kolorowanki na fortepian” Ludmiły Bas – moje doświadczenia w pracy z autorską metodą gry na fortepianie.

- n +

„Kolorowanki na fortepian” Ludmiły Bas – moje doświadczenia w pracy z autorską metodą gry na fortepianie.

Wstęp

Współczesna, wciąż zmieniająca się rzeczywistość stawia przed nauczycielem coraz to nowe wymagania, każe poszukiwać nowych rozwiązań, form nauczania. Możliwości wspomagania rozwoju dla kilkulatków z roku na rok są coraz większe, a warto zaczynać naprawdę dosyć wcześnie, gdyż jak udowadniają badania naukowe z zakresu neurobiologii – największy rozwój mózgu (szacuje się, że w ogóle ok. 50% układu nerwowego) dokonuje się u dziecka do 6 roku życia.
Wielu rodziców coraz bardziej świadomych tego, posyła swoje dzieci na zajęcia pozalekcyjne. Wśród nich wciąż popularnością cieszą się lekcje muzyczne, na których uczą się gry na instrumentach. Takie zajęcia mają korzystny wpływ na rozwój dziecka, co często przekłada się na sukcesy w nauce szkolnej. Okazuje się również, że ucząc się gry, nawet pobudliwe dziecko w przyszłości będzie łatwiej skupiać swoją uwagę. Również kontakt z muzyką, opanowywanie nowych utworów i technik gry stymulują powstawanie nowych połączeń pomiędzy półkulami mózgu. Co więcej, sprawiają również, że dziecko rozwija pamięć oraz zdolności manualne, nie można także zapomnieć o stymulowaniu wrażliwości i poczuciu estetyki. Wszystko to przekłada się potem na szybsze postępy w nauce.
Trzeba tu również dodać, że dzieci, które poświęcają czas na muzykowanie, stają się bardziej zdyscyplinowane, potrafią skupić uwagę na dłuższy czas, a także łatwiej precyzują i osiągają wyznaczone cele.
I tutaj dobrą propozycją jest zapisanie dziecka na lekcje gry na fortepianie. Dlaczego fortepian? Grając, dziecko rozwija zdolności matematyczne, myśli przestrzennie, trafia w odpowiednie klawisze, manipuluje abstrakcyjnymi postaciami dźwięku, zapamiętuje tekst nutowy i wie, że w utworze muzycznym, jest wiele z logiki matematycznej. To nie przypadek, że Albert Einstein grał na skrzypcach, a profesorowie fizyki i profesorowie matematyki z Oksfordu stanowią 70% członków uniwersyteckiego klubu muzycznego….
Problem nauczania najmłodszych (4-5-latków) dzieci gry na fortepianie istnieje tak długo, jak istnieje pedagogika muzyczna. Dlaczego? Ponieważ okazuje się, że pomiędzy czwartym a piątym rokiem życia, w psychologii określanym wiekiem „równowagi przedszkolnej” lub „złotym okresem” dziecko posiada unikatowe zdolności do naśladowania, tak zwanego „małpowania”, co pozwala bez większego wysiłku przyswajać wiedzę. Tylko w tym wieku tempo jego intelektualnego rozwoju wielokrotnie przewyższa tempo rozwoju dziecka w wieku szkolnym. Naturalne zapotrzebowanie w akceptacji społecznej i dążenie do pozytywnej rywalizacji przez zabawę pomogą mu pozbyć się frustracji, osiągnąć pozytywne rezultaty.
Ogromną, jeśli nie decydującą rolę odgrywa tutaj pierwszy nauczyciel. To on wprowadza swojego ucznia w świat muzyki, uczy rozumienia jej języka, odkrywa mocne i słabe strony swojego wychowanka, stawia podwaliny wiedzy, na których będzie można budować dalszy profesjonalny rozwój.
Praca pedagoga z tak małym dzieckiem wymaga szczególnych umiejętności, wczucia się, bycia elastycznym i kreatywnym. Szczególnym wsparciem w pracy z najmłodszymi adeptami może się okazać spójny, wyczerpujący i dostosowany do możliwości percepcyjnych malucha – system nauczania opierający się na kompletnym zestawie podręczników zaspokajającym zapotrzebowanie ucznia i jego nauczyciela……
W to szczególne zapotrzebowanie idealnie wpisuje się Metoda opracowana przez Ludmiłę Bas, absolwentkę Konserwatorium im. P. Czajkowskiego w Kijowie, pedagoga z wieloletnią praktyką, założycielkę prywatnej szkoły muzycznej oraz Centrum Wczesnego Rozwoju Muzycznego.


O metodzie

Metoda, opracowana przez założycielkę szkoły Ludmiłę Bas jest wynikiem wieloletniej praktyki pedagogicznej. Przeznaczona jest dla dzieci już od 4 roku życia. Prezentuje artystyczną, kreatywną, pedagogikę, opartą na przeróżnych formach zajęć i zabaw, celem których jest nie tylko opanowanie podstaw gry na fortepianie, ale również stworzenie atmosfery, która będzie sprzyjała rozwojowi oraz kształtowaniu cech, niezbędnych do dalszego profesjonalnego nauczania w szkołach muzycznych.
Cały program przedszkolnego i wczesnoszkolnego nauczania gry na fortepianie składa się z 3 etapów.
Pierwszy etap – jest etapem gier i zabaw, wprowadzających małego ucznia do świata muzyki przygotowujący do nauki gry na fortepianie.
Drugi etap opanowanie podstawowych elementów technicznych, przybliżenie do „malowania dźwiękami”.
Dopiero trzeci etap nauki na pianinie jest etapem w pełni świadomej pracy nad utworem muzycznym, jego artystycznym wykonaniem, ze rozumieniem treści, języka i budowy, co w pigułce odzwierciedla pracę dorosłego pianisty.
Metoda obejmuje szereg podręczników, od podręczników przygotowanych dla dzieci w formie wzbudzającej ich zainteresowanie.
Materiał, na którym pracujemy zawarty jest w 3 podręcznikach zatytułowanych “Kolorowanki na fortepian” oraz zeszytach uzupełniających “Muzyczny plac zabaw”, “Zabawy rytmiczne” i “Rytmika”, a jest oparty na zasadach mnemotechniki i opracowany w taki sposób, by dziecko mogło w krótkim czasie go opanować i czerpać radość z wykonanej pracy.
Każdy z podręczników zawiera wiele zabaw: kolorowanki, układanki, naklejki, „dom nutek”.
Wszystko to służy do przyswojenia przedszkolakiem muzycznej wiedzy w sposób dostępny i zrozumiały.
Podręczniki zawierają zestaw piosenek i utworków, ułożonych w taki sposób, aby dziecko mogło opanować je w krótkim czasie i czerpać radość z wykonanej pracy.
Każdy z nich opatrzony jest ilustracją i tekstem słownym. Granie i równoczesne śpiewanie znacząco wpływa na rozwój słuchu muzycznego, pamięci i wyobraźni emocjonalnej, a obrazki – na zrozumienie treści wykonywanej muzyki.

Kolorowanki na fortepian cz. 1
Pierwsza część „ Kolorowanek na fortepian” zawiera zbiór 16 bardzo łatwych, wręcz minimalistycznych piosenek z obrazkami, a także przedstawia całą zabawę z nutkami razkreślnej oktawy. Są tu kolorowanki, wycinanki, wierszyki, układanki, na wkładce ze sztywnego papieru na końcu książki jest nawet „domek nutek”, który każde dziecko może sobie złożyć. Celem tego zbioru jest przede wszystkim zainteresowanie dziecka muzyką, wypracowanie pozytywnego nastawienia do zajęć przy fortepianie. Granie i jednoczesne śpiewanie piosenek bardzo dobrze rozwijają słuch muzyczny i poczucie rytmu. Zabawa z nutkami w przystępny sposób wprowadza w świat nut. Wszystkie utworki ułożone są w takiej kolejności, żeby przygotować ręce dziecka do dalszych, już trudniejszych ćwiczeń. Nauka gry tak małego ucznia powinna sprawiać mu radość i upewniać w poczuciu własnej wartości, a każda lekcja musi posiadać elementy zabawy i pobudzać zainteresowanie.

Muzyczny plac zabaw cz. 1
Jest to pierwszy zeszyt kreatywnych ćwiczeń, uzupełniający I cz. „Kolorowanek na fortepian” dla dzieci w wieku 4-5 lat. Zeszyt zawiera 80 różnorodnych zadań rozwijających logiczne myślenie, spostrzegawczość, pamięć i wiele innych zadań, związanych z wiedzą o znakach muzycznych i czytaniem nut. Bawiąc się dziecko łatwo i z radością przyswaja niezbędny materiał muzyczny.

Kolorowanki na fortepian cz. 2
Druga część “Kolorowanek na fortepian” jest kontynuacją podręcznika gry na fortepianie dla dzieci w wieku 4-5 lat.
W tej części zamieszczonych jest 17 łatwych piosenek do grania i śpiewania. Każda piosenka zawiera ilustracje do kolorowania. Pomaga to dziecku lepiej zrozumieć treść wykonywanego utworku i rozwija wyobraźnię emocjonalną.
Na przykładzie utworków, zawartych w tym zbiorze, dzieci z łatwością uczą się podstaw artykulacji muzycznej: legato, staccato, portato. Tekst i charakter piosenki, a także obrazek naprowadzają na sposób interpretacji muzycznej. Wprowadzenie zmian dynamicznych jest też bardziej wymagające. Oprócz dwóch zasadniczych kategorii dynamicznych – forte i piano – występują ich rozmaite odmiany: mezzo forte, mezzo piano, fortissimo, pianissimo, co wymaga bardziej precyzyjnego wykonania.
Równolegle dzieci kontynuują poznawanie nut w kluczu wiolinowym i utrwalają poznane wcześniej.
Wiedza o wartościach nut na tym etapie nauki nie jest wymagana. Rytm wykonywanych piosenek narzuca tekst.
Ważnym elementem tej książki są załączniki do zabawy. “Domek nutek” trzeba wyciąć, pokolorować i skleić. Plansza z układanką służy do dopasowania karteczek z nutkami na pięciolinii do “buziek “z wierszykami. Zabawy te w znacznym stopniu ułatwiają przyswajanie wiedzy oraz skracają proces poznawania nut i orientacji w kluczu wiolinowym.

Muzyczny plac zabaw cz. 2
Jest to drugi zeszyt kreatywnych ćwiczeń, uzupełniający II cz. „Kolorowanek na fortepian” dla dzieci w wieku 4-5 lat. Zeszyt zawiera wiele różnorodnych zadań na logikę, spostrzegawczość, pamięć, wiele zadań, związanych z wiedzą o znakach muzycznych i czytaniem nut. W formie zabawy dziecko łatwo i z radością przyswoi materiał muzyczny

Kolorowanki na fortepian cz. 3
Trzecia część jest następnym etapem w nauce gry na fortepianie dzieci w wieku przedszkolnym.
Wprawki i utworki, zamieszczone w tej części są już dłuższe, trudniejsze, o większych wymaganiach wykonawczych. Stosowanie artykulacji, frazowania i dynamiki staje się bardziej świadome i naturalne. Wzrasta wiedza teoretyczna. Dzieci poznają wartości nut i pauz i ich organizację w taktach ( zeszyt uzupełniający „Zabawy rytmiczne”); poznają nuty w kluczu basowym. Technika gry też intensywnie się rozwija. Dzieci zaczynają grać dwudźwięki, trójdźwięki z przewrotami, gamę rozbieżną i równoległą w obrębie oktawy, gamę chromatyczną.
Odrębnym rozdziałem dla pracy samodzielnej są “Etiudki krasnoludki”. To są krótkie melodie, zapisane w obu kluczach. Do każdej melodii jest zestaw twórczych zadań.

Zabawy rytmiczne
Zeszyt jest uzupełniającym elementem do “Kolorowanek na fortepian III”
Zeszyt przeznaczony do wprowadzenia małego ucznia w świat wartości nut i pauz oraz ich organizacji metro-rytmicznej w muzyce. Wiersze, rysunki i zabawy, zamieszczone w zeszycie mają na celu ułatwić i uatrakcyjnić wprowadzenie wiedzy teoretycznej o dźwiękach różnej długości trwania, pomóc przyswoić pojęcia “wartość nuty”, “takt”, “miara”. Karteczki, znajdujące się w załączniku służą do porównania długości trwania dźwięków w ruchu muzycznym, a zarazem do układania różnych wzorów taktów. Porównując takt z mieszkaniem dla nut, dziecko bez trudu zrozumie pojęcie “metrum”, a przy pomocy karteczek, ułoży takty dwu-, trzy- lub czteromiarowe. Karteczki są materiałem pomocniczym i bardzo przydatnym na lekcjach przy instrumencie.

Moje doświadczenia z metodą p. Ludmiły Bas

Z metodą p. Ludmiły Bas zetknęłam się po raz pierwszy podczas Jej wizyty w szkole, w której pracuję. Pani Ludmiła, która okazała się kreatywną i niezwykle ciekawą osobowością, prowadziła lekcje otwarte, na zakończenie których odbyła się prezentacja podręczników jej autorstwa. Niektóre z książeczek były dostępne do wglądu przez cały czas trwania warsztatów i nauczyciele mogli zapoznać się dokładniej z ich zawartością. Nasze wrażenia po warsztatach były bardzo pozytywne, tak, że postanowiliśmy zamówić zestaw podręczników na próbę do biblioteki szkolnej.
Wówczas nie prowadziłam jeszcze zajęć z tak małymi dziećmi, ale już w kolejnym roku szkolnym do naszej muzycznej „zerówki” trafiła 4-letnia uczennica. Dziecko w tym wieku zazwyczaj nie umie ani czytać ani pisać (choć bywają wyjątki), i pozostaje dylemat – jak prowadzić takiego młodego adepta – fana fortepianu. Wtedy przypomniałam sobie o „Kolorowankach na fortepian” pani Ludmiły Bas. Zakupiłam cały zestaw, aby przeanalizować zawartość i to, co tam znalazłam przekonało mnie ostatecznie.
Utworki uszeregowane pod względem trudności od naprawdę najprostszych i najbardziej oszczędnych w środkach, aż po bardziej zaawansowane – przewidujące już granie synchroniczne na obie ręce. Po drodze nowo poznane nutki, z których każda ma niepowtarzalną osobowość, swoje „mieszkanie” w kartonowej Kamienicy – gdzie okna odpowiadają polom, a balkony – poszczególnym liniom pięciolinii, przeżywają różne przygody, występują w różnych konfiguracjach, które utrwalają ich obraz graficzny w umyśle dziecka, otrzymują znaki chromatyczne – krzyżyki – wysokie cylindry lub bemole – francuskie bereciki z antenką. Każdy z utworków opatrzony jest ciekawą i pełną humoru ilustracją, której bohaterowie stają się nowymi przyjaciółmi naszego małego pianisty. Piosenki, które można śpiewać, a często też wykonywać z akompaniamentem – są jednak na tyle krótkie, aby nie przysparzać problemów z ich zapamiętaniem, a wręcz przeciwnie – zachęcają do powtórzeń, utrwalania, do budowania pierwszego „repertuaru”. Przyswojenie każdej z pozycji jest dostosowane do możliwości percepcyjnych kilkuletniego dziecka. Oczywiście stopniowo utworki są coraz dłuższe i bardziej rozbudowane i zaawansowane. Ale odbywa się to w płynny, logiczny sposób, tak, aby dziecko nie miało nigdy wrażenia, że z czymś sobie nie poradzi. Wszystkie zjawiska muzyczne też pojawiają się stopniowo, adekwatnie do rozwijających się potrzeb muzycznych młodego artysty. Dzieci w ramach powtórki sięgają chętnie po już nauczone pozycje, prezentują je z dumą nauczycielowi czy rodzicowi. Każde takie powtórzenie sprzyja rozwojowi techniki, prawidłowej pracy aparatu gry, pozwala skupić się już nie tylko na melodii, ale spojrzeć na ułożenie ręki, palców w czasie gry, zasłuchać się w barwę dźwięku.
Bardzo pomocny podczas tych pierwszych kroków jest zeszyt: „Muzyczny plac zabaw” cz.1. Dzieci odnajdują w nim zabawy, kolorowanki, uzupełnianki logiczne, które nawiązują do opracowywanych właśnie utworków. Pozwalają utrwalić materiał nutowy, ćwiczą spostrzegawczość, dostrzeganie fragmentów podobnych i zupełnie różnych, która to umiejętność przydaje się w przyszłości do szybkiej analizy utworów, w czytaniu à vista, etc. Praca z zeszytem ćwiczeń spotyka się też z bardzo pozytywnymi opiniami rodziców dzieci. Ze względów pandemicznych i nauce zdalnej przez ostatnie półtora roku stał się on w dużej mierze zeszytem do pracy samodzielnej. Jednak jest tak skonstruowany, że zadania i polecenia są w większości intuicyjne.
W drugim zeszycie kolorowanek pojawia się już większa paleta oznaczeń muzycznych, nowe artykulacje, legato występuje w coraz to dłuższych przebiegach. Wszystkie te środki pozostają w ścisłym związku z charakterem utworu i dopasowanym do niego tekstem literackim. Co prawda skrupulatna jego realizacja naprowadza młodych muzyków na tory prawidłowego wykonania warstwy rytmicznej, ale dzieci w swej naturalnej ciekawości same pytają o wartości rytmiczne: Dlaczego te nutki wyglądają inaczej? Jak długo trzeba je trzymać? itp. – Czasem więc trzeba zagłębić się choć trochę w sferę rytmiczną i zapoznać z podstawami zapisu wartości nut i ich relacji.
Zdarza się również, że dziecko danego dnia nie ma ochoty na naukę utworu, który jest przewidziany kolejnością na bieżące zajęcia. Miało to miejsce, np. w czasie sennego deszczowego dnia, kiedy według kolejności mieliśmy uczyć się utworku; „Jesień”. Owego dnia ta spokojna i melancholijna piosenka nie spotkała się z aprobatą i trzeba było zamienić ją kolejnością z następną pozycją z książeczki. Oczywiście jestem zdania, że warto się trzymać chronologii i logiki utworów w podręcznikach, ale niekoniecznie sztywno. Dziecko, rzecz jasna, bez najmniejszych problemów podołało nauce kolejnego – żywszego i radośniejszego utworu, zapewne dużą rolę odegrało tu jego nastawienie. A do piosenki jesiennej wróciliśmy nieco później, kiedy pogoda nie była tak niesprzyjająca.
Na prośbę rodziców i uczniów robimy też przerywniki – wyjątki i przeplatamy naukę utworów z Kolorowanek – innymi pozycjami, czasami okolicznościowymi, lub jak to ma miejsce w okresie bożonarodzeniowym – kolędami i pastorałkami. Wtedy sięgam najczęściej po opracowania Davida Bruce’a i Małgorzaty Biskupskiej („Łatwe kolędy na fortepian” cz.1 i 2, „Łatwe kolędy na fortepian na cztery ręce”) czy takie pozycje jak „Pierwsza gwiazdka z fortepianem” Jadwigi Kubieniec, „Najpiękniejsze kolędy w łatwym układzie na fortepian na 4 ręce w opracowaniu Anny Machety, które są przystępne dla najmłodszych dzieci. Uczniowie przywykli do grania ze śpiewem czy z towarzyszeniem akompaniamentu nie mają zazwyczaj najmniejszych problemów z graniem pozycji opracowanych na 4 ręce.
Trzeci zeszyt kolorowanek zawiera już „pełnokrwiste” utwory, począwszy od krótszych – opracowań dwóch kolęd i piosenki popularnej, poprzez pozycje zahaczające o różne problemy techniczne, uwzględniające pełną paletę artykulacji, technikę dwudźwięków, akompaniamenty charakterystyczne dla takich tańców jak menuet czy walc, kontrasty dynamiczne i zmiany dynamiki – realizacja diminuendo czy crescendo. Początkujący pianista może rozwijać się naprawdę wszechstronnie. W książeczce zawarte są nawet wprawki – zarówno autorskie, jak i zapożyczone z zeszytów C.L.Hanona. Opatrzone pełnym humoru tekstem literackim, dają się śpiewać i z czasem stają się ulubioną pozycją rozgrzewki na początku każdej lekcji. Regularne ich powtarzanie pozwala na stopniowe rozwijanie techniki i osiąganie coraz większej biegłości palcowej.
Osobnym zagadnieniem są mini-etiudki do samodzielnego rozczytywania i przygotowywania przez ucznia, a zamieszczone na końcu trzeciego zeszytu kolorowanek. Są tak napisane, aby początkujący pianista bez większych problemów sobie z nimi poradził z pomocą posiadanej już wiedzy i umiejętności. Może nie spotykają się one z aż takim entuzjazmem jak utworki-piosenki, ale warto je regularnie wplatać w opracowywany materiał. Są niezastąpione w budowaniu samodzielności i niezależności ucznia w przyszłym czytaniu i przygotowywaniu zadawanych utworów. Utrwalają pozyskaną już wiedzę, pozwalają zastosować ją w praktyce.

Podsumowanie

Praca z podręcznikami Ludmiły Bas i obcowanie z jej kompozycjami, jest ogromną przyjemnością i bardzo dużym ułatwieniem pracy dla pedagoga, a co więcej przynosi znakomite efekty, nawet w przypadku tych, którzy na pierwszy rzut oka nie przejawiają super – zdolności w tym kierunku. Otwiera malucha na świat muzyki, zachęca i inspiruje, uczy wyrażać swoje emocje przy pomocy dźwięków. Dziecko, które z przyjemnością zaczyna się uczyć tajników muzyki i gry na fortepianie w wieku czterech czy pięciu lat jest ogromną radością dla swoich rodziców, ale też zaczyna budować swoje poczucie wartości i pewności siebie. Uczy się, że sukces wymaga cierpliwości i systematycznej pracy.
Z perspektywy kilkuletniej pracy z systemem podręczników „Kolorowanki na fortepian” z głębokim przekonaniem mogę polecić wydawnictwo Pani Ludmiły Bas. Uważam, że choćby zapoznanie się z jej metodą powinno należeć do obowiązków każdego pedagoga pracującego z najmłodszymi dziećmi, a z uwagi na wnikliwość i profesjonalizm, z jakim potraktowane zostały zagadnienia w jej metodzie, powinna być rozpowszechniona i ogólnie dostępna. Może okazać się znakomitą pomocą dla absolwentów uczelni muzycznych rozpoczynających swą pedagogiczną podróż, przewodnikiem po świecie dziecięcej wyobraźni, na naszym rynku unikatowym. Ale myślę, że nie tylko… Również dla bardziej doświadczonych pedagogów będzie to interesująca pozycja. Osobiście dla mnie – stała się prawdziwą inspiracją!

Opracowanie:
mgr Ismena Jakubowska







Literatura:
1. Materiał Partnera strony pkt.pl : „Dlaczego warto uczyć dzieci grać na instrumentach”. 28.05.2021, online:
Dowiedz się, czy warto posłać dziecko do szkoły muzycznej (pkt.pl)
2. Autorska Szkoła Pianistyczna Ludmiły Bas; 29.05.2021, online:
https://ludmilabas.pl/o-metodzie/
https://ludmilabas.pl/podreczniki/

Zgłoś błąd    Wyświetleń: 0


Uwaga! Wszystkie materiały opublikowane na stronach Profesor.pl są chronione prawem autorskim, publikowanie bez pisemnej zgody firmy Edgard zabronione.


BAROMETR


1 2 3 4 5 6  
Oceń artukuł!



Ilość głosów: 0

Serwis internetowy, z którego korzystasz, używa plików cookies. Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, poprawy jakości świadczonych usług w tym dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania behawioralnego reklamy (dostosowania treści reklamy do Twoich indywidualnych potrzeb). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do Internetu oraz w Polityce prywatności plików cookies.
Dowiedz się więcej.