Biblioterapia
Biblioterapia (z greckiego biblion – książka, therapeno – leczę) jest podejściem terapeutycznym, w którym teksty literackie wykorzystywane są w celu wspierania zdrowia psychicznego, radzenia sobie z zaburzeniami, jak również wspierania samorozwoju.
Jednym z rodzajów biblioterapii, obok mitoterapii, poezjoterapii, autobiograficznej twórczości literackiej jest bajkoterapia, która w pracy nauczyciela w przedszkolu ma najszersze zastosowanie. Skierowana jest do dzieci w wieku od 4 do 10 lat.
Do zadań bajkoterapii należy:
- relaksowanie, odprężanie
- niwelowanie stanu niepokoju
- zwalczanie negatywnych emocji
- motywowanie do działania
- pomaganie w radzeniu sobie w sytuacjach problemowych
- rozwijanie wyobraźni i kreatywności
- rozbudzanie zainteresowań czytelniczych
- poszerzanie zasobu słownictwa
- wspieranie w budowaniu zasobów osobistych
- pomaganie w procesie poznawania siebie i innych.
Bajkoterapia jako jedna z form biblioterapii wychowawczej jest wykorzystywana w placówkach edukacyjnych na zasadzie stosowania tekstów literackich o charakterze terapeutycznym.
W pracy z dziećmi niezbędna jest znajomość terapeutycznej wartości literatury dziecięcej oraz kryteriów doboru odpowiedniej literatury traktowanej jako środek pomocniczy w rozwiązywaniu ich problemów psychologicznych. (Czernianin, s.23)
Maria Molicka wyodrębniła trzy rodzaje bajek terapeutycznych: relaksacyjne,
psychoedukacyjne i psychoterapeutyczne. (Molicka 2002)
Zadaniem bajek relaksacyjnych jest uspokojenie, wyciszenie dziecka czy pozbycie się zmęczenia np. po zabawie pełnej wrażeń czy emocjonujących wydarzeniach. Nieocenioną rolę pełni wyobraźnia, która poprzez wizualizację słuchanych treści pozwala ich doświadczać i się z nimi identyfikować. Akcja bajki jest spokojna, mało dynamiczna, zawsze dzieje się w miejscu znanym dziecku. Miejsce to jest przyjazne, uporządkowane i bezpieczne dla dziecka. (Molicka 2002)
Dziecko słuchając „miłych dla ucha” treści wycisza się , myśli stają się bardziej pogodne, problemy stają się mniejsze, niż się wcześniej wydawało i łatwiej można sobie z nimi poradzić.
Bajki relaksacyjne to np. „Bajka o małym kotku” – M. Molicka, „Jesteś kimś wyjątkowym” – M. Broda, „Bezpieczne miejsce Wojtka” – A. Karcz.
Bajki psychoedukacyjne mają za zadanie wprowadzanie zmian w zachowanie dziecka. Należy po diagnozie problemu dziecka wybrać bajkę, w której bohater będzie miał taki sam lub podobny problem, aby dziecko mogło się z nim utożsamić. Dzięki temu dziecko dowiaduje się, że nie tylko ono ma taki czy inny problem, ale też, że istnieją sposoby na jego rozwiązanie (czy wręcz pozbycie się). Słuchając odrywa się na jakiś czas od rzeczywistości i spogląda na swoje problemy (np. nieśmiałość) z innej perspektywy. Śledząc losy bohatera opowiadania, bajki czy baśni dzięki dostarczonym wzorcom zachowania uczy się radzić sobie z własnym problemem. (Molicka 2002)
Bajki psychoedukacyjne to np. „Kiedy nie możemy się przytulić” – E. McLaughlin, P. Dunbar, „Papierowe samoloty” – J. Helmore, R. Jones, „Jak zdenerwować mamę” – I. Flas, A. Masson.
Bajka psychoterapeutyczna zawiera niektóre elementy baśni (kompensacja potrzeb) i bajki (wzory), uzupełnione o dawanie wsparcia, co w efekcie poprzez mechanizmy psychologiczne (identyfikację z bohaterem, odwrażliwienie i wiedzę) zbudować zasoby osobiste, a tym samym spowodować redukcję napięcia. (Molicka, 2002, s.170)
W bajkach psychoterapeutycznych bohaterowie pokazują źródło lęku oraz sposób w jaki można go pokonać. Opowieści tworzą przyjazną i bezpieczną atmosferę, często z humorem zarażają optymizmem i zawsze dobrze się kończą, dając dziecku nadzieję i uspokojenie emocji. Objaśniają też reguły otaczającego świata, które często są dla dziecka niezrozumiałe. (Molicka 2002)
Bajki psychoterapeutyczne to np.: „Kiedy nadchodzi smutek” – E. Elanol, „Pajacyk Pepe” – A. Borowiecka, G. Gąsienica, „”Zniknięcie” – A. Drabikowska, E, Chełmińska.
Czytając dziecku należy robić to powoli, cicho intonując tekst. Można przygotować dziecko prosząc, aby usiadło wygodnie i wczuło się w opowieść, starając się skupić wyłącznie na niej. Dobrze jest włączyć muzykę relaksacyjną w tle, która będzie stanowić kolejny walor bajko terapii i wzmacniać efekt odbioru. Korzystne może być też zaaranżowanie przestrzeni np. miękkie poduszki rozrzucone na dywanie czy przyciemnienie świateł na rzecz dyskretnego oświetlenia lampką lub świecami zapachowymi. Stworzenie wyjątkowej atmosfery sprawi, że będzie to dla dziecka szczególnie dobrze i miło spędzony czas z bajką.
Na rynku wydawniczym istnieje bardzo dużo pozycji z literaturą terapeutyczną np. „Bajkoterapia czyli bajki pomagajki dla dużych i małych” – praca zbiorowa, „Bajki terapeutyczne” – M. Molicka, „Przygody Fryderyki czyli bajki terapeutyczna” – Joanna Brodowska, „Bajki terapeutyczne… na dzień dobry i jeszcze lepsze jurto”- Barbara Stańczuk, „Bajkoterapia w przedszkolu. Bajki terapeutyczne” – M. Mazan.
W Internecie funkcjonuje wiele interesujących stron z bajkami terapeutycznymi, można zatem bez przeszkód wybrać bajkę kierując się potrzebami podopiecznych np. bajki- zasypianki.pl, bajko logia.pl, czy biblioteka.womczest.edu.pl.
Można samodzielnie stworzyć taką bajkę kierując się wskazówkami stworzonymi przez terapeutów, a które również można znaleźć w książkach z bajkami terapeutycznymi, czy na stronach internetowych.
Zarówno bajki psychoedukacyjne jak i psychoterapeutyczne można wykorzystywać profilaktycznie w celu poszerzenia światopoglądu dzieci, rozbudzaniu zaciekawienia światem oraz jako wsparcie rozwoju emocjonalnego.

Wyświetleń: 0