JAK POMÓC UCZNIOM W NAUCE ORTOGRAFII
Podstawową umiejętnością nabywaną w drodze kształcenia jest szeroko rozumiana umiejętność komunikowania się z innymi ludźmi. Umiejętność tę od najmłodszych lat człowiek ćwiczy i rozwija, zaczynając od mowy ciała, poprzez komunikację werbalną, aż do wyrażania myśli i odczuć w formie pisemnej. Ta ostatnia wymaga wielu ćwiczeń i musi być poprzedzona osiągnięciem pewnego poziomu sprawności językowej w zakresie właściwej wymowy, zasobu słownictwa, umiejętności konstruowania zdań i wypowiedzi wielozdaniowych.
Kształcona w młodszym wieku szkolnym umiejętność pisania rozumiana jest nie tylko jako czynność polegająca na poprawnym kreśleniu znaków graficznych, ale także na poprawności ortograficznej, gramatycznej i stylistycznej. O umiejętności poprawnego pisania można mówić wtedy, gdy uczeń rozumie budowę i sens logiczny pisanych słów, dokonuje wyboru właściwych liter i sprawnie posługuje się zasadami ortograficznymi.
Nauczanie ortografii, zwłaszcza w klasach I-III, nie jest sprawą łatwą. Wymaga dobrze zaplanowanej pracy i systematyczności, które z czasem prowadzą do wyrobienia czujności ortograficznej i nawyku bezbłędnego pisania. Droga to daleka i trudna, ale może być również przyjemna dla dzieci i satysfakcjonująca dla nauczyciela, jeżeli w pracy dydaktycznej zostaną zastosowane odpowiednie metody, uwzględniające właściwości rozwojowe uczniów w tym wieku. Poziom myślenia konkretno- wyobrażeniowego, charakterystyczny w młodszym wieku szkolnym, narzuca potrzebę praktycznego poznania zasad ortograficznych, łączenia jej z wierszem, obrazem, czy innym doświadczeniem.
Zapoznając z regułami dotyczącymi pisowni należy wykorzystywać wyrazy pokrewne, powiększając tym sposobem ilość zapamiętywanych słów. Wyrazy, których pisowni nie możemy wytłumaczyć można zapamiętywać poprzez różnorodne skojarzenia, które swoją obrazowością przemawiają do uczniów i zapadają im w pamięć. Oto kilka przykładów skojarzeń wymyślanych przez dzieci, a trzeba przyznać, że zwykle czynią to ochoczo i z zadziwiającą wprost pomysłowością:
- królewna - ma zawsze koronę, a więc piszemy "ó";
- jaskółka - ukrywa w nazwie kółka;
- róża - ma kolce, a to właśnie kreska i kropka (złamany kolec);
- góry - widoczny jest szczyt, czyli "ó";
- rzucać - r i z to dwie drużyny, które rzucają piłką do bramki "u" (bramka jest przecież otwarta) lub do kosza;
- żołędzie - mają czapeczki, a tą czapeczką jest kropeczka nad "z";
Uczniowie chętnie również uczą się ortograficznych wierszyków i rymowanek, które w razie potrzeby potrafią szybko odtworzyć, lubią krzyżówki i niestandardowe zadania, toteż nie powinno ich zabraknąć w procesie kształcenia poprawności ortograficznej. Szczególnie dużą rolę w nauce ortograficznego pisania odgrywają różnorodne ćwiczenia, a zwłaszcza pisanie z pamięci, w trakcie którego dzieci, wyjaśniając pisownię trudnych wyrazów, jednocześnie je zapamiętują. Po przeprowadzonym ćwiczeniu następuje zwykle samokontrola i poprawa, wzmacniające efekty uczenia się. Wszelkie dyktanda sprawdzające powinny być oparte na ćwiczonym wcześniej słownictwie, co daje uczniom możliwość odniesienia sukcesu i warunkuje pozytywne nastawienie do nauki ortografii w ogóle.
W klasach młodszych można prowadzić słowniczki ortograficzne grupujące, pojawiające się w trakcie realizacji materiału, wyrazy z trudnościami ortograficznymi. Po utrwaleniu pisowni tychże wyrazów, w ramach różnorodnych ćwiczeń, należy przeprowadzić dyktando sprawdzające, a następnie dokonać ewaluacji, przenosząc wyrazy, z którymi dzieci miały najwięcej trudności do dalszej realizacji.
Systematyczna i zorganizowana we właściwy sposób praca nad poprawnością ortograficzną uczniów z pewnością przyniesie widoczne efekty.
Opracowanie:
Iwona Bubała
nauczyciel ZS-P NR 2
Ruda Śląska
