Pomiary. Układ jednostek SI.
Scenariusz lekcji fizyki dla klasy I gimnazjum
| Nauczyciel |
Uczeń |
| Jak długo idziesz z domu do szkoły? |
Np. 20 minut |
| Ile ważysz? |
Np. 40 kg |
| Jaka jest temperatura ciała zdrowego człowieka? |
36,6 0C |
Nauczyciel przypomina, że literą C oznacza się skalę wprowadzoną przez
Celsjusza, w której 00 to temperatura topnienia lodu, a 1000 to temperatura
wrzenia wody.
| W każdym wypadku podaliście liczbę i jednostkę. W jakich
jeszcze jednostkach można mierzyć czas? |
W godzinach, sekundach, dobach, miesiącach, latach itd. |
| Jedną godzinę zapisujemy 1 h od angielskiego hour - godzina.
Ile minut ma jedna godzina? Ile godzina ma sekund? |
1 h = 60 min = 3600 s |
| W jakich jeszcze innych jednostkach mierzymy masę? |
W gramach, dekagramach, tonach
1 kg = 1000 g, 1 t = 1000 kg |
Nauczyciel przypomina, że masa ciała zależy od tego, z jakiej substancji jest
wykonane i jaka jest ilość tej substancji. Można pokazać mały i duży kawałek
drewna (ta sama substancja, masa zależy od objętości) oraz jednakowej wielkości
bryłę stalową i drewnianą (jednakowa objętość, masa zależy od rodzaju
substancji. Pojęcie masy uczeń powinien znać z lekcji przyrody w szkole
podstawowej.
| Ile wynosiłby czas dojścia do szkoły gdyby wyrazić go w
godzinach? |
1/3 godziny |
| A gdyby za jednostkę przyjąć 1 s? |
20 minut = 20 * 60 s = 1200 s |
Nauczyciel zwraca uwagę, że każdą wielkość fizyczną, którą możemy zmierzyć da
się wyrazić w mniejszych lub większych jednostkach. Czas, masa, temperatura - to
przykłady wielkości fizycznych. Każda wielkość fizyczna posiada swoją jednostkę
podstawową, np.
Czas - 1 sekunda
Masa - 1 kilogram
Temperatura - 1 stopień
Długość - 1 metr
Od jednostek podstawowych tworzone są jednostki wielokrotne i podwielokrotne
przy pomocy odpowiednich przedrostków (nauczyciel prezentuje foliogram
przedstawiający zasadę tworzenia jednostek pochodnych od jednostek podstawowych
przy użyciu przedrostków oznaczających odpowiednie mnożniki lub dzielniki
jednostki podstawowej).
Mierzenie wielkości fizycznej polega na porównywaniu jej z przyjętą dla tej
wielkości jednostką. Jednostka jest zawsze zaznaczona na przyrządzie pomiarowym.
Nauczyciel poleca uczniom wykonanie odpowiednich pomiarów przy pomocy: linijki,
termometru laboratoryjnego, siłomierza, wagi i stopera (uczniowie dokonują
pomiarów podzieleni na grupy). Nauczyciel zwraca uwagę, że pomiary mogą być
wykonane z różną dokładnością.
| Od czego zależy dokładność pomiarów? |
Od dokładności przyrządu pomiarowego, od wielkości jednostki
w jakiej wyrazimy pomiar, od umiejętności osoby dokonującej pomiarów i od
warunków, w jakich wykonywane są pomiary. |
| Czy zawsze takie wielkości jak długość, masa, objętość
wyrażane były w takich jednostkach, jakich używamy dzisiaj? |
Dawniej długość mierzono w stopach lub łokciach, objętość w
garncach lub kwartach, a masę np. w funtach.
Do dziś w niektórych państwach (USA) odległość mierzy się w milach, a masę w
funtach (Wielka Brytania). |
Aby ułatwić kontakty między ludźmi, a zwłaszcza wymianę
handlową i współpracę naukowo techniczną między różnymi krajami, umówiono
się, że na całym świecie będzie się używać takich samych jednostek.
Zbiór tych jednostek nazywa się Międzynarodowym Układem Jednostek (SI).
O jakich jednostkach tego układu mówiliśmy dzisiaj? |
1 m (metr) - jednostka długości
1 s (sekunda) - jednostka czasu
1 kg (kilogram) - jednostka masy |
Zadanie domowe:
1. Wyraźcie swoją masę w kilogramach, gramach i tonach.
2. Wyraźcie czas trwania lekcji w minutach, sekundach i godzinach.
3. Wyraźcie swój wzrost w metrach, centymetrach i milimetrach.
Opracowanie: Joanna Mazurek
nauczyciel fizyki w Gimnazjum nr 1 w Wolbromiu
