AWANS INFORMACJE FORUM Dla nauczyciela Dla ucznia LOGOWANIE


Katalog

Urszula Parma
Zajęcia zintegrowane, Scenariusze

Kontakt z przyrodą wpływa na osobowość dziecka

- n +

KONTAKT Z PRZYRODĄ WPŁYWA NA OSOBOWOŚĆ DZIECKA.

"Większa mądrość znajduje się w przyrodzie
niż w książkach".

B.Clairvaux

Żyć w zgodzie z przyrodą

Życie jest tak bogate, jakim jest w stanie uczynić je nasza wyobraźnia, jak myślimy, jak wyobrażamy sobie samych siebie, takimi się stajemy. Pragniemy więc z ukrytych źródeł naszego jestestwa, z głębokich pokładów ducha wykrzesać wizję na miarę współczesnych czasów. Wizję, w której tkwi przekonanie, że nowa świadomość ekologiczna doprowadzi do zmiany koncepcji bycia w świecie przyrody tj. przyjęcia nowych sposobów układania się człowieka ze światem w następstwie czego wzrosną szanse jego samorealizacji w ekologicznym porządku życia (R.Łukaszewicz "Edukacja z wyobraźnią, czyli jak podróżować bez map").

Dziś staje pytanie przed każdym z nas: czy wolno nam poprzez dobrotliwą tolerancję cynizmu, relatywizmu, nihilizmu wobec środowiska tracić siły, łamać ducha i gasić iskry wszelkiego życia?. Bez nadziei nie ma życia, bez odwagi nie ma znaczących dokonań i horyzontów, bez wizji nie ma piękna, bez woli nie ma napędu życiowego.

Pomocą w naszej refleksji i receptą na życie mogą być wskazania św.Franciszka z Asyżu. Oto niektóre z nich:
- Bądź człowiekiem wśród stworzeń, bratem między braćmi.
- Tobie została powierzona Ziemia jak ogród, rządź nią z mądrością.
- Troszcz się o człowieka, o zwierzę, o zioło, o wodę i powietrze, aby Ziemia nie została ich zupełnie pozbawiona.
- Pamiętaj, że świat nie jest jedynie odbiciem twojego obrazu, lecz nosi w sobie wyobrażenia Boga Najwyższego.
- Kiedy ścinasz drzewo zostaw choć jeden pęd, aby jego życie nie zostało przerwane.
- Stąpaj z szacunkiem po kamieniach, gdyż każda rzecz ma swoją wartość.

Są one niejako ekologicznym dekalogiem. Kochajmy przyrodę i zwierzęta, kochajmy człowieka, a tylko wtedy, gdy pokochamy człowieka, nie zabraknie nam miłości dla świata (B.Dymara, S.Michałowski, L.Mazurkiewicz "Dziecko w świecie przyrody").

Jak przyjaźnić się z przyrodą kształtując osobowość dziecka?

Jednym z istotnych czynników określających system wartości każdego człowieka jest relacja pomiędzy wartościami materialnymi a duchowymi. W systemie wartości młodych ludzi wysokie miejsce zajmują wartości intelektualne, związane z dążeniem do poszerzania wiedzy czy zdobywania nowych doświadczeń oraz walory charakteru, wymagające ciągłego doskonalenia.

W procesie rozwoju i wychowania dziecko należy uczyć sztuki życia poprzez kierowanie się określonymi prawdami:
1) ostatecznie dzieci podejmują własne decyzje przy obowiązku rodziców wdrażających je "w prawidła życia" - jak mawiał J.Korczak.
2) nigdy nie jest za późno, by zacząć wszystko od nowa.
3) osobisty przykład jest najważniejszy.
4) żaden wychowawca, nie jest samotną wyspą.
5) dzieci przebaczają i zapominają szybciej i na dłużej niż dorośli (P.Lewis "Jak nauczać dziecko sztuki życia").

Realizacja powyższych zasad może ułatwiać rozwój świadomości ekologicznej dziecka. Prowadzić do uczciwości jako owocu całościowego procesu rozwoju.

Uczyńmy więc okres dzieciństwa wspaniałym, dynamicznym "momentem" rozwoju w toku zdobywania systemu wartości, pomagających żyć ekologicznie.

Człowiek jest istotą szczególną. Jednym z najważniejszych motywów jego działania jest przezwyciężenie różnego rodzaju ograniczeń. Dlatego też góry, lasy, morza stanowiły i stanowią wyzwanie, źródło twórczości oraz niosą radość. Radość to pokój serca, to wewnętrzne zadowolenia. Przyroda stanowi więc okazję do cieszenia się z miłych rzeczy, uczy otwartości oczu, skłania do zachwytu nad pięknem oraz niesie radość w zwykłych czynnościach i zdarzeniach.

Pozwala realizować samego siebie przez akceptacje i sukces jako cegiełki owocnego życia. Pokonywanie przeciwności uczy opanowania siebie, kształtuje cechy charakteru, zachęca do wyrażania i wypowiadania przyjemnych uczuć towarzyszących sukcesowi (ducha, poczucie wypełnienia, satysfakcja, pewność siebie).

Mądry nauczyciel ukazując określone cele oraz przydzielając zakres obowiązków w kole biologicznym czy w klasie szkolnej kształtuje takie wartościowe cechy jak: wytrwałość, satysfakcja, poczucie kompetencji, pewność siebie. Zachęca także do podejmowania zadań podkreślając wartość włożonego wysiłku.

Zaszczepia przekonanie, że nie ma niczego złego poniesieniu porażki. W ten sposób kształtuje poczucie wartości realnej oraz uczy wdzięczności i twórczego działania, a zarazem buduje pozytywne myślenie.

Obserwując przyrodę oraz analizując przyczyny i skutki uczymy się prostoty, która pozwala mówić o tym co się myśli, żyć z pewnym zapasem czasu oraz przeżywać chwile zadumy i kontemplacji.

W ten sposób kształtujemy prawdziwego przyjaciela przyrody, który:
1. Nie niszczy tego co już jest - zieleni, ławek, koszy itp.
2. Nie hałasuje, nie śmieci.
3. W górach chodzi tylko po wyznaczonych szlakach.
4. W lesie nie rozpala ognisk, tylko w miejscach do tego wyznaczonych.
5. Nie zanieczyszcza wody.
6. Sadzi drzewa, krzewy i kwiaty.
7. Dba o czystość i estetykę otoczenia.
8. Nad morzem nie chodzi po wydmach, plażuje w bezpiecznej odległości od roślinności nadmorskiej.
9. Używa minimalnej ilości proszków do prania, płynów do mycia naczyń oraz zbiera makulaturę.
10. Szanuje drugiego człowieka, dba o zwierzęta oraz własne zdrowie.(B.Dymara, S.Michałowski, L.Mazurkiewicz "Dziecko w świecie przyrody").

Staje się rzeczą jasną, że dzieci i młodzież żyjąca w trzecim tysiącleciu potrzebować będzie nie tylko nowych umiejętności technicznych, ale ważniejsze jest to, że będą musieli posiąść umiejętność życzliwego rozumienia świata przyrody, aby podejmować mądre decyzje.

SCENARIUSZ ZAJĘĆ

Wycieczka do jesiennego lasu.
Temat: Poznajemy budowę lasu i jego niektóre tajemnice. Uczymy się rozpoznawać niektóre gatunki drzew. / kl. III /

Cele wycieczki:
- poznanie piękna najbliższej okolicy
- przestrzeganie zasad bezpiecznego poruszania się po drogach
- obserwacje drzew żyjących w lesie
- rozpoznawanie niektórych gatunków drzew
- obcowanie z przyrodą lasu
- rozwijanie wyobraźni artystycznej uczniów
- uwrażliwienie na piękno przyrody, wdrażanie do jej poszanowania
- rozwijanie umiejętności współdziałania w grupie
- kształtowanie samodzielności a zarazem partnerstwa w pracy zespołowej
- podnoszenie wiary we własne siły, rozbudzanie poczucia własnej wartości

Materiały - apteczka, kompas, klej, atlas drzew, ołówki, karty pracy, lupy, lornetka, chustka do zawiązania oczu, fiszki,
Czas - wycieczka całodniowa
Podstawowe informacje
W lesie w drzewostanie przeważają buk, dąb, świerk i brzoza. Obszar leśny objęty jest częściowo strefami ochrony bociana białego. Występuje tu cała gama różnych gatunków ptaków leśnych.

Przygotowania wstępne
Przed wycieczką przygotowujemy zajęcia dotyczące planowanej wycieczki do lasu. Nauczyciel informuje uczniów o tematyce zaplanowanego kompleksu poprzez odczytanie wiersza o lesie pt. "Jesienny las", słuchanego na tle muzyki. Stworzy to odpowiedni nastrój, zapowiada przeżycie przygody podczas wycieczki.

"Jesienny las"
Las szumi tysiącem drzew
i trzepotaniem skrzydłami
zmarzniętych ptaków.
Szepce smutna kołysankę o odchodzącym lecie.
Las rozdaje połyskliwe korale z jarzębiny
i złote liście jak naszyjniki
pięknej Kleopatry.
Kiedy spadnie ostatni liść -
Wszystko zamknie oczy w zimowym długim śnie.
Jesień.
Iza Michałek (lat 9)


Dzieci zapisują swoje propozycje na fiszkach, np. tak
1. Poznam różne drzewa i nauczę się je rozpoznawać.
2. Poszukam nory lisa.
3. Nazbieram liści różnych drzew i zrobię z nich bukiet.
4. Będę oglądał owady i robaki przez lupę.
5. Wykorzystam przewodniki: "Drzewo" i "Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce", itp.

Ponadto przeprowadzamy ćwiczenia słownikowe, rezultatem którego jest "Regulamin wycieczki do lasu", zapisany na pierwszej kartce dziecięcej książeczki, którą dzieci planują w najbliższych dniach.
Oto treść regulaminu:
1. Nie hałasuj w lesie!
2. Nie łam gałęzi!
3. Nie niszcz grzybów!
4. Nie płosz ptaków!
5. Bądź cicho, a wiele zobaczysz! itp.

Następne strony książeczki dzieci wypełniają zadaniami poznawczymi, które chcą realizować w czasie wycieczki. Samodzielny wybór zadań motywuje do ich wykonania. Ta karta pracy będzie potrzeba uczniom do samooceny na lekcji podsumowującej.
Ma formę otwartą, gdyż w dalszym ciągu lekcji ćwiczeniowo-badawczych będzie rozbudowywana o następne zadania, np.:
1. "Napiszę o lesie wiersz lub opowiadanie"
2. "Przygotuję materiały do przedstawienia pt. "Życie lasu"
3. Pisz dalej, układaj zadania.........

Przebieg wycieczki
Przed wyruszeniem w trasę, przypominamy uczniom o podstawowych zasadach bezpiecznego poruszania się drogą. Przypominamy trasę wycieczki oraz zasadę posługiwania się kompasem. Wspólnie wyznaczamy główne kierunki w terenie. Wyznaczamy główny kierunek marszu. W czasie spaceru liczymy dostrzeżone kolory.

Przystanek I
Zatrzymujemy się w jakimś miejscu i prosimy o minutkę spokoju. Organizujemy konkurs: "Kto słyszy najwięcej naturalnych dźwięków?" Dzieci stoją cicho w miejscu i podnoszą palce do góry w momencie usłyszenia danego dźwięku. Zwycięzca (zazwyczaj zwycięzcy) otrzymują tytuł "Najlepsze ucho". Po zakończeniu konkursu warto porozmawiać na temat usłyszanych dźwięków, zastanowić się z dziećmi co było przyczyną i co one oznaczały.

Przystanek II
Podczas spaceru dzieci liczyły dostrzeżone kolory. Prosimy żeby odszukały kartki z różnymi kolorami i przyporządkowały im odpowiednie elementy przyrody (oczywiście mogą to być także kolory nie istniejące w przyrodzie).
Zajęcia w lesie rozpoczynamy od zabawy "Znajdź wśród drzew swojego przyjaciela". Celem gry jest nawiązanie emocjonalnego kontaktu z przyrodą. Zawiązujemy oczy jednemu z uczniów, prowadzimy do drzewa, by nie widząc spróbował się go "nauczyć". W trakcie kontaktu z drzewem osoba prowadząca może zadawać pytania: "Poznałeś już zapach drzewa?", "Objąłeś je ramionami?", "Czy poznasz jego grubość?", "Czy kora jest szorstka, czy gładka, sucha czy wilgotna?", "Czy są na niej ślady skaleczeń, żywicy?". Po pierwszym pokazie dzieci bawią się w parach.

Po zdjęciu chustki prosimy, aby grający odnalazł wśród drzew to, które właśnie poznał.
Po zabawie dzieci dobierają się w grupy /4 lub 5 osobowe/.

Każda grupa wybiera swoje drzewo, które będzie poznawało. Należy zasugerować grupom by drzewa nie powtarzały się.

Następnie nauczyciel rozdaje karty pracy /załącznik 1/. Przed przystąpieniem do pracy każda grupa zapozna się z poleceniami. W trakcie ćwiczeń nauczyciel sprawdza poprawność wykonywanych poleceń, udziela wskazówek. Po wypełnieniu kart pracy dzieci obchodzą swoje drzewo dookoła ze spuszczoną głową, patrząc w lusterko, w którym odbijać się będzie korona drzewa.

Spacer taki pozwala dostrzec drzewo z niezwykłej, nieznanej dotąd perspektywy. Można potem zaproponować, aby powtórzyły okrążenie z głową zadartą do góry i porównały to, co widzą w obu przypadkach. Można poprosić dzieci, aby spojrzały na las poprzez rozstawione nogi. Zawsze należy pytać co dzieci widzą, czy im się to podoba, czy chciałyby to pokazać swoim rodzicom.

Następnie nauczyciel poleca aby każda grupa rozbiegła się po lesie i wyszukała ciekawych okazów przyrodniczych, z których potem ułoży "obraz". Nie można niczego zrywać! Mogą to być szyszki, liście, ciekawe gałązki leżące na ściółce, piórka ptasie, śmieci pozostawione przez turystów itp. Na leśnej ścieżce każda grupa prezentuje swój "obrazek" i nadaje mu tytuł.


Podsumowanie zdobytych wiadomości

Siadamy w kręgu na leśnej polanie. Wspólnie śpiewamy piosenkę pt: "Do lasu"

"Do lasu"
1. Gdy dzień nudny niesłychanie,
weź na spacer tatę mamę,
idź do lasu, spojrzyj wkoło,
tutaj zawsze jest wesoło.
2. Nad twą głowa ptak przeleciał,
na polanie kopiec kreta,
tam mrowisko, takie duże,
popatrz na nie chwilę dłużej.
3. Gdzieś pukanie głośne słychać,
dzięcioł tak pracuje dzisiaj.
Warto było iść do lasu,
Nie zmarnujesz tutaj czasu.

Załącznik

BIBLIOGRAFIA

1. B.Dymara, S.Michałowski, L.Mazurkiewicz "Dziecko w świecie przyrody", Impuls, Kraków 2000
2. Cz.Hakke, N.Nonas "Wycieczki i zajęcia terenowe", WSiP, Warszawa 1986
3. K.Kirejczyk "Pedagogika specjalna", PWN, Warszawa 1981
4. A.Kozłowska "Jak pomagać dziecku z zaburzeniami życia uczuciowego", ŻAK, Warszawa 1996
5. P.Lewis "Jak nauczać dziecko sztuki życia", Warszawa 1990
6. R.Łukaszewicz "Edukacja z wyobraźnią, czyli jak podróżować bez map" Wrocław 1994
7. B Way "Drama w wychowaniu dzieci i młodzieży", WSiP, Warszawa 1995

Opracowanie: mgr URSZULA PARMA

Zgłoś błąd    Wyświetleń: 2111


Uwaga! Wszystkie materiały opublikowane na stronach Profesor.pl są chronione prawem autorskim, publikowanie bez pisemnej zgody firmy Edgard zabronione.


BAROMETR


1 2 3 4 5 6  
Oceń artukuł!



Ilość głosów: 0

Serwis internetowy, z którego korzystasz, używa plików cookies. Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, poprawy jakości świadczonych usług w tym dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania behawioralnego reklamy (dostosowania treści reklamy do Twoich indywidualnych potrzeb). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do Internetu oraz w Polityce prywatności plików cookies.
Dowiedz się więcej.