PRZEDSIĘWZIĘCIA NA RZECZ POPRAWY STANU ORTOGRAFII W MOJEJ KLASIE

Ogólnie wykształcony człowiek powinien poprawnie wyrażać swoje myśli w mowie i piśmie. W związku z tym podstawową umiejętnością kształconą w młodszym wieku szkolnym jest umiejętność pisania, rozumiana nie tylko jako czynność polegająca na poprawnym kreśleniu znaków graficznych, ale także na poprawności ortograficznej, gramatycznej i stylistycznej.

Coraz częściej spotykamy w szkole ogromne trudności uczniów w opanowaniu tej materii, a niemożność osiągnięcia poprawności ortograficznej staje się często przyczyną wielu niepowodzeń w nauce.

Obejmując klasę I postanowiłam - mimo zbyt obszernego programu nauczania - poświęcić nauce ortografii więcej czasu. Choć w dostępnej mi literaturze nie znalazłam jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, jak często stosować ćwiczenia ortograficzne i jakich użyć wyrazów, za cel główny postawiłam sobie - nie pozwolić dzieciom na bezczynne przyglądanie się swoim kłopotom, uczyć koncentrować się na poprawianiu błędów, a nie na frustracji wywołanej faktem ich popełniania.

Niestety, ortografia to bardzo oporna materia, nieciekawa dla wielu uczniów.

Zastanawiałam się, jak kształcić podstawowe umiejętności ortograficzne, skoro tradycyjne sposoby (formy podające i dyktanda ) są nudne, mało atrakcyjne i niestety nie dają dobrych wyników?

Jak uczenia się ortografii nie zmienić w koszmar, a uczynić z tego przyjemność?

Postanowiłam sięgnąć po metody niekonwencjonalne, wzmagające zainteresowanie dzieci:
- samodzielne poprawianie tekstów - zaklejanie błędów;
- rozwiązywanie krzyżówek, rebusów, wykreślanek;
- tworzenie wierszyków, rymowanek;
- rysowanki ortograficzne;
- historyjki ortograficzne.

Zaklejanie błędów

Z tym sposobem pracy zapoznałam dzieci już w klasie I - w drugim półroczu:
- dzieci zaklejają w zeszytach wszystkie błędy znalezione przez nauczyciela lub przez siebie samego;
- wykonują to przy pomocy karteczek, które samodzielnie wycinają, piszą poprawnie dany wyraz;
- robią to innym kolorem, np. zielonym, przez co zaklejone wyrazy wyróżniają się w zeszycie (utrwala się poprawna, a nie błędna pisownia).

Zaklejony błąd był oczywiście dopiero wskazówką (do dalszej pracy) i informacją (na jakim materiale ortograficznym powinno pracować każde z dzieci). W tym celu założyliśmy w klasie gazetkę - KRAINA PANI ORTOGRAFII, na której każde dziecko mogło przypiąć kartkę z wyrazem, w którym popełniło błąd. Gazetkę wykorzystywaliśmy później do redagowania zdań, opowiadania czy swobodnego tekstu. Ważnym elementem stosowania tej metody jest oczywiście kontrola realizacji zadania i docenienie wyniku włożonego w tę poprawę.

Rozwiązywanie krzyżówek, rebusów, wykreślanek

Klasyczne krzyżówki stanowią doskonałą zabawę dla wielu dzieci, dlatego wykorzystuję je do nauki ortografii bo:
- liczba kratek w diagramie determinuje użycie niektórych ortogramów ("rz" ma dwie litery; "ż" - jedną, podobnie z "ch" i "h")
- pisownia wyrazów w pionie i w poziomie musi być zgodna, więc można czasami korzystać ze znajomości poprawnego zapisu niektórych wyrazów,
- krzyżówki są doskonałym treningiem dla uczniów mających tendencje do gubienia liter - brak litery jest zauważalny natychmiast.

W wielu czasopismach istnieją gotowe krzyżówki ortograficzne. Osobiście wolę jednak krzyżówki układane przez dzieci - łączę je z pewną rywalizacją (oczywiście z wyczuciem i umiarem).

Zaletą wykreślanek zawierających wyrazy z trudnościami ortograficznymi jest także ćwiczenie procesów analizy i syntezy wzrokowej.

Wierszyki i rymowanki

Do tej pory pamiętam słynne: "Kto < uje > kreskuje, ten dostaje dwóję". Znacznie łatwiej zapamiętać nawet trudne treści, jeśli ułożymy z nich wierszyk, ponieważ wprowadzenie elementów humorystycznych wzbudza pozytywne emocje, pozwala lepiej zapamiętywać.

Rysowanki ortograficzne

Jeśli w proces zapamiętywania zaangażujemy jak najwięcej zmysłów, skuteczniej zapamiętamy pisownię trudnych wyrazów. Dlatego z dziećmi w klasie III wrysowywałam w litery jakiś rysunek, który kojarzył nam się ze znaczeniem tego słowa.

Historyjki ortograficzne

Pomysł ten oparłam o nowe techniki zapamiętywania, które znalazłam studiując literaturę (T. Buzan "Pamięć na zawołanie"). Opierają się one na założeniu, że skuteczniej zapamiętujemy treści barwne, przedstawiane plastycznie, zawierające dozę nieprawdopodobieństwa czy zaskoczenia.

Ewaluacja przedsięwzięcia

Podjęte działania miały na celu to, aby uczeń:
- zrozumiał budowę i sens logiczny pisanych słów,
- dokonywał wyboru właściwych liter,
- sprawnie posługiwał się zasadami ortograficznymi.

Zróżnicowane metody, ciekawe formy pracy pozwalały zrealizować zaplanowane działania, a uczniom osiągnąć zamierzone cele.

Praktyczne poznawanie ortografii zostało dostosowane do poziomu myślenia konkretno - wyobrażeniowego, charakteryzującego ucznia klas I - III.

Efekty naszej pracy w ciągu 3 lat były bardzo wymierne - dążenie uczniów do bezbłędnego pisania zwiększyło poprawność ortograficzną pisanych tekstów, sukcesy w szkolnym konkursie ortograficznym klas III.

Nasze zmagania z ortografią wyzwalały w dzieciach aktywność twórczą, pobudzały ich wyobraźnię, wyzwalały pozytywne emocje.

Bardzo cieszyło mnie obserwowanie postępów moich uczniów, dlatego ciągle poszukuję nowych i ciekawych sposobów nauczania ortografii, by moja praca nad tą materią nie stała się tylko kłopotliwą koniecznością.

Literatura:
1. I. Frączak, Zmagania z ortografią, "Wszystko dla szkoły" 2003 nr 4.
2. A. Jedut, A. Pleskot, Nauczanie ortografii w kl. I- III, Warszawa 1991, WSiP.

Opracowanie: Ewa Krawczyk

Wyświetleń: 1265